ABD ile İran arasında olası bir anlaşma masasında önemli bir engel olarak İsrail'in süreci sabote etme ihtimali gündemde. Amerikan heyetine Başkan Yardımcısı Vance, İran heyetine ise Meclis Başkanı Kalibaf liderlik edecek. Önceki müzakereleri yürüten Witkoff ve Jared Kushner de ABD tarafında yer alıyor. İran Dışişleri Bakanı Arakçı ise sürecin hafızası olarak Kalibaf'ın ekibinde bulunacak. ABD'nin Kalibaf'ı yeni lider adayı olarak gördüğü belirtiliyor.

İsrail'in Rolü ve Bölgesel Dinamikler

Birçok kaynak, iki ülkenin anlaşma yolunda ilerleyebileceğini ancak İsrail'in bu süreci engelleme ihtimalinin büyük bir risk olduğunu vurguluyor. Görüşülen taraflar, "İsrail sabote etmezse" ifadesini sıkça kullanıyor. Daha önce ABD'nin sınırlarını belirleyen İsrail'in artık ABD sınırlarını şekillendirdiği ifade ediliyor. Trump'ın "Büyük Amerika" söyleminin bu dinamikle bağlantılı olduğu savunuluyor.

ABD ve İran'ın Müzakere Pozisyonları

ABD, İran'dan çok yüksek taleplerle masaya oturmuş durumda ancak bu taleplerin karşılanabilirliği tartışmalı. Uzmanlara göre ABD, İran'a karşı savaşta galip konumda değil. Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmeler bu gerçeği ortaya koyuyor. Savaş, ABD'nin yenilmez olmadığı ve İsrail'in vurulamaz efsanesinin çöktüğünü gösterdi.

İran ise moral ve askeri üstünlükle pazarlık yapıyor. Savaş tazminatı, ekonomik yaptırımların kaldırılması ve saldırıların kabulü ile gelecekte benzer saldırıların önlenmesi yönünde garanti talep ediyor. İki kez masaya oturup ihanet gördüğü ABD karşısında yenilgi yaşamayan İran, masada güçlü bir pozisyonda bulunuyor.

İsrail'in Sabotaj Korkusu ve Bölgesel Etkiler

İngiltere ve Fransa'nın İsrail'in kışkırtmaları sonucu Süveyş Kanalı'ndan çekilmek zorunda kaldığı tarihsel hatırlatılıyor. Şimdi ABD, İran ile anlaşmak istiyor ama İsrail'in süreci sabote edeceği endişesi taşıyor.

Joe Kent, ABD Ulusal Terörle Mücadele Merkezi Direktörü, İsrail ve güçlü Amerikan lobisinin baskısı nedeniyle ABD'nin savaşa girdiğini belirtti. Kent, ABD'nin 18 istihbarat kuruluşunun İran'ın nükleer bomba kapasitesi olmadığını söylediğini ancak Trump'ın İsrail'e inanmayı tercih ettiğini ifade etti. Beyaz Saray'da 27 Şubat'ta Pentagon ve CIA'nin İran'ın yakın tehdit oluşturmadığını bildirmesine rağmen, Trump 28 Şubat'ta İsrail ile birlikte hareket etmeye karar verdi. Bu durum, Trump'ın İran uranyum rezervleri açıklaması ile de ilişkilendiriliyor.

ABD, İsrail'in etkisiyle savaşa girdi ancak şimdi savaştan çıkmak istiyor. Fakat İsrail'in engelleme ihtimali endişe yaratıyor. Uzmanlar, ABD'nin hiç bu kadar İsrail'in etkisi altına girmediğini vurguluyor.

İsrail'in Sabotaj Hamleleri

Türkiye ve Pakistan'ın çabalarıyla ABD ile İran savaşı sonlandırmak için masaya oturacakken, İsrail süreci sabote etmek için harekete geçti. İsrail'e yakın kaynaklar, Trump'ın petrol fiyatlarını düşürmek, borsayı yükseltmek ve kara harekâtına zaman kazanmak için açıklama yaptığını iddia etti.

İran tarafında temas kurulan gizli bir ismin kimliği ifşa edildi. Trump ise, "Karşı karşıya olduğumuz kişi en saygın ve gerçek lider değil" demişti. İsrail, bu kişinin Meclis Başkanı Kalibaf olduğunu açıkladı. Kalifaf'a bir şey olması durumunda bunun İsrail'in anlaşmayı engelleme çabası olduğu yorumlanacak.

Meclis Başkanı Kalibaf Kimdir?

İran'da dini lider Ali Hamaney'in öldürülmesinin ardından Devrim Muhafızları ülke yönetimine ağırlık kazandırdı. Devrim Muhafızları'nın gizli komutanı Mücteba Hamaney dini lider seçildi. Kalibaf ise Devrim Muhafızları'nın baskısıyla Meclis Başkanı oldu. İran-Irak savaşına katılıp yaralanan Kalibaf, gazi unvanı taşıyor. Hamaney ailesiyle yakın ilişkileri bulunan Kalibaf, bir dönem Devrim Muhafızları Hava Kuvvetleri Komutanı olarak görev yaptı ve rejim içinde güçlü bir figür olarak tanınıyor.

9 Nisan Tarihi ve Savaşın Geleceği

Trump gibi güvenilir olmayan bir isim ve Netanyahu gibi sert bir lider varken savaşın kesin olarak bitiş tarihini belirtmek zor. Ancak İsrail'in 1-8 Nisan arasında kutladığı Hamursuz Bayramı sonrası 9 Nisan'ın savaşın sona erebileceği tarih olarak ilan edildiği belirtiliyor. Yedioth Ahronoth gazetesi bu tarihi savaşın bitişi olarak duyurdu. Gerçek olup olmadığı bilinmese de birçok kişi savaşın en kısa sürede sona ermesini umut ediyor. Bu beklenti, İran'ın Cenevre müzakerelerine tam samimiyetle katılacağı açıklaması ile de destekleniyor.