Çin, Rusya ve ABD arasındaki rekabetin yoğunlaşması ve İran savaşının Orta Doğu enerji kaynaklarını etkilemesi üzerine Avrupa, Afrika ile geleneksel yardım modellerinden çıkar odaklı ortaklıklara doğru kayış yaşıyor.

Afrikalı Liderlerden Ortaklık Vurgusu

Eski Malavi Cumhurbaşkanı Lazarus Chakwera, bu durumun Afrikalı liderler için iç ve dış politikada fırsatlar yarattığını belirtiyor. Chakwera, "Büyüdükçe, dünkü amaca uygun olan bugün aynı şekilde uygun olmayabilir. Bu yüzden kazan-kazan durumuna dönüşebilecek bir ortaklık için sürekli diyalog gerekiyor" diyor.

Chakwera, Avrupa'nın Afrika ülkeleriyle kıta genelindeki ticaretten daha fazla ticaret gerçekleştirdiğini ve kıtadaki ekonomik entegrasyonun teşvik edilmesi gerektiğini ifade ediyor. Ayrıca, Afrika'da serbest ticaretin uygulanmasını kolaylaştıracak yolların bulunması gerektiğini vurguluyor.

Avrupa'nın Afrika Politikasında Değişim Gerekiyor

ABD, Çin ve Rusya arasındaki artan rekabet ortamında, Avrupa'nın Afrika'daki konumunu güçlendirmek için politika yaklaşımını değiştirmesi gerektiği belirtiliyor.

Avrupa Parlamentosu Başkan Yardımcısı Younous Omarjee, Brüksel'de düzenlenen Afrika'ya Siyasi Bakış forumunda, "Bugün Afrika ülkeleriyle politikamızı gözden geçirmemiz ve modası geçmiş kalkınma yardımı politikasından uzaklaşmamız gerekiyor" dedi. Omarjee, Afrika'nın kalkınmasının Avrupa'nın kalkınmasını etkilediğini ve her iki tarafın da çıkarlarının bulunduğunu söyledi.

Enerji Tedarikinde Afrika'nın Artan Önemi

Rusya'nın 2022'de Ukrayna'yı işgali sonrası Avrupa'nın enerji görünümü büyük değişim geçirdi. İran savaşının ve Hürmüz Boğazı'nın abluka altına alınmasının petrol ve gaz yollarını sekteye uğratması, Afrika'nın coğrafi yakınlığı ve güvenli nakliye güzergahları nedeniyle enerji pazarındaki önemini artırdı. Bu durum, Almanya'nın Orta Doğu krizinde LNG tedarik stratejisi ile paralellik gösteriyor.

İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, Çarşamba günü yaptığı açıklamada, kaybedilen enerji arzını tamamlamak için Cezayir ile iş birliğinin artacağını söyledi. Meloni'ye göre, İtalya'nın doğal gaz ihtiyacının yüzde 30'dan fazlası şu anda Cezayir'den karşılanıyor. Ayrıca, Nijerya, Portekiz'in sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithalatının yarısından fazlasını sağlayarak Güney Avrupa için önemli bir tedarikçi olmaya devam ediyor.

Uzmanlar, Avrupa ile Afrika arasındaki enerji bağlantılarının güçlenmesinin Afrika'daki yatırım akışını ve ekonomik geleceği hızla değiştirebileceğini belirtiyor. Ancak ticarette altyapı ve güvenlik gibi temel engellerin devam ettiği ifade ediliyor.

AB'nin Batı Afrika'daki Stratejik Adımları

AB Dış Politika Şefi Kaja Kallas, Mart ayında Nijerya ve Gana ziyaretlerinde önemli gelişmelere imza attı. Nijerya'da göç konusunda bir geri kabul anlaşması imzalayan Kallas, sağlık, tarım, finans, iklim, dijital altyapı gibi alanları kapsayan 288 milyon euroluk destek paketini açıkladı.

Gana'da ise terörle mücadele ve Gine Körfezi deniz güvenliği kapsamında ilk AB-Gana Güvenlik ve Savunma Ortaklığı kuruldu. Kallas bu anlaşmayı, Avrupa ile Afrika ülkesi arasında türünün ilk örneği olarak nitelendirerek, iki tarafın vatandaşlarının güvenliği için yakın iş birliği sağlayacağını söyledi.

Avrupa'nın Bölgedeki Güç Mücadelesi ve Afrika Yönetimi

Bu ziyaretler ve güvenlik anlaşmaları, Rus propagandası, sömürgecilik karşıtlığı ve köktendinci şiddetin önlenememesiyle zayıflayan Avrupa'nın bölgedeki etkisini yeniden güçlendirme çabaları kapsamında gerçekleşti.

2020-2026 yılları arasında Mali, Burkina Faso, Gine, Gabon, Nijer, Gine-Bissau ve Madagaskar'da yaşanan darbeler, Fransa liderliğindeki askeri güçlerin Sahel'den çekilmesine yol açtı ve Fransa'nın Afrika'daki etkisini azalttı.

Avrupa, uzun süredir Afrika'nın önemli bir ortağı olarak kalkınma desteği sağlamakta ve yönetişim yapısını şekillendirmektedir. Ancak African Political Outlook tarafından hazırlanan "Afrika Yönetiminin Durumu: Geleceğin Güçleri" başlıklı rapora göre, geleneksel dış yardım dönemi sona erdi. Bu rapor, Afrika'nın yönetim dinamiklerine dair derinlemesine analizler sunuyor.

AB, Afrika'nın En Büyük Ticaret Ortağı Konumunda

Brüksel-Afrika Merkezi Başkanı Mouctar Bah, küresel ekonominin Afrika'ya kaydığını ancak Avrupalı politika yapıcıların bu değişime uyum sağlamakta geciktiğini ifade ediyor. Bah, "İnsanlar hala geçmişte yaşıyor. Geleceği göremiyorlar" diyor.

AB verilerine göre, 2024 yılında AB-Afrika ticaret hacmi 355 milyar Avro oldu. AB, Afrika'nın en büyük ticaret ortağı konumunda bulunurken Çin de bu alanda takipte yer alıyor. AB, Sahraaltı Afrika'daki 15 ülkeyle altı ekonomik ortaklık anlaşması ve Kuzey Afrika ülkeleriyle dört ortaklık anlaşması imzaladı.

Müşteri içgörüleri ve piyasalar uzmanı Isabelle Herbert-Collet, yeni yaklaşımın "yerel demirleme" kavramını göz önünde bulundurması gerektiğini belirtiyor. Herbert-Collet, "Bu sadece yatırım değil, doğru ürün ve hizmetleri hayal etmek ve kültürlerarası alışverişi kolaylaştırmakla ilgili" diyor.