ABD Başkanı Donald Trump ve yönetimi, İsrail ile birlikte yürütülen İran'a yönelik askeri operasyon hakkında tutarsız ve çelişkili mesajlar verdi. Bu durum, operasyonun ikinci gününde savaşın ne zaman sona ereceği ve nihai hedeflerin ne olduğu konusundaki belirsizliği artırdı.

Pazartesi sabahı ABD borsa endekslerinde düşüş ve petrol fiyatlarında hızlı artış yaşandı. Bu gelişmelerin ardından Trump, gerilimi azaltmak amacıyla gazetecilerle telefon görüşmeleri gerçekleştirdi ancak verdiği yanıtlar netlik içermedi. New York Post muhabirinin petrol fiyatlarındaki yükselişle ilgili sorusuna Trump, "Her şey için bir planım var, tamam mı? Çok mutlu olacaksınız" şeklinde yanıt verdi. CBS News'e ise savaşın "çok büyük ölçüde tamamlandığını" ve "takvimin çok ilerisinde olduklarını" belirtti.

Operasyonun yakında sona erip ermeyeceği sorulduğunda ise Trump, "Bilmiyorum, duruma bağlı. Bitirmek tamamen benim aklımda olan bir şey, başkasının değil" ifadelerini kullandı. Bu telefon trafiği ekonomik açıdan olumlu etki yarattı; borsalar yükseldi ve petrol fiyatları 120 dolardan 90 doların altına geriledi. Bu gelişmeler, Trump'ın piyasalarda yarattığı dalgalanmalar ile yakından ilişkilidir.

Trump'ın Askeri Stratejisi ve Değişken Açıklamaları

Trump, birkaç gün önce İran'ın "koşulsuz teslim olana" kadar savaşın devam edeceğini söylemişti. Ancak Pazartesi günü yaptığı açıklamalar, Ortadoğu'yu sarsan ve Hürmüz Boğazı'ndan geçen deniz trafiğini neredeyse durma noktasına getiren operasyonun sona yaklaşmış olabileceği izlenimi verdi.

Akşam saatlerinde ise Trump, "Şu anda bunu muazzam bir başarı olarak ilan edebiliriz. Ya da daha ileri gidebiliriz. Ve biz daha ileri gideceğiz" diyerek önceki sözlerinden geri adım attı. Operasyonu ABD için "bir gezinti" olarak tanımlayan Trump, bitirmeye "çok yakın" olduğunu ve İran'ın Basra Körfezi'nden çıkan petrol tankerlerine yönelik tehditlerinin devam etmesi halinde saldırıların yoğunlaşacağını belirtti.

Başkan, "Onları o kadar sert vuracağız ki, onların ya da onlara yardım eden herhangi birinin dünyanın o bölgesinde yeniden toparlanması mümkün olmayacak" dedi. Ayrıca savaş için geniş kapsamlı hedefler ortaya koydu; amacının İran'ın ABD, İsrail veya müttefiklerini hedef alabilecek silah geliştirmesini "çok uzun süre" engellemek olduğunu söyledi. Bu hedef, rejim değişikliğini gerektirebilir çünkü Ayetullah Ali Hamaney'in ardından liderliğe oğlu geçmiş durumda.

Savunma Bakanı Hegseth'in Açıklamaları ve Operasyonun Geleceği

Savunma Bakanı Pete Hegseth, Pazar günü CBS'e verdiği röportajda ABD-İsrail operasyonunun bir sonraki aşamasında daha güçlü mühimmatların kullanılacağını belirtti. "Daha konvansiyonel mühimmatlarla, yerçekimi bombalarıyla yaklaşık 900 kiloluk bombalarla askeri hedefleri avlayabilme kabiliyetimiz var" dedi ve "Bu harekatın o kısmını henüz gerçekten başlatmış bile sayılmayız" ifadelerini kullandı.

