ABD ve İsrail'in İran'a karşı ortak başlattığı operasyonun üzerinden bir ay geçti. Savaşın ilk günlerinde, bu adımın bölgedeki tüm dengeleri kökten değiştireceği konuşulmuştu. ABD'nin İran çevresindeki müttefiklerindeki füze savunma sistemlerine duyulan ihtiyacın artması, özellikle Ukrayna'nın savunmasını zor durumda bırakabileceği gündeme gelmişti. Patriot sistemlerinin sınırlı olması ve Körfez ülkelerine sevk edilmesi, Ukrayna'nın Rusya karşısındaki savunma kapasitesini zayıflatmıştı.

Ancak savaşın uzamasıyla dengelerde değişiklik beklentisi bölgeyi aşıp Asya'nın doğusuna da yansıdı. Tokyo'dan Manila'ya, Taipei'den Seul'e kadar yetkililer, yükselen petrol fiyatları ve doğal gaz tedarikindeki zorlukların ekonomilerini zorladığını ifade ediyor. Fakat bölgedeki en büyük endişe ekonomik değil; ABD'nin Asya Pasifik'teki müttefikleri, güvenlik stratejilerinde yaşanabilecek olumsuz etkiler konusunda kaygılı.

ABD'nin askeri varlık kaydırması

ABD ve İsrail'in İran savaşı sırasında ilk dört gününde tarihin en yoğun hava saldırılarından biri gerçekleşti. ABD, 96 saat içinde bölgeye 5 binden fazla mühimmat konuşlandırdı; savaşın 16. gününde bu sayı 11 bini aştı. Orta Doğu'daki kapasitesi zorlanan ABD, askeri odağını Güneydoğu Asya'ya kaydırdı. Çin ve Kuzey Kore tehdidine karşı Asya Pasifik'e yerleştirilen askeri varlıklar, İran savaşının başlamasıyla Körfez'e sevk edildi.

Özellikle Güney Kore'deki THAAD füze savunma sisteminden füzeler ve önleyiciler Orta Doğu'ya taşındı. Japonya'da görev yapan hızlı müdahale deniz piyadesi birliğinden 2,500 asker Körfez'e gönderildi. USS Abraham Lincoln uçak gemisi ise savaş öncesinde Umman Denizi'ne sevk edilmişti.

Asya Pasifik müttefiklerinde endişe

ABD'nin Asya Pasifik'teki müttefikleri, savaşın enerji piyasası üzerindeki etkileri ve bölgedeki vatandaşların tahliyesi gibi konularla ilgilenirken, askeri varlıkların kaydırılmasının uzun vadede bölge güvenliğini zayıflatabileceğinden endişe duyuyor. Savaş halinde, ABD'nin silah sistemleri ve birlikleri Kuzey Kore ve Çin'e karşı koruma sağlayamayabilir.

Analistler, savaşın uzamasının Pekin ve Pyongyang'a avantaj sağlayacağını düşünüyor. Kuzeydoğu Asya uzmanı William Yang, The Telegraph'a verdiği demeçte, ABD'nin Orta Doğu'ya uzun süre dahil olmasının Çin'in çıkarına olduğunu belirtti. Yang, savaşın ABD'nin cephanesini tükettiğini ve bu durumun müttefiklere, özellikle Tayvan'a tedarik konusunda rahatsızlık yarattığını vurguladı. Bu gelişmeler, Trump’ın Savaş Sonrası Amerika’daki Zorlukları ve Siyasi Rekabet başlıklı analizle bağlantılıdır.

Silah stokları ve nadir toprak elementleri

ABD'nin Körfez'e sevk ettiği mühimmat arasında uzun menzilli seyir füzeleri JASSM ve Tomahawk füzeleri bulunuyor. Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi verilerine göre, savaşın ilk altı gününde 786 JASSM ve 319 Tomahawk ateşlendi. Tomahawk füzeleri ABD'nin toplam stokunun yaklaşık yüzde 10'unu oluşturuyor. Üreticisi RTX Corporation yılda yaklaşık 500 füze üretiyor ve mevcut üretim hızıyla stok yenilenmesi beş yılı bulacak.

JASSM stokları ise 3,500 ila 6,500 arasında tahmin ediliyor fakat üretim planı üç yıl geriden geliyor. Nadir toprak elementleri, özellikle neodimiyum ve samaryum, bu füzelerin güdüm sistemlerinde kritik öneme sahip. ABD'nin nadir toprak elementi tedarikinin yüzde 90'ı Çin kontrolünde, bu da askeri kapasitenin yeniden inşasında önemli bir zorluk oluşturuyor.

Asya Pasifik'teki diplomatik yansımalar

Orta Doğu'daki askeri hareketlilik Asya Pasifik'teki diplomatik dengeleri de etkiliyor. Orta Doğu Teknik Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hüseyin Bağcı, ABD'nin Çin'in Tayvan'a müdahale edeceğini düşünmediğini ve bu nedenle askeri kaydırma yaptığını belirtti. Ancak Çin'in bu konuda hazır olup olmadığı henüz net değil.

Bağcı, Güney Kore, Japonya ve Avustralya'nın bu durumdan endişe duyduğunu vurguladı. Kuzey Kore'nin ise ABD'nin bölgedeki zayıflığından güçlenerek çıkacağına dikkat çekti. Japonya Başbakanı Sanae Takaichi'nin Washington ziyaretinden sonra Japonya'nın askeri yapılarının yeniden gündeme geldiği ve ABD'ye bağımlılığının sürdüğü belirtildi.

Bağcı, ABD'nin İran'a karşı sert bir strateji benimsediğini, amacın İran'ı hareket edemez hale getirmek olduğunu ifade etti. Bu stratejinin önümüzdeki 10-30 yıl arasında İran'ın teknolojik gelişimini engellemeyi hedeflediğini söyledi.

Son olarak, Bağcı Çin'in Tayvan'ı kendi toprağı olarak gördüğünü ancak yeni dünya düzeni açısından Rusya'nın Ukrayna'ya ve ABD'nin İran'a müdahalesi sonrası Tayvan konusunun kritik olduğunu belirtti. Bu gelişmelerin uluslararası hukuka aykırı saldırıların artmasına yol açabileceğini ifade etti.