Geçtiğimiz hafta Milli Savunma Bakanlığı tarafından NATO'nun Türkiye'de Çok Uluslu Kolordu Karargahı kurma sürecinde olduğu duyuruldu. Ayrıca, Ukrayna Gönüllüler Koalisyonu kapsamında İstanbul'da Deniz Unsur Komutanlığı kurulacağı bilgisi paylaşıldı.

Adana'daki Çok Uluslu Karargahın Rolü

Adana'da oluşturulacak karargah, Ortadoğu, Kafkasya, Doğu Akdeniz ve Kuzey Afrika'dan kaynaklanabilecek tehditlere karşı ittifakın caydırıcılık ve savunma kapasitesini artırmayı amaçlıyor. Bakanlık, 26 Mart'ta yaptığı açıklamada bu karargahın NATO'nun 2023'te kabul ettiği Güneydoğu Bölgesel Planı kapsamında kurulduğunu, ancak onay sürecinin devam ettiğini bildirdi.

Karargahın tam yeri ve barındıracağı askeri güç henüz açıklanmazken, Adana'daki 6. Kolordu Komutanlığı'nın görevlendirildiği belirtildi. Şehir, ABD'nin kullandığı İncirlik Üssü'ne ev sahipliği yapması nedeniyle stratejik önemini artırıyor.

Türkiye'nin NATO'ya İletişimi ve Bölgesel Planlar

Türkiye, 2024 yılında NATO'ya yeni çok uluslu karargah kurulması talebini iletti. Bu adım, 2022'den itibaren ittifakın odak noktasının Doğu Avrupa'ya kaymasına karşı, Güney ve Güneydoğu Avrupa'daki güvenlik tehditlerine dikkat çekilmesiyle bağlantılı. 2023 Vilnius zirvesinde güncellenen bölgesel planlar, 2024 Washington zirvesinde daha somut hale getirildi ve kıtanın güney bölgelerinde yaşanan tehditlere karşı stratejik bir eylem planı kabul edildi.

Çok Uluslu Karargahların Görevleri

NATO, Doğu kanadındaki askeri varlığını Rusya'nın 2014 Kırım ilhakı ve 2022 Ukrayna işgali sonrası artırdı. Polonya'da 1999'dan beri faaliyet gösteren MNC NE ve Romanya'daki 2018'de kurulan MNC SE karargahları, caydırıcılık, savunma ve koordinasyon görevlerini yürütüyor. Adana'daki karargahın da benzer görevleri üstlenmesi bekleniyor.

Türkiye'nin Güvenlik Endişeleri ve Bölgesel Tehditler

Türkiye, 2022'de İsrail-Hamas ve ABD-İsrail-İran savaşları henüz başlamadan önce NATO'ya güneydoğudaki güvenlik kaygılarını iletti. 2025 ve 2026 yıllarında yaşanan Ortadoğu savaşları ve İran'dan atılan füzeler, Türkiye'nin bölgesel tehditlere maruz kalan en önemli NATO ülkesi olduğunu gösterdi. Bu nedenle kurulacak karargahların öncelikle bu bölgelere odaklanması bekleniyor. Bu bağlamda, Milli Savunma Bakanı Güler'in İran Savunma Bakan Vekili ile telefon görüşmesi bölgesel güvenlik işbirliğinin önemini vurguluyor.

Karadeniz Güvenliği İçin İstanbul'da Deniz Unsur Komutanlığı

Milli Savunma Bakanlığı, 28 Mart'ta İstanbul'da kurulması planlanan Deniz Unsur Komutanlığı hakkında bilgi verdi. Anadolukavağı/Beykoz'da konuşlanması planlanan bu komutanlık, Ukrayna Gönüllüler Koalisyonu kapsamında faaliyet gösteriyor ve Karadeniz'in güvenliğinde kritik rol üstlenecek.

Komutanlık, Karadeniz'de seyir güvenliğini sağlamak ve savaş sonrası kurulacak düzenin işlemesini desteklemek amacıyla çok uluslu bir mekanizmanın parçası olacak. Türkiye, Romanya ve Bulgaristan Temmuz 2024'te Karadeniz Mayın Karşı Tedbirleri Görev Grubu kurarak iş birliği yapıyor.

Türkiye'nin NATO Zirvesine Ev Sahipliği

Adana ve İstanbul'daki yeni karargahların kurulması, Türkiye'nin 7-8 Temmuz 2026'da Ankara'da yapılacak NATO zirvesine ev sahipliği yapacağı döneme denk geliyor. Türkiye, Ukrayna ve İran savaşlarının güvenlik dengelerini bozduğu bu dönemde NATO içinde daha etkin bir rol üstleniyor.

Zirve öncesinde Türkiye, NATO'nun en büyük tatbikatına olağanüstü katılım sağladı ve Baltık hava sahasının korunmasına yönelik planlamalara aktif katkıda bulunuyor. Bu zirvenin Ankara'da gerçekleşmesi, Türkiye'nin bölgesel rolünün önemini artırıyor.

Muhalefetten Sürece Eleştiri

Türkiye'deki muhalefet, hükümetin bu kritik gelişmeler hakkında kamuoyunu yeterince bilgilendirmediğini savunuyor. CHP Dış Politikadan Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Namık Tan, 29 Mart'ta yaptığı açıklamada, stratejik adımların rutin bir işlem gibi açıklanmasının sorun yarattığını belirtti.

"Şeffaflık göz ardı edilerek, yangından mal kaçırır gibi atılan adımlar, Türkiye'nin güvenliğini güçlendirmekten çok stratejik belirsizlikleri derinleştiriyor."

Eski diplomat Tan, yeni karargahların Türkiye'nin askeri rolünü kara ve deniz boyutlarıyla yeniden tanımladığını, ancak süreçle ilgili birçok sorunun cevaplanmadığını vurguladı. Açık ve zamanında bilgilendirmenin zorunluluk haline geldiğini ifade etti.