Hindistan'ın Loni şehrinde yaşayan 700 bin kişi, fabrika dumanları, trafik egzozları ve inşaat tozlarının oluşturduğu tehlikeli hava kirliliği nedeniyle nefes almakta büyük zorluk çekiyor.

45 yaşındaki Manoj Kumar, uzun yıllardır Loni'de yaşıyor ve "Öksürmekten bahsetmiyorum, burada nefes almak bile zor" diyerek durumu özetliyor. Şehir sakini Mohammad Mohmin Khan ise bozuk yollar nedeniyle her adımda maske takmak zorunda kaldığını belirterek, "Burada kötü hava günün 24 saati mevcut, kaçış yok" ifadelerini kullandı.

PM2.5 Partikülleri Ölümcül Tehlike Oluşturuyor

IQAir tarafından açıklanan 2025 Dünya Hava Kalitesi Raporu'na göre, Loni'nin geçen yıl ortalama PM2.5 konsantrasyonu 112.5 olarak ölçüldü. Bu değer, Dünya Sağlık Örgütü'nün belirlediği güvenli sınırın tam 22 katı kadar yüksek.

PM2.5 partikülleri, akciğer dokusunun derinliklerine kadar inip kana karışabiliyor. Bu durum astım, kalp ve akciğer hastalıkları, kanser ve çocuklarda bilişsel bozukluklar gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açıyor.

Dr. Anil Singh, Loni'deki klinik deneyimlerine dayanarak son beş yılda solunum problemleri nedeniyle başvuran hasta sayısında belirgin artış gözlemlediğini ve özellikle küçük yaştaki çocuklarda erken astım belirtilerinin sıkça görüldüğünü söyledi. Dr. Singh, "Çevresel maruziyet buradaki en önemli faktörlerden biri" dedi.

Hindistan ve Bölgedeki Hava Kirliliği Durumu

IQAir verilerine göre, 2025 yılında dünyanın en kirli beş şehrinden üçü Hindistan'da bulunuyor. Yeni Delhi, yine dünyanın en kirli başkenti olarak kayıtlara geçti. Ülkedeki kirliliğin başlıca nedenleri araç ve sanayi emisyonları, anız yakma ve inşaat tozları olarak sıralanıyor.

Özellikle Aralık ve Ocak ayları arasında, soğuk ve kuru kış koşulları nedeniyle Loni ve Kuzey Hindistan'daki diğer şehirlerde hava kirliliği ciddi şekilde artıyor. Sıcaklık inversiyonu adı verilen doğa olayı, kirli havanın yere yakın bir bölgede hapsolmasına neden oluyor.

Nisan ayında Delhi'de yaşanan şiddetli toz fırtınası, Loni'nin havasına ek kirleticiler ekleyerek, özellikle yaşlı ve çocuklar için riski artırdı. Loni'de yaşayan Khushi Feroze, üç yaşındaki oğlunun kirlilik yüzünden sık sık alerji, öksürük ve mide enfeksiyonu geçirdiğini belirtti ve evlerinde sürekli toz aldıklarını anlattı.

Çözümler ve Mücadele Çabaları

Hindistan, 2019 yılında başlattığı Temiz Hava Programı ile 2025-26 yılları arasında partikül madde konsantrasyonunu %40 azaltmayı hedefliyor. Bu kapsamda kömür bazlı enerji santrallerine daha sıkı denetimler getirildi, hava izleme sistemleri kuruldu ve biyokütle yakımı yasaklandı.

Ancak uzmanlar, denetim ve koordinasyon eksikliğinin ilerlemeyi yavaşlattığını söylüyor. Ekim 2025'te Delhi yerel yönetimi tarafından gerçekleştirilen 'bulut tohumlama' denemesi ise başarısızlıkla sonuçlandı.

Hindistan'ın aksine, komşu Çin, milyarlarca dolarlık yatırımlarla hava kirliliğini büyük oranda azaltmayı başardı. Öte yandan, Pakistan şehirleri ise yüksek PM2.5 yoğunluklarıyla küresel olarak en kirli yerler arasında yer alıyor ve Pakistan 2025'te dünyanın en kirli ülkesi olarak seçildi.

Türkiye ve İstanbul'da Hava Kirliliği Durumu

Türkiye’de ise temiz hava sorunu devam ediyor. Temiz Hava Hakkı Platformu’nun 2025 raporuna göre, Türkiye’de Dünya Sağlık Örgütü standartlarına uygun temiz havası olan il bulunmuyor. En yüksek hava kirliliğine sahip iller arasında Iğdır, Erzincan ve Kütahya yer alıyor.

Greenpeace Türkiye İklim ve Enerji Kampanya Sorumlusu Emel Türker Alpay, hava kirliliğinin yeterince ölçülmediğini ve Türkiye’de henüz temiz hava sağlanamadığını belirtti.

İstanbul’da ise 2023-24 verilerine göre Kartal, Esenyurt, Mecidiyeköy ve Yenibosna en kirli ilçeler olarak öne çıkarken; Büyükada, Şile, Kumköy ve Sarıyer en temiz hava ölçümlerine sahip bölgeler olarak kaydedildi. Ayrıca Sultangazi bölgesinde Cebeci taş ocakları nedeniyle yılın 263 günü kirli hava solunuyor.

Loni'de Yaşam ve Umut

Loni'de yaşayanlar, özellikle çocukların sağlık sorunlarının artmasından büyük endişe duyuyor. Manoj Kumar, son 40 yılda kirlilik konusunda hiçbir ilerleme olmadığını ifade ediyor. Bazıları için tek çözüm şehri terk etmek oluyor. Khushi Feroze, "Buradan ayrıldığımızda kendimizi çok daha iyi hissediyoruz. Uzaklaştığınız her yerde hava taze, burada ise kendimizi iyi hissetmiyoruz" şeklinde konuştu.

2024 yılında Loni, dünyanın en kirli şehirleri sıralamasında sekizinci sırada yer almıştı. 2025 listesinde ise zirveye yükselerek en kirli şehir unvanını kazandı.