Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu tarafından hazırlanan ortak rapor taslağı, 18 Şubat 2026 Çarşamba günü yapılan oylamada 47 kabul, 2 ret ve 1 çekimser oyla onaylandı. Kamuoyunda "çözüm süreci" olarak bilinen, iktidar çevrelerince ise "Terörsüz Türkiye süreci" olarak adlandırılan bu sürecin raporu, farklı siyasi yaklaşımların devam ettiğini ortaya koydu.

Oylama ve Siyasi Tutumlar

Rapora Emek Partisi (EMEP) ve Türkiye İşçi Partisi (TİP) ret oyu verirken, CHP adına komisyonda bulunan Türkan Elçi çekimser kaldı. Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) ise metni reddetmeyip kapsamlı bir muhalefet şerhi yazarak kabul etti. DEM Parti, ortak raporda kullanılan "terör" merkezli tanımı reddederek konunun güvenlik değil, kimlik ve hak-özgürlükler temelli siyasal bir mesele olduğunu vurguladı.

Raporun İçeriği ve Öneriler

Komisyon raporu, süreci sadece güvenlik politikalarının değişimi olarak değil, devletin genel yöneliminde bir dönüşüm olarak tanımladı. Raporda "Terörsüz Türkiye hedefi... dönemsel bir söylem değil, devlet politikasıdır" ifadesi yer aldı. Sürecin temel aşaması olarak, örgütün tüm unsurlarıyla silah bırakmasının devlet güvenlik birimlerince doğrulanması gösterildi. Ardından hukuki ve idari düzenlemelerin devreye gireceği belirtildi. Bu kapsamda, Milli Dayanışma Komisyonu'nun Terörsüz Türkiye İçin Yasal Düzenleme ve Demokratikleşme Önerileri önemli bir referans sunuyor.

Rapor, şehit ve gazi ailelerine de atıfta bulunarak "sürecin manevi mimarları" olarak nitelendirdi. Yasal düzenlemelerin klasik bir af olarak algılanmaması gerektiği vurgulandı; kontrollü bir hukuki geçiş mekanizması önerildi. Ayrıca, "Şiddet içermeyen hiçbir fiil terör suçu olarak nitelendirilmemelidir" ifadesiyle, ifade özgürlüğü ile terör suçları arasındaki sınırın yeniden çizilmesi gerektiği dile getirildi.

Demokratikleşme ve Hukuki Güvenceler

Raporda demokratikleşme önerileri kapsamında, Türkiye’nin demokratik standartlarının yükseltilmesi amaçlandı. Güvenli bir toplumsal ve siyasal ortamın demokrasinin tam işlemesi için ön koşul olduğu belirtilirken, farklılıkların çatışma unsuru değil toplumsal çeşitliliğin doğal parçası olduğu bir demokratik perspektif benimsenmesi gerektiği vurgulandı.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) ve Anayasa Mahkemesi (AYM) kararlarına uyumun güçlendirilmesi gerektiği raporda yer aldı. Ayrıca, yargılama ve infaz mevzuatının uluslararası sözleşmeler ve yüksek mahkeme içtihatları doğrultusunda yeniden değerlendirilmesi, hasta ve yaşlı tutuklular için infaz ertelemesi ile tutuksuz yargılamanın esas alınması önerildi. Bu konuda detaylı bilgiler için TBMM Komisyonu Terörsüz Türkiye Sürecine İlişkin Rapor incelenebilir.

DEM Parti'nin Muhalefet Şerhi

DEM Parti, raporda kullanılan "terör" tanımlarını uygun bulmayarak sürecin adlandırılmasına itiraz etti. Parti, mevcut süreci Abdullah Öcalan’ın 27 Şubat 2025 çağrısına atfen "Barış ve Demokratik Toplum Süreci" olarak tanımladı ve daha kapsayıcı olması açısından komisyonun adının kullanılmasını önerdi.

DEM Parti, Kürt meselesinin "terör" kavramıyla anılamayacağını, bunun çok boyutlu bir hak ve özgürlükler meselesi olduğunu belirtti. Raporda geçmişin tek taraflı anlatılmasına karşı çıkan parti, ortak hafızanın acıların paylaşılmasıyla mümkün olacağını savundu. Ayrıca, anadili hakkına yönelik kısıtlayıcı düzenlemelerin kaldırılması ve çok dillilikle barışılması gerektiği ifade edildi.

Parti, raporda kullanılan dilin kapsayıcı ve tarafsız olması gerektiğini, toplumsal vicdana hitap eden bir dilin barışın parçası olduğunu vurguladı.

Sonuç

Meclis’teki oylamada dört farklı siyasi tutum ortaya çıktı. Çoğunluk raporu kabul ederek kontrollü geçiş modelini benimsedi. DEM Parti muhalefet şerhi yazarak sürecin içinde kalmayı tercih etti ancak kendi yaklaşımını farklılaştırdı. EMEP ve TİP raporu bütünüyle reddederken, CHP çekimser bir duruş sergiledi.