Kapadokya'nın Kültürel Mirası Üç Boyutlu Dijital Arşive Dönüşüyor

Kapadokya'daki milyonlarca yıllık kültürel varlıklar, ileri teknoloji kullanılarak üç boyutlu dijital arşivlere dönüştürülüyor. Kapadokya Teknopark'ta, KOSGEB desteğiyle faaliyet gösteren bir yazılım firması, bölgedeki peribacaları, kaya oyma kiliseler, freskler ve tarihi yapıları lazer tarama cihazları, drone destekli fotogrametri sistemleri ve gelişmiş GPS teknolojileriyle kayıt altına alıyor.

Sahada toplanan milyonlarca veri, peribacalarından esinlenerek geliştirilen ve "Periplus" adı verilen yerli bir yazılımla işlenerek dijital envantere dönüştürülüyor. Üç boyutlu dijital ikiz sistemi sayesinde, Kapadokya'nın doğal ve kültürel mirasının olası afetler, tahribat ve zamanın yıpratıcı etkilerine karşı korunması amaçlanıyor.

Projenin Amacı ve Önemi

Proje sorumlularından Nail Uslu, Anadolu Ajansı muhabirine yaptığı açıklamada, Kapadokya'nın büyük bölümünün sit alanı içinde yer aldığını ve doğal ile kültürel mirasın korunmasının bölge için hayati önem taşıdığını belirtti. Uslu, "Kapadokya tüm insanlık için önemli bir kültürel mirastır. Peribacaları, kaya oluşumları, jeolojik ve arkeolojik altyapı açısından zengindir. Bu verilerin saklanması ve gelecek nesillere aktarılması gerekiyor. Kullandığımız sistem, kendi geliştirdiğimiz bir uygulama ve verileri Türkiye sınırları içinde muhafaza ediyoruz." dedi.

Veri Toplama ve İşleme Süreci

Proje ekibinden Hasan Keleş, sahada çeşitli cihazlarla topladıkları verileri bilgisayarda işleyerek arşivlediklerini aktardı. Çalışmanın zorluklarına rağmen keyifli olduğunu ifade eden Keleş, "Bu bölgede doğup büyümüş olmamız projeyi bizim için çok anlamlı kılıyor. Bunu bir iş değil, bir gereklilik olarak görüyoruz. Arazi şartları zaman zaman zorlayıcı olsa da, veri elde ettiğimizde tüm yorgunluğumuzu unutuyoruz." diye konuştu.

Risk Haritaları ve Dijital Koruma

Ömer Büyükaktan, savaş, afet ve doğal süreçlerin dünya genelindeki önemli tarihi alanlarda kayıplara yol açtığını belirterek, dijital ikiz arşivlerin olmaması durumunda orijinalliğin yakalanmasının güçleştiğini ifade etti. Kapadokya'da peribacalarında zaman zaman yaşanan yıkılma ve çökme olaylarına dikkat çeken Büyükaktan, bu nedenle projenin hayata geçirildiğini söyledi.

Büyükaktan, geliştirdikleri yazılımla yüksek çözünürlükte taranan verilerin bilgisayarda birkaç saniye içinde açılarak kolaylıkla kullanılabildiğini vurguladı. Ayrıca, resmi kurumların bu verilere kolayca erişip kullanabileceğini belirtti. Lazer tarama cihazları ve özel drone teknolojisiyle iç mekanlarda da milyonlarca noktadan veri elde edildiğini, fresklerin ve kaya oyma mekanlarının detaylı haritalarının çıkarıldığını anlattı.

"Üç boyutlu modeli çok küçük varyasyonlarla sisteme yükleyebiliyoruz ve bu Periplus'un en büyük başarısıdır," diyen Büyükaktan, "Nokta bulutları büyük veri setleri olmasına rağmen yaklaşık 5 saniye içinde açılabiliyor. Bu da kültür mirasının envantere eklenmesini oldukça kolaylaştırıyor. Ayrıca risk haritaları oluşturulabiliyor, sit alanı durumları sisteme eklenebiliyor ve kapsamlı bir veri tabanı sistemi mevcut." ifadelerini kullandı.