Birleşmiş Milletler Genel Kurulu Başkanı Annalena Baerbock, savaşların devam etmesinden BM'nin sorumlu tutulamayacağını belirtti. Euronews'e verdiği röportajda, savaşların sürmesinin esas sorumlusunun üye devletler olduğunu vurguladı.

Üye Devletlerin Sorumluluğu

Baerbock, Euronews'in "12 Minutes With" programında yaptığı açıklamada, "Bir üye devlet saldırgan bir savaş başlatıyorsa, burada başarısız olan BM değil; savaşın yasak olduğunu açıkça ortaya koymayan Şart değil, bu savaşı bilerek sürdüren üye devlettir" dedi.

Almanya'nın eski dışişleri bakanı, BM'nin diğer üye devletlerden gelecek baskıya da ihtiyaç duyduğunu ifade etti.

BM'nin Yapısal Zorlukları ve Eleştiriler

Birleşmiş Milletler, son dönemlerde uluslararası barış ve güvenliği sağlama görevinde yapısal eksiklikler yaşadığı gerekçesiyle, aralarında üye ülkelerin de bulunduğu çeşitli kesimlerden eleştiriler alıyor.

Geçen yıl BM Genel Kurulu'nda Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump, artan çatışmalar karşısında örgütün etkisiz kaldığını belirterek, savaşları çözemeyen "boş sözler"le suçlamıştı.

Baerbock ise, BM'nin tek başına hareket eden bir aktör olmadığını; 193 farklı üye devletten oluşan karmaşık bir yapı olduğunu söyledi. BM'nin işleyişinin, çok sayıda aktörün rol aldığı ulusal yargı sistemlerine benzediğini belirtti.

Veto Yetkisi ve Güvenlik Konseyi Engelleri

Baerbock'a göre, BM'nin günümüz çatışmalarına müdahale etmesinin önündeki en büyük engel, BM Güvenlik Konseyi'nde daimi üyelerin sahip olduğu veto hakkıdır.

Çin, Fransa, Rusya, Birleşik Krallık ve ABD olarak bilinen Daimi Beşler (P5), Güvenlik Konseyi'nde veto hakkına sahip olup, bu hak son yıllarda Konsey'in etkinliğini ciddi şekilde zayıflatmıştır.

2024 yılında daimi üyeler yedi karar tasarısı için toplamda sekiz kez veto kullandı; bu sayı, 1986'dan bu yana en yüksek seviyedir. Geçen yıl Gazze konusunda iki ABD vetosu, Ukrayna konusunda ise iki Rusya vetosu gerçekleşti.

Baerbock, "Maalesef bugün tüm üye devletler sorumluluk almıyor ve bazıları veto haklarını uluslararası hukukun ihlalini savunmak için kullanıyor" dedi.

Reform Çağrıları ve BM'nin Geleceği

Güvenlik Konseyi'ndeki tıkanıklık, veto yetkisinin sınırlandırılması ve Afrika ile Latin Amerika ülkelerine daimi temsil hakkı verilmesi yönündeki reform çağrılarını tekrar gündeme getirdi.

BM Genel Sekreteri António Guterres, Mart 2025'te BM'nin 80. yılı kapsamında UN80 adlı reform girişimini başlattı. Bu girişim, BM'nin yapısını, görev alanlarını ve mali yapısını sadeleştirmeyi ve Güvenlik Konseyi'ndeki veto yetkisini sınırlamayı hedefliyor.

Ancak Daimi Beşler, kendi güçlerini zayıflatabilecek reformlara sıcak bakmıyor ve bu reformların uygulanabilmesi için tüm Güvenlik Konseyi üyelerinin onayının gerektiği belirtiliyor.

Barış Kurulu ve BM'nin Rolü

Bazı kesimler, BM'nin ABD kaynaklı başka bir tehditle karşı karşıya olduğunu düşünüyor: Barış Kurulu. Gazze'deki ateşkesi denetlemek için kurulmuş olan bu mekanizmanın, Trump'ın açıklamalarına göre daha büyük bir yapıya dönüşebileceği ima edildi.

Baerbock ise Barış Kurulu'nun BM'ye rakip olacağı endişelerini reddetti. BM'de tüm üye devletlerin eşit söz hakkına sahip olmasının özel bir sorumluluk ve benzersiz bir rol olduğunu vurguladı.

Üye devletler, Barış Kurulu'nun sadece Gazze ile sınırlı olduğunu net şekilde ifade etti. Barış ve güvenlik konularında ise BM'nin merkezi rolünü sürdüreceğini belirtti.

Barış Kurulu'na davet edilen ülkeler en fazla üç yıl ücretsiz kalabiliyor; sonrasında ise her birinin 1 milyar dolar (yaklaşık 852,1 milyon avro) katkı sağlaması gerekiyor.