İran İslam Cumhuriyeti, Hürmüz Boğazı'ndaki ablukanın yol açtığı enerji krizine çözüm olarak Avrupa Birliği ülkelerine önemli bir teklif getirdi. Hükümet Bilgi Konseyi Başkanı Elias Hazrati, Tahran'ın boğazın kullanımı konusunda Avrupa dahil olmak üzere dünya ülkeleriyle doğrudan ikili anlaşmalar yapmaya hazır olduğunu açıkladı.

ABD ve İsrail İçin Yeni Düzen

İran Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri Komutanlığı, sosyal medya üzerinden yayımladığı açıklamada, Hürmüz Boğazı'nın artık eski düzenine dönmeyeceğini özellikle ABD ve İsrail açısından vurguladı. Komutanlık, daha önce açıklanan Basra Körfezi için yeni düzen taslağının operasyonel hazırlıklarının son aşamasında olduğunu da bildirdi.

Avrupa'nın Enerji Krizinde Ağır Maliyet

Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalması Avrupa ekonomisine ciddi mali yük getirmeye devam ediyor. Çatışmaların başladığı ilk 30 gün içerisinde Avrupa'nın enerji maliyetlerine 16,2 milyar dolar eklenirken, doğal gaz fiyatları yüzde 100, petrol fiyatları ise yüzde 60 oranında arttı. Bu durum sanayi üretimi ve hane halkı bütçelerinde ciddi sarsıntılara yol açtı. Bir varil dizel yakıtın fiyatı 200 dolara, altının onsu ise 5 bin 500 dolara kadar yükseldi. İran'ın sunduğu doğrudan geçiş hakkı, Avrupa Birliği için ekonomik bir nefes alma imkanı olarak değerlendiriliyor.

Petrodolar Sistemine Alternatif Ödeme Teklifi

Tahran'ın teklifinde ödemelerin Amerikan doları yerine Euro veya Yuan üzerinden yapılması seçeneği bulunuyor. 1974'ten beri küresel enerji ticaretini domine eden petrodolar sistemine yönelik bu hamle, Avrupa Birliği'ni finansal bir ikilemle karşı karşıya bırakıyor. Avrupa Merkez Bankası Yönetim Konseyi Üyesi Panetta, savaşın sona ermesi halinde bile küresel finans sistemindeki hasarın kalıcı olacağını belirtirken, Deutsche Bank analistleri bu süreci doların rezerv para statüsünü sarsabilecek bir tetikleyici olarak tanımlıyor. Avrupa Birliği’nin bu anlaşmayı kabul etmesi, Washington ile olan stratejik ittifakın finansal temelini zayıflatabilir.

Trump'ın Hürmüz Stratejisi ve Avrupa'nın Durumu

ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı'ndaki seyir güvenliğini kullanıcı ülkelere devretme kararıyla Avrupa'da yalnız bırakılma hissini artırdı. Kırk ülkenin boğazı tekrar açmak için yürüttüğü diplomatik girişimler sonuç vermeyince, Brüksel’in Tahran ile doğrudan görüşme olasılığı güçlendi. Ancak bu tür bir anlaşmanın, ABD yaptırımlarını delmek ve doların 50 yıllık hakimiyetini kırmak anlamına geleceği gerçeği, Avrupa başkentlerinde sessizliğe neden oluyor. Bu durum, ABD'nin İran'a olası saldırısının dünya üzerindeki kritik etkileri bağlamında da önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Avrupa Birliği'nin Stratejik Özerklik Arayışı

İran'ın teklifi, Avrupa Birliği'nin stratejik özerklik hedefi doğrultusunda bir deneme olarak da değerlendiriliyor. Özellikle Trump yönetiminin başlamasından bu yana, Avrupa liderleri bağımsızlık konusunu sıkça gündeme getiriyorlar. Ancak bu eğilimin Hürmüz Boğazı konusunda ne kadar etkili olacağı henüz netlik kazanmadı.