ABD ile İran arasındaki artan gerilim, hava sahasında yaşanan önemli bir gelişmeyle yeni bir boyut kazandı. Washington yönetiminin İran savunma unsurlarına yönelik bombardımanlarını artırdığı bu dönemde, Tahran'dan gelen bir iddia askeri dengelerle ilgili tartışmaları yeniden başlattı.

Daily Mail'de yayınlanan habere göre, birkaç gün önce İran ordusu, ABD'nin en gelişmiş savaş uçaklarından F-35 Lightning II model bir 'hayalet uçağı' uçaksavar ateşiyle vurduğunu ileri sürdü. ABD ise olayı kısmen doğruladı. ABD Merkez Komutanlığı, bir F-35 savaş uçağının İran üzerinde muharebe görevi sırasında acil iniş yapmak zorunda kaldığını açıkladı. Uçağın düştüğüne dair bir ifade kullanılmadı ancak teknik arıza ya da dış müdahale ihtimali açık bırakıldı.

ABD Donanması'ndan Kaptan Tim Hawkins, uçağın güvenli şekilde indiğini ve pilotun durumunun stabil olduğunu belirtti. Ancak pilotun yaralanıp yaralanmadığına dair net bilgi paylaşılmadı.

Uzman Görüşleri ve Tartışmalar

Güvenlik ve Terör Uzmanı, emekli istihbarat albayı Coşkun Başbuğ, olaya dair değerlendirmelerde bulundu. Başbuğ, "Bu durum henüz netlik kazanmadı. ABD, F-35'in hasar aldığını ancak pilotun uçağı güvenli bir üsse indirdiğini belirtiyor. İran ise uçağın vurulduğunu, pilotla birlikte imha edildiğini iddia ediyor ve görüntülerle bunu kanıtlamaya çalışıyor" dedi.

Paylaşılan görüntülerde şiddetli bir patlama olduğu görülüyor. Başbuğ, "Böyle bir patlamada pilotun sağ kurtulması zor görünüyor ancak ABD tarafı bu iddiayı doğrulamıyor" ifadelerini kullandı.

F-35 savaş uçaklarının savaş alanındaki durumuna da değinen Başbuğ, "Bu uçaklar vurulabilir. Ancak aktif savaş sahasında çok sık kullanılmayan bir platform. Henüz kendini tam anlamıyla ispat etmiş bir uçak değil" diye konuştu.

Şeffaf Olmayan Açıklamalar ve Siyasal Boyut

Başbuğ, olayla ilgili resmi açıklamalardaki eksikliklere dikkat çekerek, "Normalde böyle bir durumda uçağın kalkış ve iniş noktaları, hasarın oluştuğu yer gibi detaylar paylaşılır. Ancak bu kez böyle bilgiler verilmedi. İran, gece yarısı bir uçağı vurmuş olsaydı bunu hemen dünyaya servis ederdi. ABD açıklamasından sonra görüntülerin paylaşılması soru işaretleri yaratıyor" dedi.

ABD'nin 'hasar aldı' yönündeki açıklamasını siyasi bir arka plana bağlayan Başbuğ, "ABD bu durumu gizleyebilir veya örtbas edebilirdi. Ancak son iki haftadır kamuoyunu ikna etmeye yönelik bir siyasi kampanya yürütülüyor. 'Biz yapmasaydık onlar yapacaktı' söylemi öne çıkıyor" değerlendirmesinde bulundu.

Başbuğ, bu açıklamaların Donald Trump'ın 'biz de tehdit altındayız' mesajı vermek amacıyla yapılmış olabileceğine de işaret etti. Bu siyasi kampanya ve bölgedeki gelişmelerle ilgili detaylar Merkel ve Trump İran'a Yönelik Saldırıları 5 Gün Erteledi başlıklı makalede ele alınmaktadır.

F-35'in 'Görünmezlik' Kabiliyeti Tartışılıyor

Yaşanan gelişme, uzun süredir 'radara yakalanmayan' teknoloji olarak tanıtılan F-35'in gerçek yeteneklerini tekrar gündeme getirdi. Lockheed Martin tarafından geliştirilen ve 100 milyon dolar değerindeki F-35 Lightning II, özellikle ABD ve İsrail tarafından aktif şekilde kullanılıyor. Bu uçak, modern savaş doktrininde 'stealth' yani gizlilik kabiliyetiyle öne çıkıyor.

