Amasya'daki Yeşilırmak Nehri kıyısında bulunan Legenkaya Şelalesi yanında yer alan, Arap harfleriyle 1418 yılında yazılmış Bayezid Paşa Camii vakfiyesi, Osmanlı erken dönem vakıf kültürünün nadir örneklerinden biri olarak kabul ediliyor.

15. yüzyıl başlarında, Osmanlı padişahı Çelebi Mehmed döneminin önemli devlet adamlarından Sadrazam Bayezid Paşa'nın talimatıyla inşa edilen bu eser, ana kayanın yerden yaklaşık 2 metre yüksekliğe kadar mermer gibi düzeltilmiş bir zemine kabartma tekniğiyle işlenmiş. Eni 3 metre, yüksekliği 110 santimetre olan kitabe, Arapça olarak 8 satır ve edatlar hariç 125 kelimeden oluşuyor.

Koruma ve Restorasyon Çalışmaları

Samsun Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'nun 2024 yılında yaptığı incelemede, kaya kitabesinin yüzeyine ve çevresine sprey boya ile zarar verildiği tespit edildi. Bu kapsamda Kültür ve Turizm Bakanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen restorasyon sürecinde, yüzeydeki boya kalıntıları uzman ekiplerce traverten taşı tozu kullanılarak mikro hassas kumlama yöntemiyle temizlendi.

Yüzey, dış etkenler sebebiyle zayıfladığı için uygun kimyasallarla güçlendirilip, toprak boya ile hafif gölgelendirme yapılarak yazıların okunabilirliği artırıldı. Ayrıca, çevresel ve insan kaynaklı zararları önlemek amacıyla koruma platformu genişletildi, duvar yüzeyine çelik taşıyıcı sistem ve çerçeve profilleri uygulandı. Kitabe kısmında ise şeffaf koruyucu sistem kullanıldı.

Eserin gece görünürlüğünü artırmak için çerçeve içine aydınlatma sistemi yerleştirildi.

Uzman ve Yerel Yetkililerin Açıklamaları

Tokat Vakıflar Bölge Müdürü Sebahattin Erdoğan, "Kaya kitabe, ana kayaya doğrudan işlenmiş vakfiye örneği olması açısından dünyada tek özelliğe sahiptir. Sadece Amasya'mızda bulunmaktadır. Bu eser, Sadrazam Bayezid Paşa'nın bizlere emanetidir." dedi.

Nergiz Mahallesi Muhtarı Nuran Muslu ise, "Eser çok güzel oldu. Amasya'mıza ayrı bir renk kattı. Burada kocaman bir tarih yazıyor. Canlandırıp ortaya çıkardılar. Emeği geçenlerden Allah razı olsun." ifadelerini kullandı.