Amasya'da, Leğenkaya Şelalesi yanında bulunan ve zarar gördüğü tespit edilen 600 yıllık kitabe, yapılan restorasyonla tekrar gün yüzüne çıkarıldı. 1418 tarihli bu kitabenin, dünyada ana kayaya doğrudan işlenmiş tek vakfiye örneği olduğu ortaya kondu.

Osmanlı Döneminden Nadir Bir Eser

Yeşilırmak Nehri kıyısındaki Leğenkaya Şelalesi civarında yer alan Arap harfleriyle yazılmış 1418 tarihli Bayezid Paşa Camii vakfiyesi, Osmanlı erken dönemi vakıf kültürünün önemli ve nadide örneklerinden biri olarak kabul ediliyor. 15. yüzyıl başlarında Osmanlı padişahı Çelebi Mehmed döneminin sadrazamı Bayezid Paşa'nın talimatıyla inşa edilen eser, ana kayanın yerden yaklaşık 2 metre yüksekliğe kadar mermer yüzeyde düzgün hale getirilmesiyle oluşturulan zemine kabartma tekniğiyle işlenmiş.

Kitabenin eni 3 metre, yüksekliği 110 santimetre olup, Arapça 8 satırdan oluşmakta ve edatlar hariç toplam 125 kelime içeriyor.

Restorasyon Çalışmaları

2024 yılında Samsun Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'nun incelemeleri sonucunda, kitabenin yüzeyi ve çevresine sprey boyalarla zarar verildiği tespit edildi. Kültür ve Turizm Bakanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen restorasyon kapsamında, yüzeydeki boya kalıntıları mikro hassas kumlama yöntemiyle traverten taş tozu kullanılarak temizlendi.

Zayıflamış yüzey, uygun kimyasallarla güçlendirildi, toprak boya ile hafif gölgelendirme yapılarak yazıların okunabilirliği artırıldı. Ayrıca, eserin çevresel ve insan kaynaklı zararlardan korunması için koruma platformu genişletildi; duvar yüzeyine çelik taşıyıcı sistem ve çerçeve profilleri uygulandı. Kitabe bölümüne şeffaf koruyucu sistem yerleştirildi ve gece görünürlüğü artırmak amacıyla çerçeve içine aydınlatma sistemi monte edildi.

Dünyada Tek Örnek

Tokat Vakıflar Bölge Müdürü Sebahattin Erdoğan, "Kaya kitabe, ana kayaya doğrudan işlenmiş vakfiye örneği olması nedeniyle dünyada tek olma özelliği taşımaktadır. Sadece Amasya'da bulunmaktadır. Bu eser Sadrazam Bayezid Paşa'nın bize bıraktığı önemli bir mirastır." dedi.

Nergiz Mahallesi Muhtarı Nuran Muslu ise, "Eser çok güzel oldu ve Amasya'mıza ayrı bir renk kattı. Burada büyük bir tarih yazıyor. Eski günlerde bilinçsizce yazılıp çizilen yerler geride kaldı. Emeği geçen herkesten Allah razı olsun." ifadelerini kullandı.

Kaynak: İHA