Türkiye’de her yıl yaklaşık 26 milyon ton gıda israfı gerçekleşirken, kişi başına düşen gıda israfı neredeyse 100 kilograma ulaşıyor. Bu büyük israfın önemli bir kısmı, tarih etiketlerinin yanlış yorumlanması sonucu, tüketilebilir ve güvenli olan ürünlerin çöpe atılmasından kaynaklanıyor.

Temel İhtiyaç Derneği (TİDER) Başkanı Hande Tibuk, israf edilen gıdanın üçte birinin, dünya genelinde gıdaya ulaşamayan tüm insanlara yetecek miktarda olduğuna dikkat çekerek, Ramazan ayının ruhuna uygun olarak bilinçli tüketim çağrısında bulundu.

SKT ve TETT Arasındaki Fark Nedir?

Gıda etiketlerindeki tarih işaretlerinin yanlış anlaşılması, dünya çapında yıllık 70 ila 130 milyar dolar değerindeki gıdanın %7 ila %10’unun israfına neden oluyor. Avrupa’da çöpe giden gıdanın %10-15’i bu karışıklıktan kaynaklanırken, Türkiye’de bu israfın maliyetinin 40 milyar TL’nin üzerinde olduğu tahmin ediliyor.

TİDER, gıda güvenliğini sağlamak ve israfı önlemek amacıyla iki tarih türünün farkını şöyle açıklıyor:

• Son Kullanma Tarihi (SKT): Et, süt ve süt ürünleri gibi riskli gıdalarda güvenlik sınırını belirtir. Bu tarih geçtikten sonra ürün kesinlikle tüketilmemelidir.
• Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi (TETT): Genellikle bakliyat ve kuru gıda gibi uzun raf ömrüne sahip ürünlerde kalite önerisidir. Uygun koşullarda saklanmış, görünüm, koku ve tat açısından bozulmamış ürünler bu tarihten sonra da güvenle tüketilebilir.

Ramazan’da İsrafı Önlemek İçin 5 Altın Kural

TİDER Genel Müdürü Nil Tıbukoğlu, "TETT’si dolmuş ancak sağlıklı ürünlerin gıda bankaları aracılığıyla ihtiyaç sahiplerine ulaştırılması mümkündür. Etiketleri doğru okumak, milyonlarca ihtiyaç sahibine destek vermenin en etkili yollarından biridir," ifadelerini kullandı. Ayrıca, gıda israfının sadece hane halkı ile sınırlı kalmayıp gıda zincirinin her aşamasında görüldüğünü vurguladı ve şu önerilerde bulundu:

• Buzdolabınızı düzenli kontrol edin ve ihtiyaçlarınıza göre alışveriş listesi oluşturun.
• Kısa sürede tüketeceğiniz ürünlerde son kullanma tarihi yaklaşanları tercih ederek israfı azaltın.
• TETT ve SKT arasındaki farkı öğrenerek, gıdaları hemen çöpe atmayın.
• Gıdaları uygun şekilde muhafaza ederek, örneğin dondurarak ömürlerini uzatın.
• Sıfır atık yaklaşımını benimseyin; kalan yiyecekleri değerlendirin, kompost yapın ve israfı en aza indirin.

TİDER’in Destekleri ve Çevresel Katkıları

Türkiye genelinde 40 ildeki 85 gıda bankasıyla geniş bir ağ yöneten TİDER, bugüne kadar 1 milyon 35 bin 960 kişiye gıda desteği sağladı. Hande Tibuk, bu faaliyetlerin sonucunda 13 bin 185 ton karbon emisyonunun engellendiğini ve 5 bin 284 ton ürünün israftan kurtularak ekonomiye kazandırıldığını belirtti.

Temel İhtiyaç Derneği (TİDER), 7 Nisan 2026 tarihinde İstanbul’da düzenleyeceği “6. Gıda Bankacılığı Zirvesi”nde, bu gelişmelerin yanı sıra tarımdaki kayıpların azaltılması için kullanılan teknolojiler ve yapay zeka uygulamalarına odaklanacak. Zirvede, ulusal ve uluslararası uzmanların katılımıyla ilgili konular ele alınacak.