ABD'nin eski Başkanı George W. Bush, 11 Eylül 2001'de İkiz Kuleler saldırılarını bahane ederek Müslümanlara karşı geniş çaplı bir harekât başlattı. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ne, "Karar ne olursa olsun, savaşacağız" diyerek meydan okuyan Bush, 20 Mart 2003'te terörizm gerekçesiyle Irak işgalini emretti.

Irak işgali sırasında, kimyasal silah iddialarıyla meşruiyet kazandırılmaya çalışılan operasyonlarda bir milyondan fazla Iraklı sivil hayatını kaybetti. Saddam Hüseyin rejimine muhalif bazı gençler, işgalci Amerikan askerlerine gönüllü casusluk yaparken, Bağdat'ta Saddam heykelinin yıkılması geçici yönetim tarafından milli bayram olarak ilan edildi ancak Irak için durum daha da kötüleşti.

Irak'ta Yıkım ve İnsan Hakları İhlalleri

ABD işgali, Irak'ta orduyu dağıtmak, petrolü kontrol etmek ve toplumu derin bir kaosa sürüklemekle sonuçlandı. Camilerin bombalanması, Ebu Garip hapishanesinde işkenceler ve sivillere yönelik uygulanan tacizler, ABD'nin bölgede bıraktığı izlerin sadece birkaçını oluşturdu. İşkenceye uğrayıp hamile kalan "Iraklı Nur"un “Karnımızdaki çocuklarla birlikte bizi de öldürün!” diye yaptığı çaresiz çağrı yaşananların acı bir göstergesiydi.

Afganistan ve Orta Doğu'daki Diğer Müdahaleler

ABD, 7 Ekim 2001'de Afganistan'a müdahale ederek Kabil'de 20 yıl sürecek bir çatışmayı başlattı. 15 Ağustos 2021'de Taliban'ın Kabil'i yeniden ele geçirmesiyle bu süreç sona erdi. O günlerde binlerce Afgan işbirlikçi, ABD askeri kargo uçaklarına binmeye çalışırken yaşanan trajediler hafızalarda yer etti.

İsrail ve ABD'nin Bölgedeki Son Gelişmeleri

7 Ekim 2023'te Gazze'de başlayan İsrail'in saldırılarına ABD'nin gelişmiş silah desteği devam ediyor. ABD, İran'da ise Haziran 2025'te düzenlenen saldırılarla 500'den fazla İranlıyı öldüren İsrail destekli hareketlerle “özgürlük” getirme iddiasında bulunuyor.

İran'da bazı muhalifler, ABD ve İsrail'in gerçekleştirdiği füze saldırılarını kutlarken, kadınlar çarşaflarını çıkararak saldırılara destek veriyor. Ancak bu durum, geçmişte Irak'ta yaşanan trajedilerin İran'da da tekrar yaşanabileceği endişesini doğuruyor. Bu gelişmeler, BAE'nin İran saldırıları sonrası diplomatik ilişkileri durdurması haberleriyle bağlantılıdır.

Bölgedeki Gerilim ve Suudi Arabistan'ın Tutumu

Bölgedeki Müslüman ülkeler, yaşanan saldırıları çoğunlukla izlemekle yetinirken, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Salman, İran'ın misilleme saldırılarını "korkakça" olarak nitelendirdi ve orduya askeri karşılık verme yetkisi verdi. Bu durum, Orta Doğu'da çatışmanın daha da büyüme riskini beraberinde getiriyor.

Uzmanlardan Uyarılar

Amerikalı siyaset bilimci Joseph S. Nye, "Küresel Çatışmayı ve İşbirliğini Anlamak" adlı eserinde, emperyalist ülkelerin etkisi altına girmenin bağımsızlığın kaybı anlamına geldiğini vurgulamıştı. Komşularla iyi ilişkiler kurmanın önemine dikkat çeken Nye'nin bu uyarısı, bölgedeki karmaşık dinamikleri anlamak adına önemli bir perspektif sunuyor. Bölgedeki bu karmaşık dinamikler hakkında daha fazla bilgi için BAE'nin İran ile diplomatik kriz süreci incelenebilir.

Zekeriya Say / Haber 7