İspanya hükümeti, 23 Şubat 1981'de gerçekleşen ve "23-F" olarak anılan askeri darbe girişimine dair 153 gizli belgeyi kamuoyuna sundu. Resmi internet sitesinde yayımlanan dokümanlar, ülkenin diktatörlükten demokrasiye geçiş sürecindeki kritik 18 saatin ayrıntılarını gözler önüne seriyor.

Belgelerde Neler Var?

Arşivde, askeri komutanlar arasındaki telefon görüşmeleri, istihbarat raporları ve bakanlık yazışmaları yer alıyor. Belgeler, Yarbay Antonio Tejero ve yaklaşık 200 silahlı sivil muhafızın parlamentoyu işgal ettiği sıradaki gerilimi tüm çıplaklığıyla aktarıyor. Ayrıca materyaller, darbecilerin kararlılığını ve şiddet kullanma niyetini açıkça ortaya koyuyor.

Telsiz Kayıtları ve Darbecilerin Talimatları

Yayınlanan telsiz kayıtları, darbe yanlısı subayların uyarı ateşinden hemen sonra doğrudan öldürmek için ateş açılması talimatını verdiğini gösteriyor. Kayıtlarda, "Uyarı ateşinden sonra doğrudan öldürmek için ateş edin. Tanklar ve araçlar konuşlanmak üzere hazır bekletiliyor." ifadeleri bulunuyor.

Kral Juan Carlos I'in Rolü

Belgelerde, dönemin Kralı Juan Carlos I'in darbe girişiminden haberdar oluşuna dair notlar da mevcut. Kraliyet Genel Sekreteri Sabino Fernandez Campos'un notlarına göre, Kral darbe başladığında parlamentodaki oylamayı radyodan canlı dinliyordu. Gece saat 01.00 civarında televizyondan halka seslenen Juan Carlos I, hukukun üstünlüğünü savunarak girişimin başarısız olmasında kritik bir rol oynadı.

Hükümetin Açıklamaları ve Tarihi Bağlam

İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, belgelerin yayımlanmasını tarihi bir borcun ödenmesi olarak değerlendirdi: "Hafıza kilit altında tutulamaz. Demokrasiler, daha özgür bir gelecek inşa edebilmek için geçmişlerini bilmek zorundadır."

Darbe girişiminin arkasında, Franco diktatörlüğü sonrası demokratik reformlara karşı tepki, yüzde 20'lere varan işsizlik oranı ve ayrılıkçı ETA örgütünün saldırıları gibi faktörlerin olduğu biliniyor.

Hükümet sözcüsü Elma Saiz, yayımlanan belgelerin bakanlıklarda bulunan tüm ilgili dokümanları kapsadığını belirtirken, Yüksek Mahkeme'deki yargılama sürecine ilişkin bazı dosyaların henüz kamuoyuna açılmadığını ifade etti. Bu gelişmeler, İngiltere'de Prens Andrew'un ticaret temsilciliğiyle ilgili gizli belgelerin açıklanması süreciyle benzerlik taşıyor.

Devlet Sırları Yasasında Değişiklik Çalışmaları

İspanya hükümetinin bu hamlesi, Franco döneminden kalan 1968 tarihli Devlet Sırları Yasası'nı değiştirme çabalarının bir parçası olarak değerlendiriliyor. Yeni yasa tasarısı, gizli bilgilerin 25 yıl sonra otomatik olarak açıklanmasını öngörüyor.