İngiliz dergi New Statesman, 9 Nisan 2026 tarihli analizinde ABD Başkanı Donald Trump’ın İran politikası nedeniyle küresel dengelerin sarsıldığına dikkat çekti. "Çöküş: Donald Trump Amerikan İmparatorluğunu Nasıl Yok Etti?" başlıklı yazıda, savaşın başta "küçük bir gezi" olarak tanımlanan operasyonunun kısa sürede kontrolden çıktığı belirtildi.

Küçük Gezi Kavramından Büyük Krize

Trump, savaşın 10. gününde Miami’deki golf kulübünde İran müdahalesini "küçük bir gezi" olarak tanımladı. Aynı gün düzenlediği basın toplantısında ise hem "gezi" hem de "savaş" ifadesini kullandı ve "Bizi savaştan uzak tutacak bir gezi" dedi. Trump, operasyonun "planlanandan çok ileride" olduğunu ve "çok yakında" sona ereceğini belirtti. Ancak analiz, bu yaklaşımın kısa süre içinde ciddi bir krize dönüştüğünü vurguladı.

Hedef Değişikliği: Nükleerden Hürmüz’e

Makale, ABD’nin başlangıçta İran’ın nükleer kapasitesini engellemeyi amaçladığını ancak sürecin Hürmüz Boğazı’nın açılmasına ve savaş öncesi statükonun yeniden kurulmasına kaydığını ifade etti. Bu hedefin gerçekçi olmadığına işaret edilerek, "Boğazın askeri güçle açılması yüksek Amerikan kayıplarına yol açabilir ve ABD çekildiğinde kontrol yeniden İran’a geçer" değerlendirmesi yapıldı. Bu gelişmeler, İran’ın zaferiyle küresel güç dengelerindeki değişiklikler bağlamında önem taşıyor.

İran’dan Stratejik Hamle: Boğaz Kontrolü

İran Parlamentosu Ulusal Güvenlik Komitesi, boğazdan geçen gemilere geçiş ücreti uygulanmasını ve bazı ülkelere ayrıcalık tanınmasını onayladı. Komisyon Başkanı İbrahim Azizi, Trump’ın "rejim değişikliği" hayalinin denizcilik rejiminde gerçekleştiğini belirterek, "Hürmüz Boğazı kesinlikle yeniden açılacak ama sizin için değil" dedi. Bu adım, küresel tedarik zincirinde kritik bir gücün İran’ın eline geçtiğini gösteriyor.

İran’ın Askeri Kapasitesi ve Bölgesel Etkiler

Analizde İran’ın askeri kapasitesi vurgulandı. Katar’ın Ras Laffan Sanayi Şehri’ne yönelik saldırının 3-5 yıl sürecek hasar yarattığı, Suudi Arabistan’daki Prens Sultan Hava Üssü’nün hedef alınmasıyla ABD sistemlerinin zarar gördüğü belirtildi. Ayrıca bir Amerikan savaş uçağının düşürülmesi, Trump’ın "İran hava savunması yok edildi" iddiasını boşa çıkardı. Bu askeri gelişmeler, ABD Savunma Bakanı Hegseth'in İran'ın askeri kapasitesi hakkındaki açıklamaları ile ilişkilendirilebilir.

Küresel Ekonomi İçin Tehlike Alarmı

Hürmüz Boğazı’nın risk altında olması, dünya enerji piyasalarında büyük tehdit oluşturuyor. Dünyanın yaklaşık beşte biri petrolü bu boğazdan geçerken, sigorta sistemleri devre dışı kalırsa sevkiyat durabilir. Husilerin etkisiyle Babülmendep’in kapanması durumunda küresel arzın dörtte biri tehlikeye girebilir. Bu senaryo, gıda, yarı iletken ve enerji piyasalarında ciddi krizlere yol açabilir.

Stratejik Hata Değil, Sistematik Çöküş

Yazıda yaşananların basit bir strateji hatası olmadığı, daha derin bir yönetim sorununa işaret ettiği savunuldu. Amerikalı tarihçi Barbara Tuchman’dan alıntıyla, hükümetlerin bilinçli olarak yanlış politikaları sürdürebildiği hatırlatıldı. Trump yönetiminin uyarılara rağmen İran politikasını devam ettirdiği belirtildi.

İran Rejimi Kolay Kolay Yıkılmaz

İran’ın çok katmanlı yapısı analizde ön plana çıkarıldı. Devrim Muhafızları’nın ekonomi üzerindeki etkisi, Basij milisleri ve dini yapıların gücü bu direncin temel unsurları olarak gösterildi. "Bu gruplar için savaşı kaybetmek her şeylerini kaybetmek anlamına geliyor. Bu nedenle sonuna kadar direnecekler" değerlendirmesi yapıldı.

Petrodolar Sistemi Tehlikede

Savaşın ABD’nin küresel ekonomik gücünün temel taşlarından petrodolar sistemini sarstığı ifade edildi. Çin’in İran petrolünü yuan ile alması, dolar sistemine doğrudan meydan okuma olarak değerlendirildi. Bu durum küresel dengelerin değişebileceğine işaret ediyor.

Savaş Nasıl Bitse, İran Güçlenecek

Analizin en dikkat çekici sonucu ise şu oldu: "Savaş nasıl sonuçlanırsa sonuçlansın, İran büyük bir güç olarak ortaya çıkacak." Bu durumun İsrail, Suudi Arabistan ve Körfez ülkeleri için yeni güvenlik riskleri yaratacağı belirtildi.

ABD İmparatorluğu Çöktü

New Statesman’a göre, savaşın en önemli sonucu ABD’nin küresel güç algısının zedelenmesi olacak. Yazıda, "Savaşın en önemli sonucu Amerikan imparatorluğu fikrinin ölümü olacaktır" ifadesine yer verildi. Trump’ın politikalarının ABD’yi içerde ve dışarda zayıflattığı ve küresel sistemde geri dönüşü olmayan bir yola soktuğu vurgulandı. Bu gelişmeler, Hürmüz Boğazı krizinin ikinci el otomobil piyasasına etkileri gibi ekonomik alanlarda da hissediliyor.