Uzmanlara göre, F-35'in kritik özelliği düşman radarlarından kaçabilme veya onları yanıltabilme kapasitesi. Böylece uçak hedeflerine çoğunlukla tespit edilmeden yaklaşabiliyor ve karşılık almadan saldırı yapabiliyor.

Radar sistemleri elektromanyetik sinyaller göndererek nesnelerden yansıyan sinyalleri analiz ederken, F-35'in gövdesi radar dalgalarını farklı yönlere dağıtacak açılı yüzeylerden oluşuyor. Ayrıca mühimmat gövde içinde taşındığı için radar yansımaları azalmaktadır. Uçağın yüzeyi elektromanyetik dalgaları emen özel bir kaplama ile korunuyor. Bu unsurlar sayesinde F-35'in radar kesit alanı oldukça küçülüyor.

Görünmezlik Efsanesi ve Pasif Kızılötesi Sistemler

Hudson Enstitüsü kıdemli araştırmacısı Can Kasapoğlu, F-35'in tamamen görünmez olmadığı, sadece düşük gözlemlenebilirlik sunduğunu belirtti. Kasapoğlu, "Bu sistem tespiti tamamen ortadan kaldırmaz; tespiti geciktirir, izlemeyi zorlaştırır ve angajman riskini azaltır" ifadelerini kullandı.

Bazı radar sistemlerinin stealth teknolojisini kısmen aşabildiğini ancak bu verilerin genellikle silah kilidi için yeterli hassasiyeti taşımadığını vurguladı.

İran yönetimi daha önce de ABD'ye ait F-35 uçaklarını tespit edebildiğini iddia etmişti ancak bu tespitlerin doğrudan vurma seviyesinde olmadığı değerlendiriliyor.

Uzmanlar, İran'ın radar dışı yöntemler kullanma ihtimaline dikkat çekiyor. Pasif kızılötesi algılama teknolojilerinin devrede olabileceği belirtiliyor. Bu sistemler radar sinyali göndermek yerine gökyüzünü tarayarak uçak motorlarının yaydığı ısı izini tespit ediyor. F-35'in motoru kızılötesi izi azaltacak şekilde tasarlanmış olsa da kısa mesafede tamamen gizlenmesi mümkün değil.

Başbuğ, bu iddialara temkinli yaklaşarak, "Uçağın yaydığı ısı ve silüetin kızılötesi sistemlerle tespit edilebileceği söyleniyor ancak bunlar büyük ölçüde iddiadan ibaret" dedi.

Benzer Örnekler ve ABD'nin Stratejik Durumu

Yemen'de İran destekli Husiler, daha basit kızılötesi sistemlerle gelişmiş hava araçlarına karşı etkili olduklarını göstermişti. Bölgede görev yapan F-35 pilotlarının, karadan havaya füzelerden kaçınmak için yoğun manevralar yapmak zorunda kaldığı bildiriliyor.

Bu durum, düşük maliyetli ancak akıllı sistemlerin ileri teknoloji platformlara karşı asimetrik avantaj yaratabileceğini ortaya koyuyor.

Uzmanlar, tüm bu gelişmelere rağmen ABD'nin genel hava harekâtı stratejisinde köklü bir değişiklik beklemiyor. Pasif kızılötesi sistemlerin, radar ve elektronik istihbaratla birlikte katmanlı hava savunmasının bir parçası olarak kullanıldığı değerlendiriliyor.

Bu çerçevede F-35'in en büyük avantajı olan 'tespit edilmeden önce vurma' kabiliyeti hala geçerliliğini koruyor. Uzmanlar, uçağın modern savaş doktrininde kritik rol oynamaya devam edeceğini belirtiyor. Bölgedeki enerji altyapısı ve gerilimler hakkında daha fazla bilgi için İran'dan Trump'a Videolu Tepki ve Devrim Muhafızları Uyarısı başlıklı makaleye göz atabilirsiniz.