Son bir ayda dünya, hem ahlaki hem de siyasi açıdan önemli bir ayrışma süreci yaşıyor. Önceleri sarsılma, yön değişimi ve eksen kayması gibi tanımlanan bu süreç, artık iyiler ve kötüler, masumlar ve zalimler olarak net bir şekilde ayrıştı. Dünya siyasetini anlamak için başkentler yerine üretim merkezlerine odaklanmak gerekiyor. Özellikle enerji savaşlarının en büyük çatışmalarının yaşandığı bölgede, Harg Adası ve Hürmüz Boğazı çevresindeki gelişmeleri doğru değerlendirmek için geçmişe bakmak şart.

1918’den Günümüze Enerji Savaşlarının İzleri

İsrail ve ABD'nin İran’daki rejim değişikliği endişesiyle başlayan, ancak Hürmüz Boğazı ve Harg Adası özelinde düğümlenen çatışmalar, 1918'de Azerbaycan'daki Cilovluk Adası olaylarını akıllara getiriyor. Bakü açıklarındaki Cilovluk Adası, bugün İran'ın en önemli petrol ihracat kapısı olan Harg Adası'nın tarihsel bir benzeri olarak karşımıza çıkıyor. Yüz yıl geçmesine rağmen emperyalist amaçlar değişmedi: Üretimi kontrol etmek, ihracatı engellemek ve böylece siyaseti yönlendirmek. Cilovluk ve Harg Adası arasındaki benzerlikler sadece coğrafi değil, aynı zamanda kader ortaklığından kaynaklanıyor.

Enerji Üretiminin Ötesinde Bir Savaş Alanı

Cilovluk ve Harg Adaları, enerji konusunun sadece ekonomik olmadığını; devletlerin, orduların, yaptırımların, etnik gerilimlerin ve tarihsel hafızanın aynı anda devreye girdiği sert bir güç mücadelesi olduğunu gösteriyor. Bazen enerji savaşlarını anlamak için boru hatlarından ziyade küçük adalara bakmak gerekiyor. Çünkü büyük hesaplar çoğunlukla en dar kara parçalarında şekilleniyor. Cilovluk, Bakü petrol havzasının önemli bir parçası olarak 18. yüzyıldan beri petrol ve gaz kaynaklarının keşfedildiği, Rus emperyalizminin dikkatini çekmiş ve 1918'de Bolşeviklerin ve Ermeni Taşnak terör gruplarının saldırısına uğramış bir bölge. Bu olay, Azerbaycan tarihinde "31 Mart Azerbaycan Soykırımı Günü" olarak anılır ve günümüzde Harg Adası'nda yaşanan senaryoların bir öncüsü olarak değerlendirilebilir.

Harg Adası ve Küresel Enerji Güvenliği

İran’ın ham petrol ihracatının yaklaşık %90'ını karşılayan Harg Adası, Hürmüz Boğazı'nın hemen yanında yer alıyor. Hürmüz Boğazı, küresel petrol ve LNG trafiğinin merkezi konumunda. Bu nedenle Harg Adası, devasa bir enerji vanası gibi işlev görüyor ve kontrolü dünya petrol fiyatları, İran petrolünün Çin ve diğer pazarlara ulaşımı ile Körfez güvenliği açısından kritik önemde. Enerji akışının kontrolü, diplomasinin seyrini aniden değiştirebiliyor. Cilovluk ve Harg arasındaki gerçek bağ da tam olarak burada ortaya çıkıyor: İkisi de sadece petrolün çıkarıldığı değil, aynı zamanda denetlendiği stratejik noktalar. Bu kritik bölge hakkında daha fazla detay için İran'da Eş Zamanlı Patlamalar ve Trump'tan Savaşın Sonu Açıklaması makalesini inceleyebilirsiniz.

Enerji Savaşlarının Yeni Yüzü

Modern enerji çatışmaları eskiye nazaran daha gizli ilerliyor. 1918'de Cilovluk çevresinde yaşanan silahlı çatışmalar yerini günümüzde füze, drone ve abluka senaryolarına bıraktı. Venezuela çevresinde ise yaptırımlar, taşıma kısıtlamaları ve deniz baskıları ön planda. Strateji değişse de temel mantık aynı: Bir ülkeyi doğrudan yenemiyorsan, enerji kaynaklarını hedef al, akışı engelle. İsrail’in Doğu Akdeniz’deki gaz üretimi hayallerinin ve ABD’nin İran enerji altyapısını hedef alan politikalarının temelinde bu yaklaşım yatıyor.

Geçmişten Günümüze Enerji Kontrolü

Dünün Cilovluk’unda yaşananlar, bugün Harg Adası’nda tekrarlanıyor. Binlerce kişinin ölümü ile sonuçlanan petrol bölgesi çatışmaları, şimdi ihracat vanasının kontrolü için yürütülen politikalarla benzerlik gösteriyor. Açık çatışmadan hibrit savaşlara, milislerden yaptırımlara kadar farklılıklar olsa da amaç aynı: Enerjiyi kontrol etmek. Siyonist ve Evanjelist siyasetin etkisinde olan aktörlerin, vananın kontrolünü ele geçirdikten sonra diğer hedeflere yöneleceği öngörülüyor. Ancak bu süreçte ne petrolün, ne ticaretin, ne de enerjinin akışı onların kontrolünde kalacak. Bu konuda bölgedeki son gelişmeler ve stratejik planlar için Trump’ın İran Savaşı ABD için Yeni Bir Dönüm Noktası mı? makalesini okuyabilirsiniz.