Venezuela'da geçici Devlet Başkanı Delcy Rodriguez, siyasi nedenlerle tutuklanan yüzlerce siyasetçi, aktivist ve avukatın serbest kalmasının önünü açabilecek genel af yasasını imzaladı. Bu yasa, hükümetin tutukluları serbest bırakması için zorunlu olmasa da, Caracas yönetiminin uzun süredir sürdürdüğü "ülkede siyasi tutuklu yok" söyleminden geri adım olarak değerlendiriliyor.

Yasa ve Siyasi Değişiklikler

Bu gelişme, geçtiğimiz ay başkentte düzenlenen ve ABD'nin Nicolas Maduro'yu kaçırmaya yönelik askeri operasyonuyla sonuçlanan olayların ardından gelen önemli bir politika değişikliği oldu. Rodriguez, imza töreninde yaptığı açıklamada, yasanın "Venezuela'da siyasetin önünü açacak ve bir miktar hoşgörüsüzlüğün geride bırakılmasına olanak tanıyacak" bir adım olduğunu belirtti.

Tahliyelerde Yavaş İlerleme Eleştirileri

Maduro'nun 3 Ocak'ta yakalanmasının ardından hükümet, çok sayıda tutuklunun serbest bırakılacağını duyurmuştu. Ancak haftalardır cezaevleri önünde bekleyen aileler, verilen sözlerin tam olarak yerine getirilmediğini savunuyor. İnsan hakları örgütleri de tahliyelerin yavaş ilerlediğini ve serbest bırakılanların sıkı kısıtlamalar altında tutulduğunu ifade ediyor. Caracas'taki bazı cezaevleri önünde toplanan aileler, Perşembe gecesi beklenen toplu tahliyelerin gerçekleşmemesi üzerine geri çadırlara döndü. Venezuela'daki Mahpus Hakları Örgütü Foro Penal'e göre, 8 Ocak'tan bu yana 448 kişi serbest bırakıldı ancak siyasi nedenlerle tutuklu bulunan 600'den fazla kişi hâlâ cezaevinde bulunuyor.

Af Yasasının Kapsamı ve Tartışmalar

Af yasası, 1999'dan bu yana siyasi çatışmaların yaşandığı belirli dönemlerde işlenen suçlara genel ve tam af getirmeyi amaçlıyor. Buna, 2024 başkanlık seçimleri sonrası geniş kesimlerce şaibeli olarak nitelendirilen süreçteki "siyasi amaçlı şiddet eylemleri" de dahil. Seçim sonrası protestolarda 2 binden fazla kişi, aralarında çocukların da bulunduğu çok sayıda kişi gözaltına alınmıştı.

Meclisteki görüşmeler, yurt dışına çıkarak tutuklanmaktan kaçınanların aftan yararlanıp yararlanamayacağı konusundaki anlaşmazlık nedeniyle geçen hafta askıya alınmıştı. İktidar partisi içinde de muhaliflere af sağlanmasına yönelik direnç ortaya çıkmıştı. Sonunda milletvekilleri, yurt dışındaki kişilerin ülkeye dönmeden avukatları aracılığıyla af başvurusunda bulunabilmesini sağlayan bir formülde uzlaştı. Başvuru yapıldıktan sonra kişi, mahkeme süreci için ülkeye döndüğünde tutuklanmaya karşı yasal koruma elde edecek.

Muhalefet milletvekili Nora Bracho, bu düzenlemeyi "mükemmel olmasa da Venezuela’nın uzlaşması için önemli bir adım" olarak savundu.

Af Kapsamı Dışında Kalanlar

Yasa; insan hakları ihlalleri, savaş suçları, cinayet, uyuşturucu kaçakçılığı ve yolsuzluk suçlarından hüküm giymiş kişileri kapsamıyor. Ayrıca, yabancı devletler, şirketler ya da kişilerle birlikte Venezuela'ya karşı silahlı veya zorlayıcı eylemleri teşvik ettiği iddia edilenler de af kapsamı dışında bırakılıyor. Analistler, bu maddenin özellikle ABD'nin Venezuela politikasını destekleyen bazı muhalif isimleri kapsamayabileceğine dikkat çekiyor.

İnsan hakları örgütleri ve muhalefet uzun süredir genel af çağrısı yapıyordu ancak son düzenleme, kapsamı ve uygulanma biçimi konusunda temkinli bir iyimserlikle karşılandı.