Sondaj, destek, araştırma gemileri ile kablo döşeme platformları ve otonom deniz araçları için kritik öneme sahip Dinamik Konumlandırma Sistemi (DKS) konusunda Türkiye'de yerli bir teknoloji geliştirildi. İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) ve Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) iş birliğiyle yürütülen projede, denizde platformların sabit kalmasını sağlayan "akıllı bir sabitleyici" sistemi hayata geçirildi.

Geleneksel Yöntemlerin Sınırlılıkları ve DKS'nin Avantajları

Klasik yöntemlerde gemiyi yerinde tutmak için zincir ve çapalar kullanılırken, açık denizlerde veya geminin hareketli olması gereken durumlarda çapaların kullanımı mümkün olmuyor ve operasyonel zorluklar ortaya çıkıyor. Dinamik Konumlandırma Sistemi ise gemiyi, görünmez bir çapa gibi motorları sayesinde bulunduğu konumda tutmaya olanak tanıyor.

Proje Detayları ve Teknik Açıklamalar

İTÜ Gemi İnşaatı ve Deniz Bilimleri Fakültesi Dekanı ve proje yürütücüsü Prof. Dr. Ömer Kemal Kınacı, AA muhabirine yaptığı açıklamada, rüzgarın karada büyük cisimleri sürüklemediğine ancak açık denizde gemilerin kolaylıkla hareket ettiğine dikkat çekti. Limanda gemilerin bağlanarak sabitlenebildiğini ancak derin denizde böyle bir imkan olmadığını belirten Kınacı, sondaj gibi hassas işlemlerde geminin sabit kalmasının önemini vurguladı.

Prof. Dr. Kınacı, "Dinamik Konumlandırma Sistemi, rüzgar, akıntı ve dalga gibi dış etkilere rağmen geminin yer değiştirmeden kalmasını sağlayan gelişmiş bir kontrol mekanizmasıdır. Bu sistem, geminin konum ve yönünü otomatik olarak koruyarak operasyon güvenliği ve sürekliliğini artırır." ifadelerini kullandı.

Sistemin İşleyişi ve Performansı

Sistemin klasik otopilot ve otomasyon sistemlerinden farklı olarak, herhangi bir komut beklemeden sensörler ve eyleyiciler aracılığıyla geminin konumunu koruduğunu anlatan Kınacı, "Gelen verileri matematik modele aktararak, itki dağıtım algoritmalarıyla karşı kuvvetler oluşturan sistem, zor deniz koşullarında bile desimetre altı hassasiyetle çalışabiliyor." dedi.

Yapılan testlerde, 80 metre uzunluğundaki bir geminin yaklaşık 1 metrekarelik alanda sabit kalabildiği belirtildi. Bu özelliklerin gemi kazalarını azaltmada, insan kaynaklı hataları minimize etmede ve uzun süreli operasyonlarda güvenliği artırmada önemli rol oynadığı ifade edildi.

Stratejik Bağımsızlık ve Gelecek Vizyonu

Kınacı, uzun yıllardır yüksek maliyetli ve ithal çözümlerle karşılanan DKS ihtiyacının, İTÜ ve TPAO iş birliğiyle yerli olarak geliştirilmesinin teknik ve stratejik bağımsızlık açısından kritik olduğunu vurguladı. Projenin 2023 yılında TPAO Genel Müdürü Melih Han Bilgin'in desteğiyle ivme kazandığını, ayrıca eski TP-OTC Genel Müdür Yardımcısı ve TPAO Genel Müdürü Cem Erdem'in katkılarıyla sürdüğünü belirtti.

Yerli sistemin, özellikle ambargo ve kısıtlamalar altında bile işlevselliğini koruyarak Türkiye'nin deniz operasyonlarında dışa bağımlılığını azaltacağına dikkat çekildi. Ayrıca, çoklu sensör kullanımı ve sensör füzyonu sayesinde tek bir dış kaynağa bağlı olmadan çalışabilen sistemin, stratejik dayanıklılık sağladığı ifade edildi.

Uygulama Alanları ve İhracat Potansiyeli

Proje kapsamında geliştirilen DKS'nin sondaj gemilerinin yanında destek, araştırma, kablo döşeme platformları ve otonom deniz araçlarında da kullanıldığı bildirildi. Bazı askeri gemilerde de sistemin yer aldığı belirtilirken, modüler ve açık mimarili bu teknolojinin bölgesel ve küresel pazarlarda rekabetçi bir ihracat ürünü olarak potansiyel taşıdığı vurgulandı.

Prof. Dr. Kınacı, "Bu sistem tam otonom gemilere giden yolda önemli bir mihenk taşıdır. Dünyada henüz tam otonom gemi yok ve bu alanda önde olmak büyük avantaj getirecek. Biz yerli Dinamik Konumlandırma Sistemi'ni bir son değil, başlangıç olarak görüyoruz." dedi.