Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde (TBMM) faaliyet gösteren Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu, terörün sona erdirilmesi hedefi doğrultusunda hazırladığı raporu açıkladı. Komisyonun 21. toplantısında TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş başkanlığında görüşülen rapor, yedi bölümden oluşuyor ve süreçle ilgili yasal düzenlemeler ile demokratikleşme önerilerini içeriyor.

Komisyon Raporunun İçeriği

Raporda ilk bölümde, Komisyonun çalışmalarına ilişkin süreç detaylandırıldı. İkinci bölümde, Komisyonun hedefleri ve toplantılarda gerçekleşen tartışmalar aktarılırken, üçüncü bölümde Türk-Kürt kardeşliğinin tarihi temelleri ve kardeşlik hukuku ele alındı. Dördüncü bölümde, Komisyon tarafından dinlenenlerin söylemlerinden ortaya çıkan mutabakat noktaları analiz edildi. Beşinci bölümde ise PKK terör örgütünün silah bırakması ve kendini feshetme süreci anlatıldı.

Yasal Düzenleme ve Demokratikleşme Önerileri

Altıncı ve yedinci bölümlerde ise sürece ilişkin yasal düzenlemeler ve demokratikleşme önerileri yer aldı. TBMM Genel Sekreter Yardımcısı Ahmet Bozkurt tarafından okunan raporda, "Süreçte en kritik eşik, PKK terör örgütünün tüm unsurlarıyla silah bıraktığının ve kendisini tasfiye ettiğinin devletin güvenlik birimlerince tespit ve teyit edilmesidir." ifadelerine yer verildi. Tespit ve teyit mekanizmasının objektif, ölçülebilir, şeffaf ve denetlenebilir kriterlere göre işlemesi gerektiği vurgulandı.

Rapor, silah bırakma süreciyle birlikte yürütülecek, amacı belirlenmiş, geçici ve müstakil bir yasal düzenlemeye ihtiyaç olduğunu belirtti. Bu yasanın, silah ve şiddeti reddeden bireylerin topluma yeniden kazandırılmasını, kalıcı barış ve demokratik siyasetin güçlenmesini hedeflemesi gerektiği ifade edildi. Ayrıca, yasal düzenlemelerin cezasızlık ve af algısı oluşturmaması gerektiği vurgulandı.

Toplumsal Bütünleşme ve İzleme Mekanizması

Raporda, toplumsal bütünleşme sürecinin sağlıklı ilerlemesi için ekonomik ve sosyal imkanların geliştirilmesinin öncelik olması gerektiği belirtildi. Ayrıca, sürecin izlenmesi ve raporlanması amacıyla yürütme içinde bir mekanizma oluşturulması önerildi. Bu mekanizma sayesinde uygulamaların etkinliği denetlenerek, kamuoyunun süreç hakkında düzenli bilgilendirilmesi sağlanacak.

Demokratikleşme İçin Somut Adımlar

Komisyonun yedinci bölümünde, Türkiye'nin demokratik standartlarının yükseltilmesi için öneriler sunuldu. Fikirlerin eşit koşullarda özgürce ifade edildiği bir kamusal alanın varlığı gerektiği vurgulandı. Silah, şiddet ve terör yöntemlerinin siyasal tartışmayı işlevsiz hale getirdiği ve demokratik zeminde çözümlerin zorlaştığı ifade edildi. Raporda, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) ve Anayasa Mahkemesi (AYM) kararlarına eksiksiz uyumun önemi ve mevcut mekanizmaların güçlendirilmesi gerektiği belirtildi.

İnfaz mevzuatının, AİHM ve AYM kararları ile uluslararası sözleşmeler ışığında yeniden gözden geçirilmesi tavsiye edildi. Cezaevlerinde hasta ve yaşlı hükümlüler için infaz ertelemesi uygulamalarının değerlendirilmesi gerektiği ifade edildi. Ayrıca, tutuksuz yargılamanın esas alınması ve tutuklama şartlarının istisnai tutulması gerektiği kaydedildi.

Hak ve Özgürlüklerin Genişletilmesi

Rapor, temel hak ve özgürlüklerin tam olarak kullanılmasının önündeki engellerin kaldırılması için mevzuatın gözden geçirilmesini önerdi. Toplantı ve gösteri yürüyüşlerine ilişkin kanunun, hak ve özgürlükleri genişletecek şekilde yeniden düzenlenmesi gerektiği belirtildi. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu'nun etkinliğinin artırılması, ifade özgürlüğünü güçlendirecek yasal düzenlemelerin yapılması tavsiye edildi.

Terör suçunun kapsamının şiddet içermeyen eylemleri kapsamayacak şekilde netleştirilmesi gerektiği, basın özgürlüğünü sınırlayan yasaların hukuki belirlilik ve öngörülebilirlik ilkeleri doğrultusunda yeniden ele alınması gerektiği vurgulandı. Siyasi partilerle ilgili yeni yasaların hazırlanması ve siyasi etik kanunun oluşturulması önerildi.

Yerel Yönetimler ve Sonuç Değerlendirmesi

Demokratik siyaset zeminini güçlendirmek amacıyla idari sistemin daha demokratik ve hukuki standartları yüksek bir şekilde yeniden yapılandırılması gerektiği belirtildi. Anayasadan kaynaklanan idari vesayet yetkisinin demokratik toplum gerekliliklerine uygun kullanılması ve belediye başkanlarının görevden alınması durumunda seçimlerin belediye meclisi tarafından yapılması önerildi.

Sonuç bölümünde ise, Komisyonun Meclis temsil gücünü ve siyasetin çözüm üretme kapasitesini birleştiren örnek bir platform oluşturduğu ifade edildi. Şiddet ve terörle mücadelede sadece güvenlik tedbirlerine bağlı kalınmaması gerektiği; tam demokrasi, eşitlik temelli kardeşlik ve kurumsal şeffaflıkla kalıcı barış ve huzurun mümkün olduğu vurgulandı.

Toplumun farklı seslerinin ortak bir geleceğin diliyle buluşmasının siyasetin görevi olduğu belirtilirken, bu süreçle "Türkiye Modeli"nin en değerli kazanımı olan iç huzurun sağlam temeller üzerinde yükseleceği ifade edildi. Rapor, sürecin kamu düzenini koruyan, hak ve özgürlükleri genişleten, toplumsal rızayı artıran ve ortak geleceği kurumsal disiplinle taşıyan bir yol izlediğini vurguladı.

DEM Parti'nin Komisyon raporundaki 'terör' ifadesine itirazı sürecin adlandırılması ve kullanılan terimler açısından önemli bir perspektif sunuyor.

Daha detaylı bilgi için TBMM'nin Terörsüz Türkiye raporunda güvenlik ve demokratikleşme önerileri ele alınmıştır.

Yasal düzenlemeler ve demokratikleşme adımları hakkında kapsamlı değerlendirmeler TBMM Komisyonu Terörsüz Türkiye Sürecine İlişkin Raporda yer almaktadır.