Geçen yıl Ağustos ayında ABD'nin Maine Körfezi sularında dört gün boyunca koyu kırmızı bir renk hakim oldu. İlk bakışta zehirli kırmızı alg patlaması gibi görünen bu durum, bilim insanlarının gerçekleştirdiği bir deneyin sonucuydu.

Deney kapsamında yaklaşık 65 bin litre alkali kimyasal, kırmızı boya ile işaretlenerek okyanusa pompalandı. Amaç, okyanusun karbon tutma kapasitesini artırmaya yönelik yeni bir yöntem olan "okyanus alkalinitesini artırma (Ocean Alkalinity Enhancement – OAE)" yaklaşımını test etmekti. Bu yöntem, doğal kaya aşınması süreçlerini taklit ederek, jeolojik zaman ölçeği yerine insan zaman ölçeğinde karbon emilimini hızlandırmayı hedefliyor.

Deneyin Detayları ve Bulgular

Woods Hole Oşinografi Enstitüsü öncülüğünde ve ABD Çevre Koruma Ajansı'nın izniyle Massachusetts kıyılarının yaklaşık 80 kilometre açığında yapılan çalışmada, sodyum hidroksit yayılımı otonom su altı araçları, sensörler ve robotik planörlerle izledi. Bölge, morina, mezgit ve ıstakoz gibi türlerin yoğun avlandığı bir alan olarak biliniyor.

Deney süresince yapılan ölçümler, yaklaşık 10 ton karbonun okyanusa geçtiğini ve suyun pH değerinin 7,95'ten 8,3'e yükseldiğini gösterdi. Bu artış, okyanus alkalinitesinin sanayi öncesi seviyelere yaklaşması anlamına geliyor. Ayrıca plankton, balık ve ıstakoz larvaları üzerinde belirgin bir zarar tespit edilmedi. Ancak yetişkin balıklar ve deniz memelileri üzerindeki etkiler henüz ölçülmedi.

Uzman Görüşleri ve Endişeler

Bazı çevreciler, çevresel sorunları kimyasallarla çözme girişimlerinin riskli olduğunu düşünüyor. Friends of the Earth'den Benjamin Day, bu tür teknolojilerin geniş ölçekli uygulanmasının öngörülemeyen ve felaket sonuçlara yol açabileceği konusunda uyarıyor.

Öte yandan Edinburgh’daki Heriot-Watt Üniversitesi'nden karbon giderme uzmanı Phil Renforth, insanlığın zaten atmosfere büyük miktarda karbondioksit salarak kontrolsüz bir deney yürüttüğünü belirterek, bu süreci daha proaktif yönetme olasılığını sorguluyor.

Teknolojinin Geçmişi ve Geleceği

OAE yöntemi yeni bir yaklaşım değil; Antik Yunan’da çiftçiler toprak asitliğini azaltmak için kireç kullanıyordu. 1980'lerde İskandinavya'da asit yağmurlarından zarar gören nehirler alkali kireçle arıtılmış ve bazı bölgelerde balık popülasyonları toparlanmıştı.

Günümüzde bazı şirketler, OAE teknolojisine dayalı karbon kredileri satmaya başladı. Ancak yöntemin iklim üzerindeki etkisi ve güvenli geniş ölçekli uygulanabilirliği henüz kesinleşmiş değil.

Adam Subhas ve ekibi, açık okyanusta bu yöntemi test eden ilk araştırma gruplarından biri olarak, şimdi kimyasal bulutun zaman içinde ne kadar karbondioksit emdiğini modellemeyi planlıyor. Subhas, en iyi senaryoda bir yıl içinde atmosferden yaklaşık 50 ton karbondioksitin okyanusa çekilebileceğini belirtiyor. Bu miktar, beş İngiliz vatandaşının yıllık karbon emisyonuna eşdeğer.

ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi'ne göre, teknoloji geniş ölçekte uygulanabilirse yılda 1 ila 15 milyar ton karbondioksit atmosferden çekilebilir. Ancak bu işlemin maliyetinin ton başına yaklaşık 160 dolara kadar çıkabileceği tahmin ediliyor.