Türkiye’de laiklik politikalarının mimarı olarak görülen Cumhuriyet Halk Partisi (CHP), tarih boyunca pek çok dini uygulamaya ve sembole yönelik kapsamlı yasaklar getirmiştir. Bu yasaklar arasında domuz eti ve şarabın haram ilan edilmesi, dini eğitim veren medreselerin kapatılması ve şer’i mahkemelerin kaldırılması yer almaktadır.

Laiklik Kapsamında Yapılan Düzenlemeler

Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile tüm okullar Milli Eğitim Bakanlığına bağlanmış, hilafet ve Vekâlet-i Şeriye kaldırılmıştır. Adli Teşkilat Kanunu ile şer’i mahkemeler lağvedilmiş, Şapka İktisâsı Hakkındaki Kanun ile din adamları dışındakilerin cübbe ve sarık giymesi yasaklanmıştır. Ayrıca 733 tekke ve 905 türbe aynı gün kapatılmış, Hicri ve Rumi takvimler yerine Miladi takvime geçilmiştir.

Kamu binalarındaki tuğralar ve Kur’an harfleriyle yazılmış kitabeler kaldırılmış, “Devletin dini İslam’dır” ifadesi Anayasa’dan çıkarılmıştır. Harf İnkılabı ile Kur’an harflerinden vazgeçilmiş, camilere el konulmuş ve Türkçe ezan zorunlu kılınmıştır.

Dini Uygulamalara Yönelik Kısıtlamalar

Ramazan ve Hac dönemlerinde Müslümanlara yönelik çeşitli yasaklar uygulanmış, Haccı yasaklama kararı ile hacı denilmesi bile suç sayılmıştır. Hafta tatili Cuma’dan Pazar’a alınmış ve bazı belediyeler çarşaf ve peçenin giyilmesini engelleyen kararlar almıştır. 1937 yılında laiklik ilkesi Anayasa’ya eklenmiş, sonraki yıllarda ise dini ifadelerin kullanımı kısıtlanmıştır.

1943 yılında Matbuat Umum Müdürü Vedat Nedim Tör, gazetelerde “Allah” ve “peygamber” kelimelerinin kullanılmasını yasaklamış, 1978’de ise kamu hizmetinde çalışan kadın memurların başörtüsü yasağı getirilmiştir. Eğitim alanında da dini içerikli kaynak kitaplar sakıncalı görülmüştür.

Laiklik Savunuculuğu ve Güncel Çelişkiler

CHP, laikliği bir mücadele alanı olarak görmüş ve bu doğrultuda pek çok yasak ve uygulamayı hayata geçirmiştir. Parti yetkililerinden Selin Sayek Böke, laiklik mücadelesini "kırmızı çizgi" olarak nitelendirmiştir. Ancak 2026 yılı Ramazan ayında CHP’li belediyelerin iftar ve sahur etkinlikleri düzenlemesi, partinin laiklik konusundaki tutumunda çelişkilere yol açmıştır.

İstanbul ve Bursa Büyükşehir Belediyeleri gibi CHP’li belediyeler, dindar seçmenlere yönelik iftar çadırları kurarken, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş da Ramazan boyunca çok sayıda kültürel etkinlik ve mukabele programı organize etmiştir.

Laiklik Savunucuları ve Eleştiriler

CHP’nin laiklik söylemini sürdüren bazı çevreler, Ramazan etkinliklerine karşı çıkmış, Milli Eğitim Bakanlığı’nın “Maarifin Kalbinde Ramazan” genelgesine tepki göstermiştir. Atatürkçü Düşünce Derneği ve bazı eğitim sendikaları bu genelgeye karşı mücadele etmiş, DİSK, KESK, TTB, TMMOB ve TYS gibi meslek örgütleri ise Ramazan etkinliklerine karşı çıkanları demokratik haklarını kullandıkları gerekçesiyle savunmuştur. Bu konuda Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin’in Ramazan etkinliklerine yönelik sert tepkisi dikkat çekmektedir.

Öte yandan, CHP Genel Başkanı Özgür Özel’in katıldığı Saadet Partisi’nin düzenlediği “Adalet İftarı”nda oruç açması ve bu ortamda besmele çekilmesi, parti içindeki laiklik konusundaki karmaşayı gözler önüne sermiştir. Ramazan ayı boyunca düzenlenen Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde Ramazan sohbetleri ve etkinlikler de bu çelişkili tutuma farklı bir boyut katmaktadır.

Kaynak: Haber 7, 23 Şubat 2026