Modern karar alma süreçlerinde sıklıkla kabul edilen bir varsayım vardır: Karara katılan kişi sayısı arttıkça kararın kalitesi de yükselir. Kurullar, komisyonlar ya da jüriler gibi kolektif yapılar sadece idari araçlar değil, aynı zamanda bilgiye dayalı güven sağlayıcı mekanizmalardır. Bir kararın tek bir birey yerine grup tarafından verilmesi, bu kararın daha dengeli, hatasız ve rasyonel olduğu izlenimini yaratır.

Bu varsayımın temelinde, farklı zihinlerin katkısının bireysel yanlılıkları dengeleyeceği, çeşitli bakış açılarıyla hataların giderileceği ve kolektif değerlendirmenin sağlam sonuçlar doğuracağı düşüncesi yatar. Ancak sosyal psikoloji ve karar verme literatürü, bu ilişkiyi otomatik olarak kabul etmez. Kişi sayısının artmasıyla karar kalitesinin artması arasında genel bir kural bulunmamaktadır.

Ortalama Performans Zirveyi Geçemez

Grup kararlarının üstünlüğü tartışılırken çoğunlukla göz ardı edilen bir gerçek vardır: Bir grubun ortalama performansı, grubun en yüksek bireysel performansını aşamaz. Eğer problem tek ve net bir çözüme sahipse ve grupta doğru cevabı bilen biri bulunuyorsa, en iyi sonuç o kişinin kararına uymakla elde edilir.

Ortalama görüş, tanım olarak en iyiyi geçemez; ancak ona yaklaşabilir. Bu sadece sezgisel bir varsayım değil, performans araştırmaları ve karar kuramlarının temel ilkelerindendir. Yüksek bilişsel tutarlılık ve yoğun dikkat gerektiren durumlarda, dağıtılmış karar süreçleri epistemik açıdan avantaj sağlamaz.

Grup Bilgi Paylaşımında Temkinli Yaklaşım

"Grup farklı bilgi parçalarını birleştirerek daha iyi sonuçlara ulaşamaz mı?" sorusu sıkça sorulur. Ancak bunun için bilgi gerçekten dağıtılmış ve tamamlayıcı olmalı; ayrıca etkili şekilde paylaşılmalı ve karar sürecinde ağırlık kazanmalıdır. Literatür bu konuda temkinlidir. Deneysel çalışmalar, grupların çoğunlukla benzersiz bilgiden çok, üyelerin ortak bildiği bilgileri daha fazla tartıştığını ortaya koymaktadır. Bu "ortak bilgi yanlılığı" grupların potansiyel üstünlüğünü sınırlar.

Zirveyi Aşağı Çeken Faktörler

Grup sadece zirveyi aşmakla kalmaz, bazen zirveyi aşağı çekebilir. Bu durum iki ana mekanizma ile işler: normatif etki ve içsel regülasyon. Klasik uyma deneyleri, insanların doğru cevabı bildikleri halde grup baskısı altında yanlış cevaba yönelebileceğini göstermiştir. Bu davranış genellikle epistemik değil, sosyal dışlanma riskini azaltmaya yöneliktir.

Daha güçlü argümanlara sahip bireyler bile bu dinamikten muaf değildir. Aşırı ayrışmaları, uzlaşmaz ya da sert görünme riskleri sosyal maliyete yol açarak görüşlerin yumuşamasına neden olabilir. Ayrıca bireyler grup içindeki konumlarını normatif beklentilere göre ayarlar. Sonuçta, grup süreci maksimum doğruluktan çok kabul edilebilirliği optimize eder.

Grup Güveni Artırır, Doğruluğu Garantilemez

Grup tartışmalarının en belirgin etkilerinden biri, öznel eminlik düzeyini yükseltmesidir. Ancak eminlik artışı doğruluk artışı anlamına gelmez. "Grup kutuplaşması" etkisi, bireylerin benzer başlangıç eğilimlerine sahipken tartışma sonucunda pozisyonların sertleştiğini gösterir. Bu sertleşme genellikle bilgi kalitesindeki artıştan değil, normatif hizalanmadan kaynaklanır.

Grup içinde şüphe azalırken konfor artar fakat epistemik kalite otomatik olarak yükselmez. Özgüven doğruluk göstergesi değildir. Hatalı kararlar yüksek eminlik eşliğinde alınabilir ve grup ortamı bu yanılsamayı pekiştirebilir. Bu nedenle grup kararlarının "daha iyi" olduğu algısı çoğu zaman sosyal güçlendirmeden kaynaklanır.

Grubun Sağladığı Değer ve Sınırlar

Grup kararlarının üstün olmaması işlevsiz oldukları anlamına gelmez ancak ürettikleri değer doğru tanımlanmalıdır. Grubun temel avantajı epistemik değil, sosyaldir. Grup doğruluğu garanti etmez; ancak itirazları azaltır, uygulamayı kolaylaştırır ve sorumluluğu paylaşır. Kurumsal yapılarda bu önemli bir avantajdır ve meşruiyet sağlar.

Ancak grup otomatik olarak daha yüksek doğruluk, rasyonellik ya da entelektüel cesaret üretmez. Bu çıktılar ancak bağımsız düşünce, açık muhalefet ve uzmanlık ağırlığının korunduğu özel koşullarda ortaya çıkar. Aksi takdirde grup bilgi zenginliği yerine normatif uyumu büyütür ve en yaratıcı, radikal fikirler genellikle baskılanır çünkü grup öngörülebilirliği tercih eder.

Modern kurumsal ve siyasi söylemde "çok seslilik" neredeyse otomatik bir kalite göstergesi olarak kabul edilse de, çok seslilik çoğu zaman epistemik doğruluğun değil sosyal kabulün garantisidir. Farklı seslerin bulunması ile bu seslerin karar kalitesini artırması birbirinden farklıdır. Çok seslilik doğru tasarlanmadığında bilgi üretmekten çok norm üretir.

Doğruluk ve Meşruiyet Arasında Tercih

Grup aklı düşüncesi büyük ölçüde psikolojik rahatlama sağlar. Karar dağıtılmıştır, hata da paylaşılmıştır ve bu durum güven hissi yaratır. Ancak güven ile doğruluk aynı şey değildir. Doğruluk söz konusuysa, tekil ve yoğunlaşmamış muhakeme belirleyicidir. Bilişsel yoğunluk eşit dağılmamışsa, en tutarlı muhakeme epistemik olarak daha avantajlıdır.

Grup bu üstünlüğü aşmaz; çoğu zaman yumuşatır. Kabul ve uygulama ise grup tarafından kolaylaştırılır çünkü meşruiyet yaratır. Bu iki alan karıştırıldığında "grup aklı" yanılsaması ortaya çıkar. Kalabalık olmak düşünmeyi garanti etmez; genellikle sadece sorumluluğu paylaşır. Doğru karar, genellikle en kalabalık masada değil, sorumluluğu tek başına taşıyan zihinde şekillenir.