İzmir'de yaşayan 55 yaşındaki bez bebek ustası Songül Kıran, anneannesinden öğrendiği bez bebek yapım geleneğini, gençlik yıllarında ilgilendiği folklor dansları sayesinde tanıdığı yöresel kıyafetlerle harmanlayarak yaşatıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından "Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı" unvanı verilen Kıran, çocukluk döneminde anneannesinin yanında bez bebek yapma kültürünü benimseyip günümüze uyarladı.

Anneannesinin İlham Verici Mirası

Kıran, anneannesinin Şereflikoçhisar'da bir köyde yaşadığını ve çocukluğunda yaz tatillerini orada geçirdiğini anlattı. "Anneannem bez bebekler yapardı, bizleri oyalamak için. 10 yaşındayken onun yaptığı bebeklerin içini yünle doldurmasını izlerdim. Çok yetenekliydi ve bizi de bu işin içine katardı," dedi. Bebeklere ait çorap ve çantaları beş şişle ördüğünü belirten Kıran, bu detayları kendisinin de uyguladığını ifade etti.

Geleneksel Kıyafetlerle Bez Bebek Sanatını Geliştirmek

19 yaşında halk eğitim merkezinde giyim branşında usta öğreticilik eğitimi alan ve uzun yıllar moda evlerinde çalışan Kıran, 2019 yılında emekli olduktan sonra bez bebek yapımına ağırlık verdi. Pandemi döneminde anneannesinden öğrendiği teknikleri geliştirerek bez bebek yapımına yeniden yöneldi. "Anneannemin yaptığı bez bebek kültürünü, gençlik yıllarımda ilgilendiğim halk oyunları sayesinde tanıdığım yöresel kıyafetlerle birleştirdim," diye aktardı.

Yöresel Giysilerin Ayrıntılarına Özen Gösteriyor

Kıran, Kırşehir'de 20 yaşına kadar yaşadığını, halk oyunlarına katıldığını ve bu sayede birçok şehrin yöresel kıyafetlerini yakından inceleme fırsatı bulduğunu söyledi. Pandemi sırasında yedi farklı bölgeden yedi şehrin kıyafetlerini seçip detaylı araştırmalar yaptığını dile getirdi. "Kültürümüzün yaşaması ve unutulmaması için kumaş özellikleri, nakış ve oyalara kadar bire bir uygulama yaptım," dedi. İzmir'in efelik kültürünün kıyafetlerine olan hayranlığını da belirten Kıran, kadın kıyafetlerindeki karanfil motifli kolyeleri bebeklere de uyguladığını ifade etti.

Geleceğe Aktarmak İstediği El Sanatı

Bez bebek yapımının giderek azalan bir sanat olduğunu vurgulayan Kıran, "Bu sanatı öğrenmek isteyenlere elimden geldiğince öğretmeye çalışıyorum. Özellikle yetiştirme yurtlarındaki kız çocuklarına vermek istiyorum," dedi. Dikiş, boyama ve kalıp tekniklerinin bir arada öğrenildiği bu el sanatını genç kuşaklara aktarmanın önemine dikkat çekti. "Anneannemden 40 yıl önce öğrendiğim bu geleneğin yaşatılmasını istiyorum. Çocuklarımızın daha organik oyuncaklarla büyümesini arzuluyorum," diye konuştu.