Avrupa kirpilerinin nüfusu son on yılda %30 oranında azaldı ve bu durum, 2024 yılında Uluslararası Doğayı Koruma Birliği’nin (IUCN) Kırmızı Listesi’nde "tehdit altına yakın" kategorisine girmelerine neden oldu. Kentsel gelişim, yollar ve tarım faaliyetleri nedeniyle yaşam alanlarının bölünmesi kirpileri büyük tehlikeye atıyor; araç çarpması sonucu birçok kirpi yaşamını yitiriyor ve bu durum türün yok olma riskini artırıyor.

Ultrason ile Kirpilerin Korunması

Birleşik Krallık'taki Oxford Üniversitesi’nde gerçekleştirilen yeni bir araştırma, kirpilerin yüksek frekanslı ultrasonu duyabildiğini ilk kez ortaya koydu. Bu keşif, kirpileri yollardan uzak tutmak için ultrasonik cihazların kullanılabileceği umudunu doğurdu. Çalışmanın ortak yazarı Profesör David Macdonald, "Koruma amaçlı araştırmaların bir türün biyolojisine dair temel bir keşfe yol açması ve bunun koruma için yeni kapılar açması heyecan verici" ifadelerini kullandı.

Kirpiler Trafik Kazalarından Nasıl Korunabilir?

Biology Letters dergisinde 11 Mart'ta yayımlanan araştırmaya göre, yerel kirpi nüfuslarının üçte biri trafik kazalarında hayatını kaybediyor. Araştırmada, araçlara takılacak ultrasonik caydırıcılar sayesinde bu kayıpların önemli ölçüde azaltılabileceği belirtildi. İnsan kulağının duyamadığı yüksek frekanslı ses dalgalarının kirpiler tarafından algılanabildiği önceden bilinmiyordu.

Çalışmanın baş araştırmacısı Doçent Dr. Sophie Lund Rasmussen, "Bir sonraki aşama, otomotiv sektöründen iş ortakları bularak araçlar için sesli uzaklaştırıcıların tasarımı ve finansmanını sağlamak olacak" dedi. Ayrıca, bu teknolojinin azalan kirpi popülasyonları üzerindeki trafik kaynaklı tehditleri azaltmada önemli bir etki yaratabileceğini vurguladı.

Kirpilerin İşitme Kapasiteleri Nasıl Test Edildi?

Danimarka’daki yaban hayatı kurtarma merkezlerinde rehabilite edilen 20 kirpi üzerinde yapılan deneylerde, küçük hoparlörlerden çeşitli frekansta ses patlamaları dinletildi. Kirpilerin iç kulak ile beyin arasındaki elektrik sinyalleri, 4-85 kHz frekans aralığında beyin sapının tepki verdiğini gösterdi. En yüksek hassasiyet yaklaşık 40 kHz civarında tespit edildi. İnsan işitmesinin üst sınırı 20 kHz olduğundan, bu frekanslar ultrasonik kabul ediliyor.

Deneylerin ardından kirpiler veteriner kontrolünden geçirildi ve doğal ortamlarına bırakıldı. Ayrıca, fare kapanında ağır yaralanarak ötenazi uygulanan bir kirpinin mikro BT taramaları da yapıldı. Bu taramalar, kirpinin kulağının 3D interaktif modelini oluşturmak için kullanıldı ve kulak yapısının ekolokasyon yapan yarasalar gibi yüksek frekanslı sesleri iletebilecek özellikte olduğu ortaya çıktı.

Ultrasonik Cihazların Geleceği

Araştırmacılar, insanlar ve evcil hayvanların duyamayacağı ancak kirpilerin algılayabileceği ultrasonik cihazların tasarlanmasının mümkün olduğunu belirtti. Köpekler 45 kHz’e, kediler ise 65 kHz’e kadar sesleri duyabiliyor. Bu ultrasonik caydırıcılar yalnızca araçlara değil, aynı zamanda robot çim biçme makineleri ve bahçe tırpanları gibi diğer tehditlere karşı da kullanılabilir.

Dr. Rasmussen, "Yeni bulgularımız, Avrupa kirpilerinin geniş bir ultrasonik aralığı algılayacak şekilde evrimleştiğini ve gerçekten bunu yapabildiğini gösteriyor. Şimdi merak ettiğimiz soru, ultrasonu iletişim için mi yoksa av tespiti için mi kullandıkları. Bu konuyu araştırmaya başladık." dedi.

Benzer şekilde, Erzincan'da nesli tehlike altındaki vaşakların korunması için yapılan çalışmalar da doğa koruma alanındaki önemli adımlar arasında yer alıyor.