Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 1 Nisan Çarşamba günü Kremlin'de Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ile yaptığı görüşmede, Ermenistan'ın Avrupa Birliği ile yakınlaşmasının Moskova tarafından kabul edilmeyeceğini belirterek dolaylı bir gaz tedarik tehdidinde bulundu.

Putin, görüşmede "Ermenistan'da Avrupa Birliği ile ilişkilerin geliştirilmesi yönünde tartışmalar görüyoruz" diyerek, Moskova'nın bu duruma "tam bir sakinlikle" yaklaştığını ifade etti. Ancak ardından "Avrupa Birliği ile Avrasya Ekonomik Birliği'ne aynı anda üye olunamayacağı açık ve dürüst biçimde belirtilmelidir" diye uyardı.

Avrasya Ekonomik Birliği ve Gaz Fiyatları

2015 yılında Rusya öncülüğünde kurulan Avrasya Ekonomik Birliği (EAEU) üyeleri arasında Ermenistan, Belarus, Kazakistan ve Kırgızistan yer alıyor. Birlik, üye ülkeler arasında mal, sermaye ve iş gücünün serbest dolaşımını sağlamayı amaçlıyor.

Kremlin'deki görüşmede Putin, Rusya'nın Ermenistan'a sağladığı doğalgazın Avrupa fiyatlarına kıyasla "çok daha uygun" olduğunu vurguladı. Putin, "Avrupa'da gaz fiyatları bin metreküp başına 600 doların üzerinde iken, Rusya Ermenistan'a 177,5 dolardan gaz sunuyor. Aradaki fark oldukça büyük" dedi.

Ermenistan'ın Dış Politika Dengesi

Son dönemde Azerbaycan ile barış sürecine giren Ermenistan, Avrupa Birliği ile ilişkilerini güçlendirme arzusunu sıkça dile getiriyor. Paşinyan da gelecekte AB'ye tam üyelik hedefini açıkladı.

Görüşmede Paşinyan, Ermenistan'ın iki blokta aynı anda yer alamayacağının farkında olduğunu belirtti. Ancak şu an için hem Avrasya Ekonomik Birliği üyeliği hem de Brüksel ile iş birliği arasında bir denge sağlamaya çalıştıklarını ve bu denge sürdüğü sürece devam edeceklerini söyledi.

Paşinyan, nihai bir tercih gerektiğinde kararın dış müdahale olmadan Ermeni halkı tarafından verileceğine inandığını kaydetti: "Karar verme aşamasına gelindiğinde, bu kararı Ermenistan Cumhuriyeti vatandaşlarının vereceğinden eminim."

Rusya-Ermenistan İlişkilerinde Güncel Gelişmeler

Putin, Haziran'da yapılacak parlamento seçimlerinde Rusya yanlısı güçlerin özgürce yarışabilmesini umduğunu ifade etti. Bazı isimlerin gözaltında olduğunu belirterek, "Bazıları Rus pasaportu taşımasına rağmen tutuklu" dedi. Bu sözlerin, geçen yıl hükümetin devrilmesi çağrısında bulunduktan sonra tutuklanan Rus-Ermeni iş insanı Samvel Karapetyan'a gönderme olduğu değerlendiriliyor.

Paşinyan ise isim vermeden yanıt vererek, Ermenistan yasalarına göre siyasi adayların sadece Ermenistan vatandaşı olması gerektiğini ve muhalefete herhangi bir engelleme uygulanmadığını söyledi: "Rus pasaportu olan kişiler anayasa gereği milletvekili ya da başbakan adayı olamaz." Ayrıca, Ermenistan'ın demokratik bir ülke olduğunu ve siyasi süreçlerin sürekli işlediğini vurguladı.

Paşinyan, ülkede sosyal medya özgürlüklerinin tam olduğunu belirtirken, Rusya'daki internet kısıtlamalarına değindi: "Bizde sosyal ağlar yüzde 100 özgür, hiçbir kısıtlama yok." Ermenistan'da siyasi tutuklu bulunmadığını da savundu.

Karabağ Süreci ve Bölgesel Dinamikler

2023'te Azerbaycan'ın Karabağ bölgesinin tamamında kontrolü sağlamasının ardından Ermenistan ile Rusya arasındaki ilişkiler gerildi. Yaklaşık 40 yıllık çatışmanın ardından başlayan barış süreci, Güney Kafkasya'da ekonomik canlanma ve istikrar sağladı.

Ermenistan, 2024'te Rusya öncülüğündeki Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü (KGAÖ) üyeliğini, Moskova'nın 2022 Karabağ geriliminde destek vermemesi nedeniyle askıya aldı. Paşinyan, "KGAÖ mekanizmalarının devreye girmesi gerekiyordu ancak girmedi" diyerek bunun ilişkileri etkilediğini söyledi.

Putin ise bu durumu "bazı kırgınlıklar" olarak nitelendirerek, Rusya'nın müdahale etmeyişinin Ermenistan'ın tutumuyla ilgili olduğunu savundu. 2022'de Prag'da Karabağ'ın Azerbaycan'a ait olduğunun kabul edilmesinin ardından KGAÖ müdahalesinin "yanlış olacağını" belirtti.

Karabağ'daki çatışmanın sona ermesinin ardından Ermenistan ve Azerbaycan, ilişkilerini normalleştirme ve bölgesel iş birliğini artırma yönünde adımlar attı. Bu süreçte Rusya'nın etkisinin azaldığı gözlenirken, her iki taraf da dış politikada Moskova'dan uzaklaşarak Avrupa Birliği ve ABD'ye yönelme eğiliminde bulunuyor.