Anayasa Mahkemesi, Belçika'da hükümetin uygulamaya koyduğu daha sıkı göç ve iltica kurallarının bazı maddelerini geçici olarak askıya aldı. Mahkeme, sağ eğilimli koalisyonun önerdiği ve "Arizona koalisyonu" olarak adlandırılan göç yasaları hakkında iki ayrı karar açıkladı.

Aile Birleşimi Kuralları Askıya Alındı

Mahkemenin ilk kararı, geçen yıl ağustos ayında yürürlüğe giren ve aile birleşimi için getirilen sert düzenlemeleri hedef aldı. Bu düzenleme, ülkelerine döndüklerinde "ciddi zarar" görebilecek ve "ikincil koruma" statüsüne sahip kişilerin aile birleşimi başvurularında iki yıl bekleme zorunluluğu getiriyordu. Göçmen hakları savunucuları, bu kuralların birçok aile için birleşmeyi imkansız kıldığını ve çocuklar üzerinde ciddi etkiler yarattığını belirtti.

Aile birleşimi kurallarına itiraz eden iki aile, önlemlerin durdurulması için Anayasa Mahkemesi'ne başvuruda bulundu. Mahkeme, karar vermeden önce Avrupa Adalet Divanı'na beş soru yönelterek Avrupa hukukunun nasıl uygulanması gerektiğini sordu. Bu süreç tamamlanana kadar yeni aile birleşimi kuralları askıya alındı.

Yemen'deki savaştan kaçan ve yeni düzenleme nedeniyle eşi ile bir yaşındaki çocuğunu Belçika'ya getiremeyen mülteci M.S., mahkeme kararını memnuniyetle karşıladı ve "Bebeğim doğmadan önce Yemen'den kaçtım. Umarım en kısa sürede ona kavuşabilirim. Her gün başlarına kötü bir şey gelmesinden korkuyorum" dedi.

Barınma Hakkı Konusunda İkinci Karar

Mahkemenin ikinci kararı, geçen yıl temmuzda kabul edilen mültecilerin barınmasına ilişkin düzenlemeleri kapsıyor. Belçika, hem iç hukuk hem de Avrupa Birliği mevzuatı gereği mültecilere barınma sağlamakla yükümlü. Ancak yeni kurallardan biri, başka bir AB ülkesinde uluslararası koruma statüsü almış mültecilerin Belçika'nın göç ajansı Fedasil tarafından barındırılmasını engelliyor.

Progressive Lawyers Network avukatı Marie Doutrepont, bu uygulamanın, küçük çocuklu aileler dahil olmak üzere birçok kişinin iltica başvuruları incelenirken sokakta kalmasına yol açtığını belirtti. Anayasa Mahkemesi, Yunanistan'da iltica hakkı edinmiş kişilere barınma imkanı sunulmamasının, mülteciler için telafisi güç zararlar doğurabileceğine hükmetti ve konuyu Avrupa Birliği Adalet Divanı'na taşıdı.

Ayrıca mahkeme, özel durumlarda verilen nakdi yardımların kaldırılmasının da mültecilere zarar verebileceğine dikkat çekti. Belçika'nın barınma ağı Fedasil, yıllardır kapasite sorunları nedeniyle ciddi bir kriz yaşıyor ve bu durum birçok mahkumiyet kararına ve mültecilerin sokakta kalmasına neden oluyor.

Hükümet Kararlılığını Sürdürüyor

Göç Bakanı Anneleen Van Bossuyt, mahkemenin barınma konusundaki endişelerine yönelik yasa değişikliği yapılacağını belirtirken, Belçika'da barınma sorununu "neredeyse yok denecek kadar az" olarak tanımladı. Hükümetin sert göç politikaları eleştirilerle karşılaşırken, mahkeme kararları bu politikalar için bir "uyarı" olarak değerlendiriliyor.

Avukat Doutrepont, bu kararların temel hakların, özellikle aile hayatı ve onurlu yaşam hakkının göz ardı edilemeyeceğini güçlü biçimde gösterdiğini söyledi. Bakan Van Bossuyt ise Belçika mevzuatının Avrupa Adalet Divanı içtihatları ile uyumlu olduğunu ve 12 Haziran 2026'da yürürlüğe girecek AB Göç Paktı'nın mevcut düzenlemeleri destekleyeceğinden emin olduklarını ifade etti.

Mayıs 2024'te kabul edilen AB Göç ve İltica Paktı, sınır kontrollerinin güçlendirilmesini ve iltica süreçlerinin hızlandırılmasını amaçlıyor.