Rize’de yol çalışması sırasında gün yüzüne çıkan ve "Çitanın Köprüsü" olarak bilinen tarihi kemer köprünün üzerindeki Osmanlıca kitabe sayesinde köprünün sırrı çözüldü.

Rize Belediyesi, Merkez Cumhuriyet Caddesi’nden başlayarak Kale Mahallesi üzerinden Yağlıtaş Mahallesi’ne kadar uzanan yol çalışmasına başladı. Bu kapsamda, Atatürk Caddesi’nin Kale Mahallesi ile birleştiği güzergahta bulunan, 1940’lı yıllarda bir kısmı ve 1960’lı yıllarda tamamı kapatılan tarihi kemer köprünün üzeri yeniden açılmaya başlandı.

Osmanlıca Kitabe Tarihi Aydınlattı

Yol çalışmaları sırasında ortaya çıkan Osmanlıca kitabe, köprünün 1888 yılında Zırhzade Hacı İzzet Efendi’nin hayrına inşa edildiğini ortaya koydu. Rizeli araştırmacı ve yazar Recep Koyuncu, köprünün bir vasiyet üzerine yapıldığını belirtti:

"Eski Rize fotoğraflarında köprünün görüntüsüne sahibiz ancak örtülmesi sebebiyle gün ışığına çıkmamıştı. Kitabeyi okuyunca köprünün 1888’de yapıldığını anladık. Zırhzade Hacı İzzet Efendi, o dönemde Bağdat’ta ticaretle uğraşıyordu. Vefatından beş yıl sonra varisleri, babalarının vasiyetine uygun olarak bu köprüyü inşa ettirerek adını yaşatmak istemiş."

Ünlü Şair Şakir Agâhî’nin Beyitleri Kitabede

Koyuncu, kitabedeki beyitlerin Rize’nin tanınmış şairi Şakir Agâhî Efendi tarafından yazıldığını ifade etti. Kitabenin tarihi 20 Zilhicce 1305 (28 Ağustos 1888) olarak kaydedildi. Koyuncu, sözlerine şöyle devam etti:

"Kitabenin tarihi net olarak 28 Ağustos 1888. Köprü, Zırhzade Hacı İzzet Efendi’nin himmetinin devamı için vasiyeti üzerine varisleri tarafından yaptırılmış."

Köprünün Asıl Adı ve Tarihçesi

"Çitanın Köprüsü" olarak bilinen yapı, tapu kayıtlarına göre asıl ismiyle "Çıtagan Köprüsü" olarak geçiyor. Koyuncu, 1583 tarihli Tapu Tahrir Defteri belgelerine dayanarak şunları söyledi:

"1583’te burada mevcut bir köprü vardı ancak zamanla yıkıldı. Ardından Zırhzade Hacı İzzet Efendi’nin anısına bu köprü yapıldı ve kayıtlar köprüyü Çıtagan Köprüsü olarak gösteriyor."

Yaptıranın Mezarı Bağdat’ta

Kumastan ticaretle uğraşan Zırhzade Hacı İzzet Efendi’nin mezarının ölümünün gerçekleştiği Bağdat’ta bulunduğunu belirten Koyuncu, şu bilgileri verdi:

"Zırhzade Hacı İzzet Efendi, Rize’de esnaf olarak tanınıyor ancak ticaret için Bağdat’a gitmiş. Orada vefat etmiş ve mezarı Rize’de değil. Arşiv belgelerimize göre, Tatoglu ailesiyle kumaş ticareti yapıyordu."

Kaynak: İHA