NASA, Ay'a insanlı görev kapsamında kullanılacak roketi, kapsamlı bir onarım sürecinin ardından nisan ayında dört astronotla fırlatmak için onay verdi. 98 metre uzunluğundaki roketin, önümüzdeki hafta Florida’daki Kennedy Uzay Merkezi’ndeki hangardan çıkarılarak fırlatma rampasına yerleştirilmesi planlanıyor. Bu adım, en erken 1 Nisan’da yapılabilecek bir fırlatma denemesinin yolunu açacak.

Bu görev, insanlığın 50 yılı aşkın bir süreden sonra Ay’a gerçekleştireceği ilk yolculuk olacak. Artemis II mürettebatının, yılın başlarında Ay yörüngesinde uçuş yapması planlanmıştı ancak Uzay Fırlatma Sistemi (SLS) roketindeki yakıt sızıntıları ve diğer teknik sorunlar bu planı erteledi.

Yakıt Sızıntıları ve Erteleme

NASA, şubat ayında rampadayken hidrojen yakıtındaki sızıntıları başarıyla giderdi. Ancak helyum akışında ortaya çıkan bir problem, roketin onarım için Araç Montaj Binası’na geri götürülmesine neden oldu ve böylece görev nisan ayına ertelendi. NASA’nın elinde nisan ayı başında altı günlük bir fırlatma penceresi bulunuyor. Bu fırsat kaçırılırsa, görev ancak 30 Nisan veya mayıs ayı başında gerçekleştirilebilecek.

Görev Hazırlıkları ve Riskler

NASA’nın Keşif Sistemleri Geliştirme Misyon Direktörlüğü’nden sorumlu başkan yardımcısı Lori Glaze, iki günlük uçuşa hazırlık değerlendirmesinin ardından, “Bu bir test uçuşu ve risksiz değil, ancak ekibimiz ve donanımlarımız hazır” ifadelerini kullandı. Glaze ve diğer yetkililer, yaklaşan görevin risk olasılıkları hakkında detay vermekten kaçındı.

Görev yönetim ekibinin başkanı John Honeycutt, tarihsel verilere göre yeni bir roketin başarı şansının yüzde 50 civarında olduğunu belirtti. Honeycutt, Uzay Fırlatma Sistemi’nin, üç yıl önce mürettebatsız olarak gerçekleştirilen ilk uçuşundan sonra uzun bir ara verdiğini ve bu nedenle risk değerlendirme rakamlarının anlamlandırılmasının zor olduğunu ifade etti.

Glaze, “Bu ilk uçuş değil ancak düzenli bir tempo içinde de değiliz. Bu yüzden sürekli uçan sistemlere kıyasla önemli ölçüde daha yüksek risk taşıyoruz” dedi.

Programda Yenilikler ve Gelecek Planları

NASA’nın yeni yöneticisi Jared Isaacman, geçtiğimiz ay Artemis programında kapsamlı bir revizyon yaparak işleri hızlandırmayı ve riski azaltmayı hedefledi. Ay görevleri arasındaki uzun aralıklardan memnun olmayan Isaacman, gelecek yıl Dünya yörüngesinde ek bir prova uçuşu ekledi. Bu uçuş yeni Artemis III olarak adlandırılırken, iki astronotun gerçekleştireceği Ay inişi Artemis IV’e kaydırıldı. Isaacman, 2028 için bir ya da mümkünse iki Ay inişi hedefliyor.

Denetim Raporu ve Teknik Zorluklar

NASA Genel Müfettişlik Ofisi, bu hafta yayımladığı denetim raporunda, ajansın Ay mürettebatları için hâlâ net bir kurtarma stratejisine ihtiyaç duyduğunu vurguladı. Rapora göre, engebeli kutup arazisi nedeniyle Ay’ın güney kutbu yakınlarına iniş, Apollo astronotlarının iniş yaptığı ekvatora yakın bölgelere kıyasla daha riskli olacak.

Raporda ayrıca, ilk birkaç Artemis Ay inişi sırasında olası mürettebat kaybında en büyük riskin iniş araçlarından kaynaklanacağı belirtildi. NASA’nın kabul edilebilir mürettebat kaybı eşiği, Ay operasyonları için 40’ta 1, Artemis görevleri genelinde ise 30’da 1 olarak belirlendi.

İniş Araçları ve Uzay Şirketlerinin Rolü

Astronotlar için iniş araçlarını sağlamak üzere NASA ile sözleşme imzalayan SpaceX ve Blue Origin, 2028 hedef tarihine yetişmek için çalışmalarını hızlandırdı. Genel Müfettişlik Ofisi, iniş araçlarının Dünya yörüngesinde yeniden yakıtla doldurulması gibi teknik zorlukların devam ettiğini kaydetti.

Tarihi Notlar

Apollo programı kapsamında toplam 24 astronot Ay’a gönderildi ve bunların 12’si yüzeye indi. Apollo 13 dışındaki tüm Ay uçuşları temel hedeflerine ulaştı. Program, 1972’de Apollo 17 görevi ile sona erdi.