Trump'a Pazartesi günü, savaşın "çok büyük ölçüde tamamlandığı" yönündeki sözleri ile Hegseth'in açıklamaları arasındaki çelişki sorulduğunda, "Bence ikisini de söyleyebilirsiniz. Bu yeni bir ülke inşa etmenin başlangıcı" yanıtını verdi. Ancak Irak'taki gibi bir "ülke inşası" politikası Trump ve ekibi tarafından özellikle istenmeyen bir strateji olarak belirtiliyor.

Piyasa Tepkileri ve İç Politik Riskler

Salı günü ABD'li yatırımcıların Trump'ın açıklamalarına nasıl tepki vereceği izlenecek. Piyasalardaki sert dalgalanmalar yatışsa da petrol fiyatlarındaki artışın yavaşlaması muhtemelen daha uzun sürecek. ABD'de bir galon benzinin ortalama fiyatı şu anda 3,48 dolar olup, bir hafta öncesine göre 48 sent artış gösterdi.

Bu gelişmeler, ekonominin zorlandığı bir dönemde yaşanıyor. Geçen Cuma Çalışma İstatistikleri Bürosu, Şubat ayında 92 bin kişinin işini kaybettiğini açıkladı. İşsizlik oranı yüzde 4,4'e yükseldi ve işgücüne katılım oranı yüzde 62 ile Aralık 2021'den bu yana en düşük seviyeye geriledi. Alım gücü ve hayat pahalılığı Amerikalılar için düzenli olarak en önemli mesele olarak öne çıkıyor.

Kamuoyu yoklamaları, İran'a yönelik askeri operasyona karşı önemli bir muhalefetin olduğunu da gösteriyor. Bu durum, Kasım ayında yapılacak kritik ara seçimlere aylar kala, operasyonla yakından ilişkili bir başkan için risk oluşturuyor.

Trump, artan fiyatların geçici olduğunu ve Amerikalıların Kasım ayında sandığa gittiklerinde hayat pahalılığı konusunda daha olumlu hissedeceklerini söyledi. Başkan fiyatları düşürme sözü vermiş ve ekibi bu konunun önemini vurgulayan mesajlar vermişti. Geçen yılın sonunda Pennsylvania'da başlattığı "hayat pahalılığı turu" beklenen etkiyi yaratamadı. Bu ekonomik zorluklar, akaryakıtta eşel mobil sistemi gibi önlemlerle hafifletilmeye çalışılıyor.

Trump'ın Savaşın Ekonomik ve Siyasi Bedeli

Venezuela ve İran'daki askeri operasyonların gündemi belirlemesi, Trump'ın iç politikadaki gıda fiyatlarından çok dış müdahalelere odaklanan bir başkan olarak görülmesi riskini doğuruyor. Beyaz Saray ise Trump'ın her ikisini de yönetebildiğini savunuyor.

Kamuoyu yoklamalarına göre, Amerikalıların önemli bir bölümü istemediği bir askeri operasyonun tetiklediği petrol fiyatlarındaki artış nedeniyle Trump için ciddi bir siyasi risk oluşuyor. Pazartesi akşamı yaptığı açıklamada, ABD ordusunun yürüttüğü operasyonun "muazzam başarısından" söz eden Trump, İran donanmasının batırıldığını, hava kuvvetlerinin yok edildiğini, radar ve hava savunma sistemlerinin devre dışı bırakıldığını sıraladı.

Ancak savaş sadece atılan füzeler ve bombalardan ibaret değil. Savaşın küresel ve ABD ekonomisine verdiği zarar ile Trump ve Cumhuriyetçiler açısından doğuracağı siyasi maliyet henüz tam olarak ortaya çıkmış değil. Trump'ın ikinci dönemi şekillendirebilecek kritik bir yılda Amerikan halkı ise henüz nihai kararını vermemiş durumda.

BBC'nin Georgia'daki muhabiri Kayla Epstein bu habere katkıda bulundu.