1980 yılında Saddam Hüseyin'in İran'a karşı başlattığı saldırı ile temelleri atılan İran-Irak Savaşı, özellikle 1984'te tam anlamıyla yıpratma savaşı halini aldı. Saddam Hüseyin, bu aşamada taktik değiştirerek İran'ın petrol tankerlerine saldırmaya başladı. Amacı, Tahran ekonomisine zarar verip, dünya güçlerini petrol akışını korumak için müdahaleye zorlamaktı.

Irak, Harg Adası'ndaki petrol tesislerine füze saldırıları düzenlerken, İran da Irak'a lojistik destek sağlayan tarafsız ticaret gemilerine saldırarak karşılık verdi. Tarihçi Samuel Cox, bu dönemde Irak'ın Harg Adası'na giden tankerleri hedef almasıyla "Tanker Savaşı"nın başladığını belirtti.

ABD'nin Müdahalesi ve USS Stark Olayı

1986'da saldırılar artınca Kuveyt uluslararası yardım talebinde bulundu. Sovyetler Birliği ilk destek veren oldu ancak ABD, bölgedeki nüfuzunu kaybetmemek için Kuveyt tankerlerini Amerikan bayrağı altına aldı ve ABD Donanması koruması sağladı. 1987 yazında ABD donanması Körfez'de konuşlanırken, 17 Mayıs 1987'de USS Stark fırkateyni bir Irak uçağı tarafından yanlışlıkla iki Exocet füzesiyle vuruldu. Olayda 37 denizci hayatını kaybetti. Irak özür diledi ancak bu hadise savaşta yanlış kararların ağır sonuçlarını gösterdi.

Bridgeton Olayı ve Mayın Temizleme Kapasitesi

Temmuz 1987'de Amerikan donanmasının eskort görevleri başladı. Ancak 24 Temmuz'da kuşatmada bulunan Bridgeton tankerinin geçtiği güzergahta İranlılar tarafından döşenmiş mayına çarpması büyük bir utanç kaynağı oldu. Tanker zarar görmemesine rağmen diğer ABD gemileri tarafından mayın temizleme aracı gibi kullanılması Pentagon’un mayın temizleme kapasitesinin yetersizliğini ortaya koydu. ABD Deniz Piyade Kolordusu’ndan Teğmen Quentin Zimmer, mayın temizleme gemilerinin sayısının çok az olduğunu ve müttefiklere başvurmak zorunda kalındığını belirtti.

2026'da Hürmüz Boğazı’nda Mayın Tehlikesi

Günümüzde Hürmüz Boğazı’ndaki mayın tehdidi devam ediyor. ABD yetkilileri İran’ın boğaza mayın döşediğine inanıyor ancak henüz hasar rapor edilmedi. Körfez’deki ABD mayın temizleme gemilerinin sayısı çok az, geçen yıl dört özel mayın temizleme gemisi hizmet dışı kaldı. Başkan Trump, müttefiklerden mayın temizleme gemileri talep etmiş fakat henüz somut bir destek gelmedi. Birleşik Krallık, Fransa, Almanya, İtalya, Hollanda, Japonya ve Kanada, güvenli geçiş için uygun çabalara katkı taahhüt etti ancak detaylar paylaşılmadı.

CNN’de yer alan uzman görüşlerine göre mayınlar sadece fiziksel değil psikolojik caydırıcılık da sağlıyor. Eski ABD Pasifik Komutanlığı Ortak İstihbarat Merkezi Direktörü Carl Schuster, mayın korkusunun ABD gemilerinin hareket alanını kısıtladığını ve füze saldırılarının etkinliğini azalttığını vurguladı.

Praying Mantis Operasyonu ve Değişen Tehditler

1988’de USS Samuel B. Roberts fırkateyni İran tarafından döşenen mayına çarparak neredeyse ikiye bölündü. Bu olay ABD'nin sabrını taşırdı ve misilleme olarak Praying Mantis Operasyonu başlatıldı. ABD, İran'ın petrol platformları ve fırkateynlerini imha etti. Denizcilik tarihçisi Craig Symonds, bu operasyonun ABD'yi dünyanın tartışmasız süper gücü haline getiren önemli deniz muharebelerinden biri olduğunu ifade etti.

Ancak 2026 yılında koşullar değişti. İran artık sadece klasik savaş gemileriyle değil, gökyüzü ve denizde sürü halinde hareket eden ucuz drone'larla da tehdit oluşturuyor. Uzmanlar, ABD'nin mayın karşı tedbirlerini ihmal etmesinin risk yarattığını ve mayın temizleme kapasitesinin özellikle bütçe kesintileri nedeniyle sınırlı olduğunu belirtiyor. Bu nedenle bölgedeki askeri yığınağın artması ve USS Gerald R. Ford gibi büyük deniz platformlarının bölgeye konuşlandırılması önem kazanıyor.

Tarih Hürmüz Boğazı'nda tekrar ederken, geçmişin derslerinin günümüzün karmaşık tehditleri karşısında ne kadar yeterli olacağı merak konusu. Ayrıca, İran'ın bölgedeki balistik füze faaliyetleri ve savunma sistemleri hakkında detaylar için İran'dan Türkiye'ye atılan balistik füze tehdidi ve NATO savunma sistemi haberimizi inceleyebilirsiniz.