Millî Savunma Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Erhan Afyoncu, Türk tarihinin sadece fetih ve savaşlara indirgenemeyeceğini belirterek, Türklerin tarih sahnesindeki esas gücünün devlet kurma becerisi, siyasi örgütlenme kapasitesi ve tarihsel süreklilik sağlama yeteneği olduğunu ifade etti.

Türk Tarihinin Geniş Çerçevesi

Afyoncu, Orta Asya bozkırlarından başlayarak Selçuklu, Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerine kadar uzanan geniş bir perspektifte Türklerin tarihsel yolculuğunu ele aldı. Türk tarihinin kopuşlar değil, yeniden yapılanma ve süreklilikler tarihi olarak okunması gerektiğini savundu.

Askeri Güç ve Devlet Aklının Rolü

Türklerin tarih sahnesine çıkışını tarihsel ve toplumsal boyutlarıyla değerlendiren Afyoncu, Orta Asya bozkırlarının Türk topluluklarının siyasal yapısını, savaş kabiliyetini ve yaşam biçimini belirleyen temel coğrafi alan olduğunu belirtti. Bozkır koşullarının Türklerde yüksek hareket kabiliyeti, dayanıklılık, disiplin ve hızlı karar verme yeteneği geliştirdiğini, bunun da güçlü bir askeri kültür ve örgütlenme anlayışına zemin hazırladığını anlattı.

Afyoncu, atlı savaş tekniklerinin Türklerin geniş coğrafyalarda etkili olmasında kritik rol oynadığını, özellikle hızlı hareket etme, ani baskınlar, geri çekilme ve toparlanma taktiklerinin üstünlük sağladığını vurguladı. Bu askeri yeteneğin sadece mücadele gücünü artırmakla kalmayıp, farklı boyları ortak bir siyasi yapı altında birleştirmeye de katkı sağladığını belirtti.

İslamiyet ve Türklerin Medeniyet Yolculuğu

İslamiyet’in kabul sürecinin Türkler için önemli bir dönüm noktası olduğunu dile getiren Afyoncu, bu gelişmenin Türk toplumlarında kapsamlı bir medeniyet dönüşümünü beraberinde getirdiğini söyledi. Bu sürecin Türklerin tarih sahnesindeki yerini inanç ekseninin ötesine taşıyarak, onları siyasal organizasyon, devlet kurma pratiği ve medeniyet üretimi açısından yeni bir aşamaya yerleştirdiğini ifade etti.

Karahanlılar, Gazneliler ve Büyük Selçuklular üzerinden Türklerin İslam dünyasındaki tarihsel rolünü de değerlendiren Afyoncu, bu dönemde Türklerin sınır boylarında savaşan toplulukların ötesine geçerek büyük siyasi merkezler inşa eden, geniş coğrafyalarda düzen kuran ve İslam dünyasının güvenliğini sağlayan başlıca aktörlerden biri haline geldiğini kaydetti.

Anadolu’nun Türkleşmesi ve Osmanlı’nın Kurumsal Gücü

Anadolu’nun Türk yurdu haline gelmesi sürecinde Malazgirt Zaferi’nin önemli bir dönüm noktası olduğunu belirten Afyoncu, bu zaferin sadece savaş başarısı değil, Anadolu’da kalıcı yerleşme, nüfus hareketliliği ve devletleşme sürecinin başlangıcı olduğunu ifade etti. Anadolu Selçuklu Devleti ile Türklerin bozkır kökenli siyasal birikimlerini yerleşik devlet deneyimiyle bütünleştirdiğini anlattı.

Osmanlı Devleti’nin büyümesini sadece fetihlerle açıklamanın eksik olduğunu söyleyen Afyoncu, imparatorluğun bürokratik yapısı, düzenli mali sistemi ve disiplinli askeri teşkilatı üzerine kurulduğunu vurguladı. Osmanlı’nın uzun süreli gücünün, sistemli idare anlayışı, kayıt kültürü ve mali denetim mekanizmaları sayesinde sürdürüldüğünü belirtti.

Fatih Sultan Mehmed döneminde İstanbul’un fethinde kullanılan büyük toplar ve kuşatma teknolojilerinin Osmanlı askeri gücünde önemli bir sıçrama sağladığını, bu teknolojik yeniliklerin klasik savaş yöntemlerini dönüştürerek imparatorluk ölçeğinde genişlemenin önünü açtığını ifade etti.

