Macaristan Başbakanı Viktor Orban’ın Avrupa Birliği’nin Ukrayna için hazırladığı 90 milyar euroluk kredi paketini veto etmesi, Brüksel’de düzenlenen zirvede öfkeyle karşılandı. AB liderleri, Orban’ın tutumunu kabul edilemez olarak nitelendirirken, bu konuda bugüne kadarki en sert eleştiriler dile getirildi.

AB Konseyi Başkanı Costa’dan Sert Uyarılar

Genellikle ılımlı üslubuyla bilinen AB Konseyi Başkanı Antonio Costa, zirvenin sonunda Orban’ın vetosuyla oluşan tıkanıklığa ilişkin rahatsızlığını açıkça ifade etti. Costa, liderlerin Orban’ın davranışını kınadığını ve verilen sözlerin tutulması gerektiğini belirtti. Euronews’e yaptığı açıklamada, "Hiç kimse AB Konseyi’ne veya Avrupa Birliği kurumlarına şantaj yapamaz" dedi.

Costa, Aralık 2025’te varılan anlaşmaya sadık kalınarak kredinin ödenmesi gerektiğini vurgulasa da Orban vetosundan vazgeçmedi. Ayrıca, Ukrayna’nın Druzhba boru hattının onarımı için yapılan AB öncülüğündeki saha incelemesine izin vermesini takdir etti. Bu gelişme, Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy’nin savaş devam ederken Rus petrolünün Ukrayna üzerinden taşınmasına karşı olduğunu belirtmesine rağmen gerçekleşti.

Orban ve Zelenskiy Arasındaki Gerilim

Orban, 12 Nisan seçimleri öncesinde boru hattının enerji krizine yol açmak için kasıtlı olarak sabotaj edildiğini iddia ediyor. Zelenskiy ise bu suçlamaları reddediyor ve Orban’a yönelik sert açıklamalarda bulunuyor. Bir diplomatın aktardığına göre, Costa iki tarafın söylemlerini yumuşatması gerektiğini söylerken Macaristan’ın transit güvenliği sağlama koşullarının yerine getirilemez olduğunu ifade etti.

Costa, "Druzhba boru hattını tekrar hedef alma kararı sadece Rusya’nın elindedir" diyerek Moskova’nın hattı 2022’den beri 20’den fazla kez vurduğunu hatırlattı. Ukrayna, AB Komisyonu ve üye devletlerin bu saldırılardan sorumlu olmadığını belirtti.

Zirve Sonrası Gelişmeler ve Orban’ın Tutumu

Brüksel, zirveden iki gün önce Ukrayna’nın dış denetime izin verdiğini ve boru hattının onarımı için finansman sağlayacağını açıkladı. Ancak Orban, vetosunda ısrar ederek değişim göstermedi. Bu durum, AB’nin üst düzey yöneticileri ve kurumların güvenilirliğini tehdit ediyor.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Macaristan, Slovakya ve Çekya’nın Aralık 2025’te mali muafiyet karşılığında kredinin ilerletilmesini kabul ettiğini belirterek, "Kredi, liderin verdiği sözü tutmaması nedeniyle hâlâ engellenmiş durumda. Ancak bu krediyi sağlamak için çalışmaya devam edeceğiz" dedi.

Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Orban’ı "ciddi bir sadakatsizlik" ile suçlayarak gerekirse oylama kurallarının değiştirilmesi gerektiğini söyledi. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ise Aralık ayında varılan anlaşmaya uyulması çağrısında bulunarak enerji güvenliği kaygılarının araçsallaştırılmaması gerektiğini vurguladı.

İsveç Başbakanı Ulf Kristersson, Avusturya Başbakanı Christian Stocker ve Belçika Başbakanı Bart De Wever de Orban’ın seçim kampanyasında Ukrayna ile yaşanan anlaşmazlığı istismar ettiğini eleştirdi. AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, vetonun gerekçelerini sorgulayarak seçim dönemlerinde insanların rasyonel davranmadığını ifade etti.

Veto Krizi Sürüyor

Diplomatların "hararetli ve gergin" olarak tanımladığı yuvarlak masa toplantısında Orban geri adım atmadı. Liderler, vetonun muhtemelen Macaristan’daki seçimlere kadar süreceğini düşünüyor.

Zirvenin ardından Orban, Brüksel’in Budapeşte’de AB yanlısı bir hükümet kurmak için Ukrayna ile birlikte çalıştığını iddia etti. Toplantıdan ayrılırken, "Avrupa kurumları Macaristan’da hükümet değişikliği istiyor ve bunu finanse ediyor" dedi. Bu suçlamalar, siyasi müdahale iddiaları nedeniyle ciddi bulunuyor.

Seçim kampanyasının son haftalarında Orban, rakibi Peter Magyar’a saldırılarını yoğunlaştırarak onu von der Leyen ve Zelenskiy’nin kuklası olarak göstermeye çalışıyor. Brüksel’den ayrılmadan önce "Petrol akışı başlamadan Ukrayna’ya para yok" diyen Orban, ablukayı kırarak Macar ulusal çıkarını savunduğunu belirtti.

AB İçin Kritik Bir Dönem

Macaristan’ın vetosu, ABD’nin Ukrayna’ya yardımları kesmesiyle Avrupa için hassas bir dönemde yaşanıyor. Donald Trump yönetimi Ukrayna’ya desteği durdururken, mali yük tamamen Avrupa ülkelerine kaldı.

Aralık 2025’te uzlaşılan 90 milyar euroluk kredi, Ukrayna’nın 2026 ve 2027 bütçe ihtiyaçlarının temelini oluşturuyor. Ukraynalı yetkililer, bu kaynak olmadan bütçeyi dengeleyemeyebilecekleri konusunda uyarıda bulunuyor ve bunun cephede ciddi sonuçlar doğurabileceği belirtiliyor.

İlk plan, Kiev’in dış yardımlarda ani bir kesinti olmaması için Nisan başında ilk ödemeyi alması yönündeydi. Ancak Macaristan’ın vetosu bu takvimi bozdu. Bu gelişmeler, AB'nin Macaristan veto krizi ve kredi seçenekleri başlıklı makalede detaylıca ele alınmaktadır.

Kamuoyu yoklamaları Orban’ın rakibi Magyar’ın gerisinde olduğunu gösterse de, seçim öncesinde farkın kapanması ve vetonun uzatılması ihtimali sürüyor. Ayrıca Slovakya Başbakanı Robert Fico, Orban seçimleri kaybetse bile boru hattı onarılmadığı sürece blokajın devam edeceğini açıkladı.

Bu anlaşmazlık, enerji güvenliğini koruma ile Ukrayna’ya destek verme arasında sıkışan Brüksel için karmaşık bir sınama oluşturuyor. AB Konseyi Başkanı Costa açısından ise Orban’ın meydan okuması kendi otoritesini zayıflatma riski taşıyor.