42 yaşındaki Fransız subay Arnaud Frion, Perşembe akşamı Erbil yakınlarındaki Mala Qara Kürt üssüne düzenlenen insansız hava aracı (İHA) saldırısında yaşamını yitirdi. Bu olay, Fransa'nın bölgedeki askeri stratejisi açısından önemli bir soru gündeme getirdi: Bu saldırı Paris'i Irak ve Orta Doğu'da daha geniş kapsamlı askeri müdahalelere, hatta İran'a karşı operasyonlara sevk eder mi?

Uzmanların Görüşleri

Euronews, konuyu değerlendirmek için iki Fransız uzmanla görüştü. Frederic Encel, Orta Doğu ve Batı'nın güvenlik ittifakları alanında uzman bir jeopolitik akademisyen olup, son kitabı "La guerre mondiale n'aura pas lieu" ("Dünya Savaşı Olmayacak") ile küresel çatışma anlatılarını sorguluyor. Jean-Marc Vigilant ise IRIS'te (Institut de Relations Internationales et Stratégiques) Yardımcı Araştırma Görevlisi ve emekli Fransız Hava ve Uzay Kuvvetleri Tuğgeneralidir. Vigilant, Irak ve Suriye'deki Chammal Operasyonu sırasında Fransız kuvvetlerine komuta etti.

Saldırının Arkasında İran mı Var?

Encel, saldırı ile İran arasında bağlantı olduğunu belirterek, "İran, Fransa'yı ABD-İsrail koalisyonundaki 'hayırsever tarafsızlık' nedeniyle suçluyor" dedi. Ayrıca Tahran, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ile savunma ittifakı kurması ve 2024-2025 yıllarında Ürdün hava sahasından geçerek İsrail'e giden İran füzelerini engellemesi nedeniyle Paris'i sorumlu tutuyor.

Jean-Marc Vigilant da benzer görüşte: "İran destekli gruplar, bölgedeki Amerikan çıkarlarını, İsrail’i ve bu ülkelerin müttefiklerini hedef alıyor. Şimdi bu hedefler arasına Fransa da ekleniyor." Vigilant, Irak'taki İran destekli Şii milislerin, 2014'te Irak ve Suriye'de IŞİD'in yayılmasını engellemek amacıyla başlatılan Fransız Chammal operasyonu kapsamında görev yapan koalisyon güçlerine düzenli saldırılar gerçekleştirdiğini hatırlattı.

Fransa'nın Bölgedeki Rolü ve Tehditler

Fransa, 2014'ten bu yana kara, hava ve deniz kuvvetleri ile koalisyona en büyük katkıyı sağlayan ikinci ülke konumunda. Irak hükümeti ile koordineli yürütülen Chammal Operasyonu, IŞİD ile mücadele eden yerel güçlere askeri destek, eğitim ve danışmanlık sağlıyor.

Vigilant, "Irak'ta konuşlu Fransız birlikleri ve diğer koalisyon güçleri özellikle Bağdat'ta İran yanlısı milislerin ateşine maruz kaldı. Erbil'deki saldırılar yeni olsa da, bu durum sürmekte" dedi. İran'ın stratejisinin, Körfez ülkeleri, Avrupa, İsrail ve ABD arasında gerilim yaratarak saldırıları durdurmaya çalışmak olduğunu belirten Vigilant, bunun tam tersine bölgedeki ülkeleri birleştirdiğini vurguladı.

Fransa Artık Hedefte mi?

İran yanlısı Iraklı Ashab el-Kehf grubu, Perşembe günü yapılan saldırının sorumluluğunu üstlenmeyip, bölgedeki tüm Fransız çıkarlarına yönelik tehdit içeren açıklamalar yaptı. Encel, bu tehdidin sadece Irak'la sınırlı kalmayabileceğini hatırlatarak, "1980'lerde İran ve Hizbullah, Fransa'ya sadece Lübnan'da değil, Fransa topraklarında da saldırılar düzenlemişti. Bu durum tekrar yaşanabilir" dedi.

Vigilant, bölgedeki operasyon alanları ile ulusal bölge arasında bağlantı olduğunu belirterek, İçişleri Bakanı'nın ülkedeki alarm seviyesini artırdığını söyledi. "Risk gerçek ve tehdit mevcut. İranlılar fırsat bulursa bunu değerlendirecektir. Bu yüzden hep birlikte uyanık olmalı ve güçlü savunma pozisyonu almalıyız."

İHA ve Roket Saldırıları

Aynı zamanda Ashab el-Kehf, İran destekli Şii milislerin parçası olarak Irak'ta hem Iraklı hem de Kürt güçlerine saldırılar düzenliyor. Kürdistan Bölgesi'ndeki Batılı birliklere yönelik saldırılar son dönemde arttı. Yerel yetkililer, Perşembe günü bir İtalyan üssünün de hedef alınması dahil onlarca İHA ve füze saldırısının düzenlendiğini bildirdi.

Vigilant, bu grupların roket ve İHA kullanarak saldırı kabiliyetlerini artırdığını ve yakalanmalarının güç olduğunu belirtti. "Roket atışlarının kaynağını belirlemek için radarlarımız var ama saldırganların izini sürmek zordur."

Fransa'nın Olası Yanıtı

Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Frion'un ölümüne neden olan saldırıyı "kabul edilemez" olarak nitelendirirken, Fransa'nın Orta Doğu'daki rolünü savunma amaçlı olarak tanımladı. Macron, Fransa'nın herhangi bir ülkeyle savaş halinde olmadığını vurguladı.

Encel, Fransa'yı İran yanlısı gruplara karşı ciddi zarar verebilecek tek Avrupa ülkesi olarak tanımladı. "Fransa, ABD yanında bu gruplara karşı misilleme yaparak yüksek bedeller ödetebilir." Ancak Paris'in ABD-İsrail operasyonlarına doğrudan katılması beklenmiyor. Fransa'nın hedef aldığı milislere yönelik karşılık vermesi muhtemel.

2009 savunma anlaşması gereğince, Birleşik Arap Emirlikleri saldırı altında kalırsa Fransa yasal olarak müdahale etmek zorunda kalabilir. Encel, "Emirlikler bu maddeyi devreye sokarsa, Fransa müdahale etmekle yükümlü olur" dedi. Ancak bunun bölgedeki dengeler göz önüne alındığında Fransa'nın doğrudan İran'a saldırısının sahadaki durumu çok değiştirmeyeceğini söyledi.

Vigilant ise Fransa'nın tamamen savunmaya yönelik bir duruş sergilediğini, vatandaşlarını koruma ve müttefiklerine destek olma amacında olduğunu açıkladı. "Fransa, istemediği bir savaşın içine çekilmez. Ancak vatandaşlarını ve çıkarlarını korumaya devam edecektir. İran'ın saldırganlığına yanıt vermenin birçok yolu vardır, sadece askeri operasyon değil."