Türk Devletleri Arasında İş Birliği Gerekliliği

Afyoncu, Türk devletleri arasındaki yakınlaşmanın tarihsel bir zorunluluk olduğunu belirtti. Türkiye, Kırgızistan, Kazakistan ve diğer Türk cumhuriyetleri arasındaki ilişkilerin kurumsal, kültürel ve akademik düzeyde güçlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Türk dünyasının bugün yedi bağımsız devlet ve yaklaşık 250 milyonluk nüfusuyla geniş bir coğrafyada ortak tarih, kültür ve medeniyet bağları etrafında güç kazandığını belirten Afyoncu, bu potansiyelin sadece geçmişten gelen bir miras değil, aynı zamanda geleceği şekillendirecek stratejik bir fırsat olduğunu vurguladı.

Son yıllarda Türk devletleri arasındaki diplomatik temasların, eğitim ve akademi alanındaki iş birliklerinin, kültürel etkileşimin ve ortak kurumsal yapıların bu gelişimin somut göstergeleri olduğunu ifade etti. Türk dünyasının ortak hafızasını koruyarak bilgi, bilim, ekonomi ve gençlik alanlarında daha güçlü bir birlik zemini oluşturabileceğini söyledi.

Rektörlerin Açıklamaları ve Afyoncu'nun Kariyeri

KTMÜ Rektörü Prof. Dr. Alpaslan Ceylan, Prof. Dr. Erhan Afyoncu’nun konferansını öğrenci ve akademisyenlerle buluşturduklarını belirterek, Türk tarihine ilginin ve tarih bilincinin güçlendirilmesinin önemine dikkat çekti. Ceylan, Ziya Paşa’nın “Tarih en büyük siyaset muallimidir” sözünü hatırlatarak, Türk tarihinin uzun yıllar dış kaynakların perspektifinden öğrenildiğini ancak son dönemde Türk dünyasını kendi dinamikleriyle okuyabilen tarihçilerin yetişmesinin önemli bir kazanım olduğunu söyledi.

KTMÜ Rektör Vekili Prof. Dr. Almaz İbrayev ise Afyoncu’nun bilgi birikimi ve tarih alanındaki uzmanlığının Türk dünyasının ortak hafızasını anlamak açısından önemli katkı sunduğunu belirtti. Bu ziyaretin üniversite için akademik ve kurumsal açıdan değerli bir buluşma olduğunu ifade etti.

Prof. Dr. Erhan Afyoncu Kimdir?

Tokat doğumlu olan Prof. Dr. Erhan Afyoncu, Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Tarih Öğretmenliği Bölümü mezunudur. Aynı üniversitede akademik kariyerine başlayan Afyoncu, yüksek lisans ve doktorasını Yeniçağ Tarihi alanında tamamlamış, 2014’te profesör unvanını almıştır.

Osmanlı tarihi başta olmak üzere Türk tarihinin çeşitli dönemleri üzerine çalışmalarıyla tanınan Afyoncu, Marmara Üniversitesi’nde çeşitli idari görevler üstlenmiş, 2016 yılında Fen-Edebiyat Fakültesi Dekanlığı yapmıştır. Aynı yıl Millî Savunma Üniversitesi’ne kurucu rektör olarak atanmış ve görevini sürdürmektedir. Türk Tarih Kurumu asli üyesi olan Afyoncu’nun çok sayıda akademik eseri bulunmaktadır; çalışmaları farklı dillere çevrilmekte ve hem akademik camiada hem de kamuoyunda öne çıkmaktadır.

Milli Savunma Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Erhan Afyoncu'nun akademik kariyeri ve Osmanlı tarihi alanındaki çalışmaları hakkında daha fazla bilgi için Milli Savunma Üniversitesi Rektörü Afyoncu, Tunus'ta Türk-Tunus Ortak Mirasını Anlattı haberini okuyabilirsiniz.

Türklerin tarih sahnesindeki devlet kurma becerisi ve siyasi örgütlenme kapasitesi konusundaki detaylı analizler için Papalık Gregoriana Üniversitesi'nde Osmanlı-Avrupa İlişkileri Dersi Veriliyor başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.