Uzmanlar, yeni geliştirilen bir sistemin özellikle kasırga, sel veya uzun süren kuraklık yaşayan bölgelerde acil su ihtiyacını karşılayabilecek değerli bir alternatif olduğunu belirtiyor. Şebeke bağlantısı gerektirmeden çalışabilmesi sebebiyle, afet sonrası yardım faaliyetlerinde ve altyapısı yetersiz yerleşimlerde kullanılabileceği vurgulanıyor.

Çöl Şartlarında Bile İşlevsel

Bu teknoloji, "retiküler kimya" adı verilen ve moleküler ölçekte yeni malzemelerin tasarlanmasına olanak tanıyan bilimsel bir yaklaşıma dayanıyor. Yaghi ve ekibi, havadaki su moleküllerini yakalayabilen yüksek gözenekli yapılar geliştirdi. Bu özel malzemeler atmosferdeki nemi emerken, düşük seviyeli ısı enerjisi ile sıvı suya dönüştürülebiliyor.

Sistem, güneş enerjisi veya düşük dereceli atık ısıyla bile çalışacak şekilde tasarlandı. Elektrik altyapısının kısıtlı olduğu bölgelerde dahi kullanım imkanı sunuyor. Araştırmacılar, teknolojinin yalnızca tropikal değil, nem oranı düşük yarı kurak ve çöl koşullarında bile su üretme potansiyeline sahip olduğunu ifade ediyor. Yaghi, geliştirdiği yöntemi "maddeyi yeniden tasarlayan bir bilim" olarak tanımlıyor ve küçük ada devletleri için bu teknolojinin oyun kurucu olabileceğini savunuyor.

Kasırga Sonrası Adalara Umut

Teknoloji, en çok Karayipler bölgesinde ilgi gördü. 2024 yılında Kasırga Beryl’in büyük hasar verdiği Granada'ya bağlı Carriacou ve Petite Martinique adaları, hâlâ afetin etkileriyle mücadele ediyor. Fırtınalar sırasında merkezi su sistemlerinin zarar görmesi, bölgenin uzun süre dışarıdan su teminine bağımlı kalmasına yol açtı. Yerel yetkililer, giderek uzayan kurak sezonlar ve kıyı erozyonunun su kaynakları üzerindeki baskısını vurguluyor.

Adalara gemiyle su taşınmasının yüksek maliyetli ve karbon salınımını artıran bir uygulama olduğu belirtilirken, yerinde üretim yapabilen bağımsız sistemlerin bu soruna çözüm olabileceği düşünülüyor. Uzmanlar, havadan su üreten cihazların sadece afet sonrası değil, altyapısı zayıf kırsal veya izole yerleşimler için de sürekli içme suyu kaynağı sağlayabileceğine dikkat çekiyor.

Birleşmiş Milletler’den "Küresel Su İflası" Uyarısı

Birleşmiş Milletler’in güncel raporlarına göre dünya genelinde yaklaşık 2,2 milyar insan güvenli içme suyuna erişemiyor. Yaklaşık 3,5 milyar kişi temel sanitasyon hizmetlerinden yoksun bulunurken, 4 milyar insan yılın en az bir ayında ciddi su kıtlığı ile karşı karşıya kalıyor. Uzmanlar bu durumu "küresel su iflası dönemi" olarak tanımlıyor.

Geleneksel çözümlerden biri olan deniz suyunun arıtılması, yüksek enerji tüketimi ve denize bırakılan yoğun tuzlu atıkların ekosistem üzerindeki olumsuz etkileri nedeniyle eleştiriliyor. Yaghi’ye göre atmosferden su üretimi, çevreye daha az zarar veren sürdürülebilir bir alternatif sunabilir.

Bilim İklim Krizine Çözüm Sunuyor

Ürdün’de bir mülteci topluluğunda büyüyen Yaghi, projenin ilham kaynağını çocukluk yıllarındaki su sıkıntısına bağlıyor. Nobel ödülü konuşmasında, haftada sadece bir veya iki kez su geldiği mahallesini anlattı. "‘Su geliyor’ söylentisi duyulduğunda herkes kaplarını doldurmak için koşardı" sözleriyle yaşadığı deneyimi aktardı.

Bilim insanı, iklim krizine çözümün bilimsel olarak mümkün olduğunu belirterek hükümetlere çağrıda bulunuyor. Yaghi, bilimsel özgürlüğün korunması, küresel iş birliklerinin artırılması ve yeni teknolojilerin önündeki engellerin kaldırılmasının, gelecek nesillere yaşanabilir bir dünya bırakmanın en önemli adımları olduğunu ifade ediyor.