Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı (OECD), 2026 yılı Büyüme ve Rekabetçiliğin Temelleri raporunu dün yayımladı. Raporda, jeopolitik gerilimlerin yol açtığı kısa vadeli belirsizlikler ile düşük verimlilik artışı, zayıf iş yatırımı ve dinamizmi, beceri eksikliği ve nüfusun yaşlanması gibi uzun vadeli sorunların küresel ekonomik büyüme beklentilerini baskıladığı vurgulandı.

Son 15 yılda güçlü istihdam sonuçlarının bir miktar denge sağladığı belirtilirken, nüfusun yaşlanması ve işgücü ile beceri eksikliklerinin büyümeyi olumsuz etkileyebileceği kaydedildi. OECD ülkelerinin verimliliği artırmak için yapısal reformlara acilen ihtiyaç duyduğu, ancak reform ivmesinin on yılı aşkın süredir gerilediği ifade edildi.

Yapısal Reform Önerileri ve Piyasa Teşvikleri

Raporda, insan sermayesi, yönetişim, altyapı, makroekonomik politika, vergilendirme, ürün ve işgücü piyasası düzenlemeleri, ticaret ile doğrudan yabancı yatırımları kapsayan piyasa teşvikleri ve tahsis verimliliği ve inovasyon ile enerji güvenliği desteği de dahil olmak üzere hedeflenmiş sektörel yapısal reformlar önerildi.

Konut Politikaları ve İşgücü Hareketliliği

Uygun fiyatlı konut erişiminin giderek daha önemli bir sorun haline geldiği, arz kısıtlamalarının maliyetleri yükselttiği ve erişimi sınırlandırdığı bildirildi. Ortalama hane halkı harcamalarının beşte birinden fazlasının konutla ilgili olduğu belirtildi. Esnek konut arzının işçilerin daha iyi fırsatların olduğu bölgelere taşınmasını kolaylaştıracağı, kümelenme ekonomilerini güçlendirerek firmalar ve insanlar arasında verimlilik kazanımlarına yol açacağı vurgulandı.

Kısıtlayıcı konut politikalarının 1964-2009 yılları arasında ABD’nin toplam büyümesini yaklaşık üçte bir oranında azalttığı ileri sürüldü.

İstihdam ve Ücret Politikaları

İstihdamı koruma mevzuatında gevşemenin, istihdam oranında beş yıl sonra yaklaşık 1,5 puanlık artış sağladığı bildirildi. Toplu pazarlık gibi ücret belirleme kurumlarının, pazarlık düzeyleri arasında etkili koordinasyon ve sosyal ortakların katılımıyla iyi tasarlandığında büyümeyi teşvik edebileceği ifade edildi.

Fransa örneği dikkate alınarak, düşük sendikalaşma oranına rağmen sektörel kapsamda toplu iş sözleşmelerinin uygulanmasının büyümeyi desteklediği vurgulandı.

Vergilendirme ve Büyüme İlişkisi

OECD raporunda, yüksek kişisel ve kurumsal gelir vergilerinin işgücü kullanımı, sermaye birikimi ve toplam faktör verimliliğini olumsuz etkilediği belirtildi. Özellikle kişisel gelir ve bordro vergilerinin vergi sonrası ücretleri düşürdüğü, iş-yaşam dengesini etkileyerek işgücü arzı ve insan sermayesi yatırımlarını değiştirdiği kaydedildi.

Vergi politikalarında yüksek gelir vergileri yerine tüketim ve gayrimenkul vergilerinin artırılması önerildi. Tüketim vergilerinin, hane halkları ve firmalar üzerindeki olumsuz etkisinin gelir vergilerine kıyasla daha az olduğu vurgulandı.

Türkiye’nin Ekonomik Durumu ve Öneriler

Raporun Türkiye bölümünde, ülkenin birçok gelişmiş ekonomiye kıyasla daha hızlı ekonomik yakınsama potansiyeline sahip olduğu belirtildi. Çalışma çağındaki nüfusun artmaya devam ettiği ancak demografik avantajın azalacağı öngörüldü. Kadınların işgücüne katılım oranının düşük olduğu ifade edildi.

İş yaratmanın önündeki engellerin azaltılması ve çalışma teşviklerinin artırılmasının, kadınların işgücü piyasasına katılımını kolaylaştıracağı ve ekonomik büyümenin sürdürülebilirliğine katkı sağlayacağı vurgulandı.

Emeklilik Sistemi ve İstihdam

Türkiye’de yaşlılık aylığı sistemi, emeklilik yaşı ve ödeme miktarları açısından görece cömert olmakla birlikte, yüksek sosyal sigorta primleri nedeniyle işgücüne katılımı caydırdığı belirtildi. Sıkı istihdam koruma mevzuatının iş yaratmayı engellediği, özellikle belirli süreli ve geçici iş sözleşmelerinin istihdam olanaklarını sınırladığı ifade edildi.

Emeklilik yaşının yaşam beklentisine bağlanması ve geç emekliliğe yönelik ikramiyelerle çalışma süresinin uzatılması önerildi. Ayrıca, sosyal güvenlik primlerinin azaltılması yoluyla vergi yükünün düşürülmesi ve iş sözleşmelerinin esnek hale getirilmesi gerektiği bildirildi.

Kadınların İşgücüne Katılımı için Tedbirler

Kadınların işgücüne katılım oranının OECD ortalamasının 26 puan altında olması, önemli bir insan kaynağı ve yetenek havuzunun kullanılmadığını gösteriyor. Katı çalışma koşulları ve yüksek asgari ücret gibi yapısal engellerin kadınları orantısız etkilediği belirtildi.

Paylaşılabilir ücretli ebeveyn izni uygulamasının başlatılması ve bu iznin ebeveynler arasında adil paylaşımının teşvik edilmesi önerildi. Düşük gelirli ailelere yönelik doğrudan nakit yardımların artırılması da tavsiye edildi.

Vergi ve Sosyal Yardım Sisteminde Reform

Ekonomik faaliyetlere yönelik yaygın düzenlemelerin işletme dinamizmini, yatırımı ve verimliliği azalttığı ifade edildi. Perakende fiyat kontrolleri ve hizmet sektöründeki sıkı kısıtlamalar gibi düzenlemelerin azaltılması, reklam ve pazarlama kısıtlamalarının gevşetilmesi, firmaların yasal biçimleri ve meslek lisanslamasının kolaylaştırılması gerektiği bildirildi.

Enflasyonun normale dönmesiyle perakende fiyat kontrollerinden uzaklaşılması ve vergi ile sosyal yardım sistemi aracılığıyla refah sorunlarının ele alınması önerildi. Bu bağlamda, Çin'in 'İki Toplantısı' Küresel Ticaret ve İşbirliğini Güçlendiriyor başlıklı makale, küresel ekonomik işbirliği ve ticaret konularında önemli bilgiler sunmaktadır.