Dijital pazarlarda rekabet politikaları dünya genelinde yeniden şekillenirken, Türkiye’de de büyük teknoloji platformlarına yönelik denetimler hız kazandı. Rekabet Kurulu’nun Google hakkında başlattığı yeni soruşturma, ülkemizde dijital rekabet alanında önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

2018 Kararının Etkileri Mercek Altında

Rekabet Kurumu eski baş uzmanı ve avukat Mert Karamustafaoğlu, kuruma ilişkin yeni soruşturmanın teknik bir dosyadan öte olduğunu belirtti. Karamustafaoğlu, "Bu süreç, 2018 yılında verilen Android kararının uygulanıp uygulanmadığını test ediyor. Önceki kararların ardından sözleşme metinleri değişse bile rekabeti kısıtlayıcı sonuçların devam edip etmediğine bakılıyor" dedi.

2018’de Rekabet Kurumu, Google’ın lisanslanabilir mobil işletim sistemleri pazarında hakim konumda olduğunu tespit etmişti. Google’ın cihaz üreticileriyle yaptığı sözleşmelerle kendi arama motorunu varsayılan atadığı, ana ekranda öne çıkardığı ve gelir paylaşımı anlaşmalarıyla rakiplerini dışladığı vurgulanmıştı. Bu uygulamaların pazara giriş engeli oluşturduğu net biçimde ortaya konmuştu.

Mali Teşviklerin Rolü Sorgulanıyor

Karamustafaoğlu, o dönemde sadece para cezası değil, yapısal yükümlülüklerin de getirildiğini ifade etti. "Google’dan sözleşmelerin değiştirilmesi ve varsayılan atamaların kaldırılması talep edildi. Özellikle açık zorlamaların yanı sıra dolaylı teşviklerin de kullanılmaması gerektiği vurgulandı" diye konuştu.

Yeni dosyada ise zorunlu hükümlerin yerine mali teşviklerle aynı sonucun elde edilip edilmediği inceleniyor. Karamustafaoğlu, "Google, artık 'zorunlu' demiyor ancak mali teşviklerle cihaz üreticilerini aynı şekilde yönlendiriyor mu? İddialara göre Google Arama Parçacığı Yerleştirme Sözleşmesi (GSPA) ve Türkiye için Gelir Paylaşım Sözleşmesi kapsamında üreticileri Google’ı ana ekrana koymaya ve varsayılan atamaya teşvik ediyor" ifadelerini kullandı.

Kağıt üzerinde isteğe bağlı görünen bu sözleşmelerin fiiliyatta tüm işletim sistemi lisanslayan üreticiler tarafından kabul edilmesi ve başka arama parçacıklarına yer verilmemesi, Rekabet Kurumu için yönlendirici bir etki oluşturuyor.

Android Ekosisteminin Yapısal Sınırları da Araştırılıyor

Karamustafaoğlu, benzer bir durumun Chrome tarayıcısı için de söz konusu olduğunu belirtti. "Android lisansı karşılığında Chrome’un ön yüklü olması, uygulama havuzunda yer alması ve varsayılan tarayıcı olarak atanması, önceki kararda yasaklanan uygulamaların farklı yollarla devam edip etmediği sorusunu gündeme getiriyor" dedi.

Yeni dosyada sadece arama ve tarayıcı değil, Android ekosisteminin yapısal sınırları da masaya yatırılıyor. Özellikle Android Geliştirici Doğrulama Programı ve açık kaynak kodlu alternatif işletim sistemlerinin geliştirilmesini veya kullanılmasını sınırlayan hükümler soruşturma kapsamında yer alıyor. Bu husus önceki kararda ihlal sayılmamıştı ancak günümüzde piyasa koşullarındaki değişim nedeniyle rekabeti dışlayıcı etkiler farklı şekilde değerlendiriliyor.

Küresel Trendlerle Uyumlu Yaklaşım

Karamustafaoğlu, Türkiye’deki yaklaşımın küresel düzenlemelerle paralellik gösterdiğine dikkat çekti. Avrupa Birliği’nde Dijital Pazarlar Yasası (DMA) kapsamında Google, "eşik bekçisi" ilan edilerek kullanıcıların varsayılan uygulamaları seçebileceği bir seçim ekranı uygulaması getirildi. Böylece pazara giriş engelleri azaldı ve rakipler görünür hale geldi.

"Rekabet artık sadece fiyat üzerinden değil, varsayılan ayarlar ve erişim mimarisi üzerinden şekilleniyor" diyen Karamustafaoğlu, bu yeni yaklaşımın Türkiye’de dijital pazarlarda sınırların yeniden çizildiğini gösterdiğini vurguladı.

Türkiye İçin Ne Anlama Geliyor?

Soruşturmanın Türkiye açısından önemine de değinen Karamustafaoğlu, "Bu yeni dönem sadece Google’ı değil, tüm platformların Türkiye pazarında nasıl hareket edebileceğini belirleyecek" dedi. Ayrıca, sürecin sonucu ekosistemin tamamını etkileyebilir.

Karamustafaoğlu, "Bu yaklaşım Codeway, HubX, AI App Studio ve Yandex Türkiye ile birlikte Yandex AI’nın pazara erişimini kolaylaştırabilir, alternatif teknolojilerin önünü açabilir ve kullanıcıların gerçek anlamda tercih yapabilmesini sağlayabilir. Dijital rekabet artık Türkiye’de daha teknik, daha derinlikli ve sonuç odaklı ele alınıyor" diye ekledi.