Avrupa'nın yeşil teknoloji alanındaki önemli girişimlerinden biri olan ve "İsveç'in Tesla'sı" olarak anılan Northvolt, Mart 2025'te iflas başvurusunda bulunana kadar 13 milyar doların (11 milyar avro) üzerinde yatırım çekmişti. Şirket, yedi yıl içinde hızla büyüyerek haftada 150 kişiyi işe alıyordu.

Kurucu ortaklar Peter Carlsson ve Paolo Cerruti, Tesla'da Elon Musk ile çalışmış, Avrupa'da küresel bir lityum-iyon pil merkezi inşa edebileceklerini savunmuştu. Volkswagen ve Goldman Sachs gibi yatırımcılar bu vizyona destek vermişti. 2019-2024 arasında İsveç'te Skellefteå ve Västerås'ta iki fabrika kuruldu.

Beklenen Büyüme Gerçekleşmedi

2019'da Financial Times'a konuşan Carlsson, önümüzdeki 10 yılda sektörde yüzde 25 pazar payı hedeflediklerini belirtmişti. Ancak Eylül 2022'de üretim gecikmeleri yaşandı ve 16 GWh'lik üretim planı 2023'ten 2024'e ertelendi. 2023'ün sonlarında açıklanmayan üçüncü çeyrek sonuçları, 2024 için hedeflenen kapasitenin sadece yüzde 0,5'ine ulaşıldığını ortaya koydu.

Northvolt, 2023'ün ilk dokuz ayında yaklaşık 1 milyar dolar (847 milyon avro) zarar etti. 2024'te yeni finansman sağlanamadı, BMW ile yapılan anlaşma iptal edildi ve 1.500 çalışan işten çıkarıldı. Ardından şirket iflas etti ve Carlsson görevinden ayrıldı.

Lyten'in Satın Alması ve Gelecek

Ağustos 2025'te lityum-kükürt pil üreticisi Lyten, Northvolt'un İsveç, Polonya ve Almanya'daki varlıklarını, Skellefteå'daki üretim tesisleri, Västerås'taki Ar-Ge merkezleri ve fikri mülkiyet haklarıyla birlikte satın aldı.

Northvolt Yönetim Kurulu geçici başkanı Tom Johnstone, "Avrupa'nın yerli bir pil endüstrisine sahip olması hâlâ kritik önemde ancak böyle bir sektörü inşa etmek uzun bir maraton. Tüm paydaşlardan sabır ve uzun vadeli bağlılık gerekiyor" dedi.

Basın açıklamasında ayrıca jeopolitik istikrarsızlık ve piyasa talebindeki dalgalanmalar da Northvolt'un sorunlarında etkili olarak gösterildi. ABD Başkanı Donald Trump dönemindeki iklim değişikliği şüpheciliği bu istikrarsızlıkta rol oynadı.

Yeşil Teknoloji Yatırımları Artıyor

Yeşil teknoloji yatırımları 2025 yılında 2,3 trilyon dolara ulaşırken, Çin, Hindistan ve Japonya bu alanda öncü konumda bulunuyor. Bloomberg verilerine göre bu küresel büyüme devam ediyor. Dolayısıyla Northvolt'un çöküşü küresel bir eğilimin yansıması değil, İsveç'e özgü bir durum olarak değerlendiriliyor.

Danışmanlık şirketi Business Sweden'ın başındaki Jan Larsson, "Skellefteå topluluğu için ağır bir darbe oldu ancak Finlandiya ve Norveç ile yakın işbirliği içinde İsveç'te hala canlı bir batarya ekosistemi mevcut. Bilgi birikimi ve araştırma kapasitemiz oldukça yüksek" dedi.

İsveç'in Diğer Yeşil Teknoloji Girişimleri

Northvolt'un deneyimi, İsveç'in diğer yeşil teknoloji şirketleri tarafından yakından izleniyor ve dersler çıkarılıyor. Örneğin, İsveçli sodyum pil girişimi Altris, hem yatırımcı hem de müşteri olarak Northvolt'la ilişki içerisindeydi. Altris CEO'su Christer Bergqvist, "Bu deneyim bizi ve diğer şirketleri kademeli büyümenin önemine odaklanmaya zorladı. Ürün geliştirmede bilinçli adımlar atmak ve müşterilere yakın olmak gerekiyor" diye konuştu.

Ocak 2026'da Altris, pillerinin çalıştığı sodyum-iyon katot aktif malzemesini üretmek için Çek şirketi Draslovka ile ortaklık kurdu. Bu yaklaşım, tüm üretimi kendi bünyesinde yapmayı hedefleyen Northvolt'tan farklılık gösteriyor.

Diğer Sektörlerden Dersler

Northvolt örneği, sadece pil sektöründe değil diğer alanlarda da önemli çıkarımlar sağladı. CorPower Ocean Teknik Proje Yöneticisi Eunice Silva, "Fon toplama ve büyümede büyük sıçramalar yerine küçük, sağlıklı adımların önemi ortaya çıktı. Şirketlerin adım adım ilerlediğini kanıtlaması gerekiyor" dedi.

2012'de kurulan CorPower, şu anda Kuzey Portekiz'de 10 MW kapasiteli dalga enerjisi projesi inşa ediyor ve proje 40 milyon avroluk AB İnovasyon Fonu hibesiyle finanse ediliyor. Avrupa'nın yeşil dönüşüme yaklaşımı halen güçlü ve temiz enerji yatırımları devam ediyor.

AB'de Düzenleyici Engeller ve Gelecek Perspektifi

Avrupa'daki yeşil enerji girişimleri, bürokratik engellerden şikayetçi. Silva, "İrlanda, Portekiz, İskoçya gibi bölgelerde farklı ruhsatlandırma ve kurumlar var. Aynı ülkede bile birçok farklı kurum farklı taleplerle süreci uzatıyor" dedi.

Lyten'in Skellefteå'daki geleceği henüz net değil; pil üretimine mi yoksa Ar-Ge'ye mi odaklanacağı belirsiz. Bu durum İsveç'in ekosisteminin yenilik ve araştırmaya odaklanarak yeniden şekillenebileceği anlamına geliyor.

Business Sweden'dan Jan Larsson, "Elektrik sistemimiz neredeyse tamamen fosil yakıtsız. Northvolt özelinde ise, ölçekleme ve sermaye çekme konularında birçok ders çıkarılabilir. Bu süreç, Avrupa'da sıfırdan pil üretim sanayisi kurmanın zorluklarını gündeme getirdi" dedi.

Northvolt'un yükselişi ve çöküşü, Avrupa'daki yeşil teknoloji girişimleri için önemli analiz ve ders konuları olmaya devam edecek. Larsson, "Bunun üzerine doktora tezleri bile yazılmalı" ifadelerini kullandı.