ABD'nin Belçika Büyükelçisi Bill White'ın, ülkedeki sünneti düzenleyen yasalar nedeniyle Belçika'yı antisemitizmle suçlamasının ardından, Belçika hükümeti yoğun bir tartışmanın odağı haline geldi. Kritik tartışmanın fitilini ateşleyen olay, geçen yıl mayıs ayında Anvers polisinin, Yahudi dini ritüellerine göre sünnet yapan mohel olarak isimlendirilen üç kişinin evlerinde, bu işlemi lisanslı sağlık profesyoneli olmadan gerçekleştirdikleri şüphesiyle yaptığı aramaydı.

Belçika'da Sünnetin Yasal Çerçevesi

Brüksel merkezli VUB Üniversitesi aile hekimliği profesörü Dirk Devroey, Euronews'e yaptığı açıklamada, Belçika yasalarının sadece hekimlerin sünnet veya benzeri cerrahi müdahaleleri yapabileceğini net bir şekilde belirtti. Hem Yahudi hem de İslam dinlerinde sünnet, kültürel ve tıbbi gerekçelerin yanı sıra temel bir dini uygulama olarak kabul ediliyor. İslam’da sünnet, eğitimli sağlık çalışanları tarafından yapılabilirken, Yahudilikte Brit Milah ya da kısaca bris olarak adlandırılan sünnet, geleneksel olarak özel eğitim almış bir mohel tarafından uygulanıyor. Bu konuda detaylı bilgi için Belçika'da Dini Sünnet Tartışması Yasal ve Toplumsal Boyutlarıyla Devam Ediyor başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.

Mohel ve Uygulama Detayları

Mohel çoğunlukla doktor ya da haham olup, bazen her iki unvana da sahip olabilir. Bu kişiler, Yahudi inancının gerektirdiği şekilde sünnetin nasıl yapılacağı konusunda sıkı bir eğitimden geçerler. Yahudi inancına göre erkek çocuk, doğumdan sekiz gün sonra sünnet edilmelidir. Bris ritüelinde mohel, sünnet derisini penis başına mümkün olduğunca yakın bir konumda keser. Uygulamayı savunanlar, dini ritüellere göre yapılan sünnetin tıbbi sünnete kıyasla yenidoğan için daha az acı verici ve müdahalesiz olduğunu iddia ediyor.

Eleştiriler ve Güvenlik Endişeleri

Öte yandan, eleştirmenler lisanslı sağlık profesyoneli bulunmadığında tüm tıbbi prosedürlerin gerçekten uygulanıp uygulanmadığını sorguluyor. Devroey, steril olmayan koşullarda ve anestezisiz yapılan sünnetin tehlikeli olabileceğini belirterek, enfeksiyon riskinin yüksek olduğunu ve bazı durumlarda penisin bir kısmının kaybedilebileceğini vurguladı. Sağlık riskleri ve uyarılar hakkında daha fazla bilgi için Ani Başlayan Nefes Darlığı, 15-30 Yaş Arası Erkeklerde Daha Yüksek Risk Taşıyor başlıklı makalemize göz atabilirsiniz.

Yahudi Toplumu İçindeki Tartışmalar

Bu konuda Belçika'daki Yahudi toplumu içinde de görüş ayrılıkları yaşanıyor. Anversli haham Moshe Friedman, Flaman yayıncısı VRT NWS’ye yaptığı açıklamada, ritüel sünnet sonrası ciddi hastalık geçiren çocuk vakalarının ve bazen çocukların hayatını kaybettiği iddialarını dile getirdi. Avrupa Yahudi Birliği Başkanı Haham Menachem Margolin ise bu endişeleri reddederek, işlemin çok ciddi bir eğitimden geçmiş uzmanlar tarafından yapıldığını belirtti. Margolin, yetkililerin uygulamanın doğru şekilde denetlenmesinin önemli olduğunu söyledi.

Margolin ayrıca, “4 bin yılı aşan bir uygulama olan sünnetten bahsettiğinizde, aslında ailelerin çocuklarına yeterince güvenmediğinizi ifade etmiş oluyorsunuz” dedi.

Yasal Süreç ve Devam Eden Soruşturmalar

Euronews, Friedman’ın iddialarını destekleyecek kanıtlar için savcılıkla iletişime geçti. Savcılık, Friedman’ın bir hukuk davası kapsamında şikayette bulunduğunu ancak mahkemenin bu şikayeti daha önce kabul etmediğini açıkladı. Ayrıca, doktor olmayan kişilerin gerçekleştirdiği tıbbi müdahalelerle ilgili ayrı bir soruşturmanın sürdüğünü bildirdi.

Belçika Halk Sağlığı Hizmetleri’ne, hastanelerde bebeklerde görülen enfeksiyonlar veya buna bağlı ölümlerle ilgili raporlar soruldu ancak henüz yanıt alınamadı. Kamuya açık, sünnet sonrası enfeksiyon sayılarına dair derlenmiş istatistikler mevcut değil.

Toplumsal Kaygılar ve Sünnetin Geleceği

Belçika'daki bazı Yahudiler, Anvers'teki mohelerle ilgili soruşturmanın fiilen bir bris yasağına dönüşmesinden endişe ediyor. Avrupa’da tıbben gereksiz erkek çocuk sünnetini yasaklayan başka bir ülke olmamakla birlikte, bazı ülkeler sünnetin eğitimli profesyoneller tarafından yapılmasını şart koşuyor. İskandinav ülkeleri ise çocukların rızasının alınabilmesi için asgari yaş sınırı getirilmesini talep ediyor.

Droit au Corps derneğinin eş başkanı Nicolas Maubert, yasakların daha çok siyasi ve dini baskılardan kaynaklandığını savunuyor. Maubert, 2012'de Almanya’da küçük erkek çocukların dini gerekçelerle sünnet edilmesini bedensel zarar sayan mahkeme kararını örnek gösterdi. Sonrasında Almanya hükümeti, uygulamanın yasal olduğunu teyit eden bir yasa taslağı hazırlamıştı.

Din ve Hukuk Arasında İnanç Özgürlüğü

Avrupa Konseyi, 2013 yılında çocukların bedensel bütünlüğüyle ilgili endişelerini dile getirerek, tıbbi ve acısız uygulamaları güvence altına alacak düzenlemeler çağrısında bulundu. Ancak bu karar bağlayıcı olmadı ve dini gruplardan gelen tepkiler üzerine açıklamalar yapıldı.

Haham Margolin, din özgürlüğünün temel bir hak olduğunu vurgulayarak, herhangi bir kısıtlamanın temel haklara zarar vereceği mesajını verdi. İsminin açıklanmasını istemeyen bir Yahudi toplum üyesi ise ebeveynlerin çocukları adına karar alma haklarının ellerinden alınmasının tehlikeli bir emsal oluşturacağını belirtti.

Profesör Devroey, Belçika’da yılda yaklaşık 26 bin sünnet yapıldığını ve bunların çoğunun gereksiz olduğunu ifade ederek, "Sünnetler yalnızca yüzde 1 oranında gerçekten gerekli olabilir" dedi. Çocuklarını dini gerekçelerle sünnet ettirmeyi seçen ailelerin dini özgürlüklerine saygı duyduğunu ancak rıza meselesinin önemli olduğunu sözlerine ekledi.

Haham Margolin, Belçika hükümetinin Yahudi çocuklarının sağlığı ve topluluğun genel kaygılarını ele almak istiyorsa, doğrudan toplumla iletişim kurması gerektiğini söyledi. Margolin, sünnet ve mohelerin hijyen seviyesi konusunda ciddi sorunlar bulunmadığını belirtti.