Türkiye’nin önemli doğa varlıklarından Göcek ve Dalaman koyları, artan tekne trafiği ve bilinçsiz demirleme yüzünden çevresel tehditlerle karşı karşıyaydı. Deniz tabanında dünya oksijeninin yüzde 70’ini üreten "denizlerin ormanı" olarak bilinen endemik deniz çayırlarının (Posidonia Oceanica) zarar görmesini engellemek amacıyla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat KURUM'un öncülüğünde Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) DERİA Mapa-Şamandıra Projesi'ni başlattı.

Devasa Deniz Koruma Ağı Kuruldu

Proje kapsamında 17 koyda toplam 926 deniz mapası ve 906 tonoz yerleştirilerek 886 tekneye hizmet verecek geniş bir deniz koruma ağı oluşturuldu. Bu sayede koylarda rastgele demirleme yapılarak deniz tabanındaki kültürel miras ve biyolojik çeşitlilik zarar görmesi engellenecek. Ayrıca bölgeye dört atık alım teknesi, iki deniz yüzeyi temizleme teknesi ve bir deniz dibi tarama temizleme teknesi TÜÇA tarafından konumlandırıldı.

Deniz Kirliliği Takibi İçin Dijital Sistemler

Gemi Atık Takip Sistemi (GATS) kapsamı dışındaki gemilerden kaynaklanan atıkların izlenmesi ve atık alım süreçlerinin takip edilmesi amacıyla Mavi Kart Takip Sistemi (MKTS) çalışmaları sürüyor. TÜÇA koordinasyonunda kurulacak dijital altyapı ile deniz kirliliğinin önlenmesi ve atık yönetiminin izlenebilirliği sağlanacak, süreçler bütüncül bir sistemle yönetilecek.

Türkiye Çevre Ajansı Başkanı Nurullah Öztürk’ün Açıklamaları

"Göcek’in geleceğini teknoloji ve çevre bilinciyle kurtarıyoruz."

Nurullah Öztürk, projenin kar amacı gütmeyen, tamamen ekosistem odaklı bir model olduğunu belirtti. TÜÇA tarafından işletilen sistemden elde edilen tüm gelirin denizlerin ve çevrenin korunmasına harcanacağını ifade etti. Öztürk, "Denizlerimiz sadece bizim değil, gelecek nesillere bırakmamız gereken en değerli mirasımızdır. Göcek koylarındaki deniz çayırları deniz yaşamının kaynağı, kıyılarımızın koruyucusu ve dünyamızın nefesidir. Başlattığımız Mapa-Şamandıra sistemiyle deniz tabanındaki tahribata dur diyoruz. DERİA platformu ile doğa koruma faaliyetlerini dijitalleştiriyor, şeffaf, izlenebilir ve sürdürülebilir yönetim sunuyoruz. Önceliğimiz denizlerin temizliği ve ekolojik dengenin sürekliliği. Göcek, sadece temiz sularıyla değil, korunmuş doğasıyla dünyanın örnek mavi ekonomi merkezlerinden biri olacak." dedi.

Dijital Rezervasyon ve Denizcilere Tam Destek

DERİA (Deniz Rehabilitasyonu İş Birliği ve Atık Yönetimi) internet sitesi ve mobil uygulaması, denizcilerin kolaylığı ve koy yönetimini profesyonelleştirmek için tasarlandı. Bu sistemle tekneler bir koyda en fazla 3 gün, tüm Göcek bölgesinde ise art arda en fazla 11 gün konaklayabilecek. Böylece sezon boyunca hareketsiz teknelerin koylarda yer işgal etmesinin önüne geçilecek.

Tekne sahipleri deria.gov.tr adresinden koylardaki boş bağlama noktalarını harita üzerinde görebilecek, yerlerini önceden ayırtıp online ve güvenli şekilde ödeme yapabilecekler. Koya varan tekneler, 7/24 hizmet veren TÜÇA’nın uzman palamar ekiplerince karşılanarak şamandıralara güvenli bağlanacak. Konaklamalar otellerdeki gibi saat 14:00’te giriş, 12:00’de çıkış şeklinde uygulanacak.

Göcek bölgesinde DERİA sisteminde 15 metrelik bir teknenin yıllık ortalama günlük bağlama ücreti 1.250 TL olarak açıklandı. Sistem sadece bağlama hizmeti sunmakla kalmayıp, tekne kaynaklı atıkların düzenli alımı ile entegre edilerek, TÜÇA’nın atık alım tekneleri uygulama üzerinden çağrılarak pis su atıklarının kolayca teslim edilmesine olanak sağlayacak.