Hristiyanların büyük bir bölümü önümüzdeki hafta sonu Paskalya'yı kutlayacak olsa da, Avrupa genelinde bu bayram farklı tarihlerde gerçekleşiyor. Roma Katolikleri ve Protestanlar Paskalya'yı 5 Nisan'da kutlarken, Ortodoks Hristiyanlar bu bayramı bir hafta sonra yapıyor.

Takvim Değişikliğinin Tarihçesi

Bu farklılığın kökeni 16. yüzyıla dayanıyor. 5-14 Ekim 1582 tarihleri arasında, Avrupa'da Katolikler takvimde önemli bir değişiklik yaptı. O tarihler resmi olarak yaşanmadı; takvim 4 Ekim'den direkt 15 Ekim'e atladı.

Bu düzenleme, Julius Caesar tarafından oluşturulan Jülyen takviminin zamanla yıldız hareketlerine göre gerilemesi nedeniyle zorunlu hale geldi. Papa XIII. Gregory, bu sapmayı düzeltmek için daha hassas bir takvim sisteminin uygulanmasını emretti. Böylece Gregoryen takvim ortaya çıktı ve bugün Batı dünyasında hem dini hem de günlük yaşamda kullanılıyor.

Paskalya'nın Farklı Tarihlerde Kutlanmasının Sebebi

İznik Konsili, 325 yılında Paskalya'nın tüm Hristiyanlar tarafından aynı tarihte kutlanması gerektiğini kararlaştırdı. Tarih olarak da, baharın ilk dolunayını takip eden ilk Pazar günü seçildi. Ancak, bahar ekinoksunun tarihi Jülyen ve Gregoryen takvimlerinde farklılık gösterdiği için kutlamalar arasında tarih farkı oluştu.

Batıdaki Katolik ve Protestan kiliseleri Gregoryen takvimi kullanırken, Ortodoks kiliseleri Jülyen takvimini referans almaya devam ediyor. Örneğin Rusya'da sivil takvim 1917 devriminden sonra değişti; bu nedenle "Ekim Devrimi" Kasım ayında gerçekleşti.

Jülyen takvimi zaman içinde Gregoryen takvime göre reforme edilse de, bu değişiklik evrensel kabul görmedi. Yunan Ortodoks Kilisesi, Noel gibi sabit bayramlar için reformlu Jülyen takvimini kullanırken, Paskalya gibi hareketli bayramlarda eski takvime bağlı kalıyor. Rus Ortodoks Kilisesi ise tüm dini bayramlarda eski takvimi kullanmaya devam ediyor.

Böylece Yunan Ortodokslar Noel'i Batılılarla aynı tarihte kutlarken, Paskalya farklı tarihlerde gerçekleşiyor. Rus Ortodokslar ise her iki bayramı da farklı zamanlarda kutluyorlar. Geçen yıl ise nadir rastlanan bir durumla Katolik ve Ortodoks Paskalyaları aynı güne denk geldi.

Ortodoks Paskalya Kutlamaları

Ortodoks Hristiyanların Paskalya kutlamaları Batıdakilerden farklı gelenekler içeriyor. Kutlamalar, Cumartesi gecesinden Pazar sabahına kadar süren bir ayinle başlar. Bu ayinde inananlar ayakta durur, ellerinde yanan mumlar tutar. Gece yarısı rahip "Hz. İsa dirildi" ilahisini söyler.

Gece yarısından sonra insanlar birbirlerini "Hz. İsa dirildi" sözleriyle selamlar; karşılık olarak "Gerçekten dirildi" denir. Ardından kırmızıya boyanmış haşlanmış yumurtalarla oynanan geleneksel bir oyun yapılır. Amaç diğerlerinin yumurtalarının kabuğunu kırmaktır.

Yumurta, doğurganlık ve yenilenmeyi simgeleyen evrensel bir Paskalya sembolü olarak kabul edilir. Yumurtalarla yapılan oyunlar ve etkinlikler, gerçek veya çikolatalı yumurtalar kullanılsa da, tüm Paskalya kutlamalarında yaygındır.