Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü, 1911 yılından beri biriktirdiği meteorolojik verileri yapay zeka destekli yöntemlerle dijital ortama aktarıyor. Üsküdar yerleşkesinde düzenlenen "Kandilli'nin 115 Yıllık İklim Hafızası: 115 Yıllık Gözlemden Geleceğin İklim Verilerine" başlıklı seminerde, sayısallaştırma süreci detaylı şekilde ele alındı.

Projenin Amacı ve Kapsamı

"Meteorolojik Bilimsel Mirasın Korunması: Meteorolojik Graf Kayıtlarının Yapay Zeka Destekli Sayısallaştırılması" projesi yıl sonunda tamamlanması planlanıyor. Elde edilen verilerin araştırmacılar ve kamu kurumlarının erişimine açılması hedefleniyor. Böylece afet yönetimi ve şehir planlamasına katkı sağlanması amaçlanıyor.

Tarihsel Perspektif ve Meteorolojik Gözlemler

Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Özer Çinicioğlu, seminerin açılışında bilimsel meteorolojinin gelişiminde Kırım Savaşı dönemindeki fırtınaların etkisine değindi. Çinicioğlu, hava olaylarının veriye dayalı analizlerle önceden tahmin edilebildiğini ve bunun farklı bölgelere meteoroloji istasyonlarının kurulmasını teşvik ettiğini belirtti. İstanbul'daki meteorolojik ölçümlerde ara dönemler yaşanmasına rağmen Kandilli'deki uzun süreli kayıtların toplumsal ortak hafıza açısından büyük önem taşıdığını vurguladı.

Verinin Karar Süreçlerindeki Rolü

Meteoroloji Laboratuvarı Başkanı Ayfer Serap Söğüt, meteorolojik verilerin sadece hava durumunu açıklamadığını, doğru analiz edilmesi halinde karar süreçlerini yönlendirdiğini söyledi. Söğüt, sıcak hava dalgaları ve ani yağışların toplumsal etkilerine dikkat çekerek, büyük veri analitiği ve yapay zeka uygulamalarıyla daha güvenilir iklim öngörüleri sunmayı hedeflediklerini ifade etti.

İklim Değişikliğinin Somut Takibi

Meteoroloji Genel Müdürlüğü İstanbul Bölge Müdürü Atakan Çelebi, 115 yıllık veri setini Türkiye'nin iklim hafızası olarak tanımladı. Çelebi, bu veriler sayesinde iklim değişikliğinin somut şekilde izlenip kamuoyuyla paylaşılabildiğini belirtti. Gençler ve kurumların iş birliğiyle daha güçlü bir gelecek inşa edileceğine inandığını dile getirdi.

Uzun Süreli Verinin İklim Araştırmalarındaki Önemi

İstanbul Teknik Üniversitesi Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Yurdanur Ünal, "İklim Değişikliği Araştırmalarında Uzun Süreli ve Saatlik Verinin Günü" konulu sunumunda, uzun ve homojen gözlem verilerinin iklim sinyallerini doğal değişkenlikten ayırmada kritik rol oynadığını belirtti. Ünal, özellikle ekstrem hava olaylarının analizinde yüksek zaman çözünürlüklü verilerin afet risklerinin daha doğru değerlendirilmesine katkı sağladığını ifade etti.

Seminerde Yapay Zeka ve Veri Bilimi Uygulamaları

Etkinlikte, meteorolojik verilerin yapay zeka ve veri bilimi yöntemleriyle yeniden analiz edilmesiyle iklim değişikliği, afet yönetimi ve farklı bilimsel alanlardaki kullanım potansiyeli değerlendirildi. Ayrıca hackathon sürecinde öğrenciler tarafından geliştirilen projeler tanıtıldı. Analog meteorolojik grafiklerin dijitalleştirilmesine yönelik yapay zeka destekli sistemler, veri analiz platformları ve iklim projeksiyon modelleri paylaşıldı. Program, rasathane gezisi ile sona erdi.