ABD'nin Belçika Büyükelçisi Bill White'ın, ülkedeki sünneti düzenleyen yasaları eleştirerek Belçika'yı antisemitizmle suçlaması, Belçika hükümetini zorlu bir kamu tartışmasının ortasında bıraktı. Bu tartışmaların fitilini, geçen yıl mayıs ayında başlayan bir yargı süreci ateşledi.

Anvers'te Sünnet Uygulamalarına Yönelik Soruşturma

Anvers polisi, Yahudi dini ritüelleri kapsamında sünnet gerçekleştiren üç mohelin, tıbbi lisansa sahip bir profesyonel olmadan bu işlemi yaptığı şüphesiyle evlerinde arama yaptı. VUB Üniversitesi'nde aile hekimliği profesörü olan Dirk Devroey, Euronews'e verdiği demeçte, Belçika yasalarının sünnet ve benzeri müdahalelerin sadece doktorlar tarafından yapılabileceğini açıkça belirttiğini aktardı.

Dini Sünnetin Kültürel ve Tıbbi Boyutları

Sünnet, hem Yahudilikte hem de İslam'da temel bir dini uygulama olarak kabul ediliyor. İslam'da eğitimli sağlık profesyonelleri sünnet uygularken, Yahudi geleneğinde özellikle "Brit Mila" olarak bilinen sünnet, özel eğitim almış mohel tarafından yapılması gerekiyor. Mohel genellikle doktor veya haham olup, bu özel sünnet yöntemi hakkında sıkı bir eğitim alır.

Yahudi inancına göre erkek çocuk doğumdan sekiz gün sonra sünnet edilir. Bris sırasında mohel, sünnet derisini özenle glansa yakın bir noktaya kadar kavrayıp, bistüri ile keserek çıkarır.

Uygulama Üzerindeki Endişeler ve Savunmalar

Uygulamanın savunucuları, dini usullere göre yapılan sünnetin tıbbi sünnete kıyasla yenidoğan için daha az ağrılı ve daha az invaziv olduğunu savunsa da eleştirmenler, lisanslı tıp profesyonelinin bulunmadığı durumlarda tıbbi prosedürlerin titizlikle uygulanıp uygulanmadığını sorguluyor.

Devroey, steril olmayan koşullarda ve anestezi uygulanmadan yapılan sünnetin tehlike yaratabileceğini belirtti: "Ağrı geçer ancak enfeksiyon riski vardır ve bazı vakalarda penisin bir kısmı kaybedilebilir."

Yahudi Toplumu İçinde Görüş Ayrılıkları

Belçika'daki Yahudi toplumu içinde de sünnetin kim tarafından yapılması gerektiği konusunda tartışmalar yaşanıyor. Anversli haham Moshe Friedman, Flaman kamu yayıncısı VRT NWS'ye yaptığı açıklamada, ritüel sünnet sonrası ciddi hastalıklar ve bazı durumlarda çocuk ölümleri yaşandığını iddia etti.

Öte yandan Avrupa Yahudi Derneği'nin kurucusu ve başkanı Haham Menachem Margolin bu endişeleri reddederek, "Bu işlem son derece ciddi eğitimden geçen uzmanlar tarafından yapılıyor" dedi. Margolin, yetkililerin uygulamaları denetlemesinin önemine vurgu yaparken, bu sürecin dini özgürlükler kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.

Yasal Süreçler ve Resmi Görüşler

Euronews, Haham Friedman'ın iddialarını destekleyecek belgeler için savcılıkla iletişime geçti. Savcılık, Friedman'ın bir hukuk davası kapsamında şikayette bulunduğunu ancak mahkemenin bunu daha önce kabul etmediğini doğruladı. Temyiz süreci devam edebileceği belirtilirken, doktor olmayan kişilerce yapılan tıbbi müdahalelere ilişkin ayrı bir soruşturmanın da sürdüğü bildirildi.

Belçika Halk Sağlığı Hizmetleri sözcüsü, Federal Halk Sağlığı Servisi'nin bebeklerde enfeksiyon veya buna bağlı ölümlerle ilgili herhangi bir veri bulunmadığını açıkladı.

Avrupa'da Sünnet Yasa ve Uygulamaları

Şu anda hiçbir Avrupa ülkesinde tıbbi gereklilik olmadan erkek çocuk sünnetini yasaklayan yasal düzenleme bulunmuyor. İzlanda, 2018'de bu uygulamayı yasaklamayı tartışmış ancak yasa henüz yürürlüğe girmedi. Birçok ülke, sünnetin eğitimli profesyoneller tarafından yapılmasını şart koşuyor ve bazıları anestezi uygulanmasını zorunlu kılıyor.

İskandinav ülkeleri ise çocukların rızasının alınabilmesi için asgari yaş sınırı getirilmesini önerdi. Yasağın getirilmemesinin nedenlerinden biri, sünnetin tıbbi ortamların dışında yapılmasının yaratacağı riskler olarak gösteriliyor.

Droit au Corps derneğinin eş başkanı Nicolas Maubert, sünnet yasağı girişimlerinin politik ve dini baskılar nedeniyle engellendiğini belirtti. Almanya'da 2012'de bir mahkeme, küçük erkek çocukların dini gerekçelerle sünnet edilmesini "bedensel zarar" olarak tanımlayarak yasadışı ilan etmiş, bu karar geniş tepki çekmişti. Ardından Almanya'da uygulamanın yasal olduğunu açıkça belirten bir yasa tasarısı hazırlandı.

Din Özgürlüğü ve Toplumsal Kaygılar

Dini gruplar, sünnet uygulamalarına yönelik yasak veya kısıtlamaların din özgürlüğüne müdahale anlamına geldiğini savunuyor. Haham Margolin, bunun temel demokratik hakların zarar görmesi anlamına geldiğine dikkat çekti.

Belçikalı bir Yahudi toplum üyesi, çocukların 18 yaşına geldiğinde kendi kararlarını verebilmeleri gerektiği görüşüne karşılık, ebeveynlerin çocukları adına karar verme haklarının sorgulanmasının tehlikeli bir emsal oluşturabileceğini ifade etti.

Belçika'da Sünnet Tartışmasının Kapsamı

Yılda yaklaşık 500 ila 700 erkek çocuğun sünnet edildiği tahmin edilirken, bu tartışmanın neden bu kadar gündemde olduğu sorgulanıyor. Devroey, Belçika'nın dünya çapında sünnet uygulamalarında önemli bir yere sahip olduğunu belirterek, "Belçika'da çoğu kez gereksiz yere sünnet yapılmıyor. Bu uygulamaların sadece yüzde 1'i tıbben gerekli olabilir" dedi.

Dinî gerekçelerle sünneti tercih eden ailelerin inanç özgürlüğüne sahip olduğunu vurgulayan Devroey, asıl kaygısının çocuğun rızası olduğunu belirtti: "Sünneti, kişi yetişkin olana ya da kendi adına karar verebilecek yaşa gelene kadar erteleyin. O zaman dini seçebilirler."

Haham Margolin ise Belçika hükümetinin Yahudi çocuklarının sağlığı ve genel olarak toplumun endişeleri konusunda doğrudan topluma başvurması gerektiğini söyledi ve "Gerçek sorunlarımız başka, sünnet ve mohelimizin hijyen seviyesi kesinlikle bunların arasında değil" dedi.