Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanı Numan Kurtulmuş'un başkanlığında gerçekleştirilen Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'nun 21. toplantısı tamamlandı. AK Parti Grup Başkanvekili Abdulhamit Gül, 5 Ağustos'ta başlayan yoğun çalışma sürecinin bugün sona erdiğini açıkladı.

Gül, sürece katkı sağlayan parti liderleri ve komisyon üyelerine teşekkür ederek, komisyonda teröre karşı güçlü bir duruşun ortaya konduğunu belirtti. Güçlü, özgür ve demokratik hukuk devletinin, hukukun üstünlüğünün daha da güçlendirilmesi hedeflendiğini ifade eden Gül, demokratik reformların devam ettirileceğini ve meselenin sadece güvenlik perspektifiyle değil, daha kapsamlı bir anlayışla ele alındığını söyledi.

Kardeşlik ve Türkiye İttifakı

Türkiye'de Kürt ve Türk toplumlarının ayrılmaz bir bütün olduğunu vurgulayan Gül, "Bu bizim en güçlü yanımızdır. Acıyı ve sevinci birlikte yaşayan 86 milyon vatandaş olarak hiçbir etnik çatışma yaşanmadı, kardeşlik güçlendi" dedi.

AK Parti Genel Başkan Yardımcısı ve Hatay Milletvekili Hüseyin Yayman, "Buradan bir 'Türkiye ittifakı ve Türkiye uzlaşısı' çıkmıştır. Türk demokrasi tarihinde önemli bir eşik aşılmıştır. Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'nun çalışmaları devlet ve millet politikasıdır" ifadelerini kullandı.

Yayman, meseleyi etnik veya kimlik sorunu olarak değil, demokratikleşme meselesi olarak gördüklerini belirtti ve çözüm için gerekirse zorlu adımlar atılacağını dile getirdi.

Anayasal Kırmızı Çizgiler ve Hukuk

AK Parti Genel Başkan Yardımcısı ve Ankara Milletvekili Kürşad Zorlu, anayasal düzen ve Anayasa'nın ilk dört maddesi ile ilgili kırmızı çizgilerin tartışmaya açık olmadığını belirtti. Zorlu, raporda herhangi bir kişiye özel düzenlemenin yer almadığını ve Türkiye'nin terörle mücadelede kararlılığını hukuki zeminde de sürdüreceğini ifade etti.

TBMM Adalet Komisyonu Başkanı ve AK Parti İstanbul Milletvekili Cüneyt Yüksel, ortak iradenin "Evlatlarımız değil, silahlar toprağa gömülsün" şeklinde netleştiğini aktardı. Raporda terör örgütünün silah bırakması ve tasfiyesinin delile dayalı olarak devlet ciddiyeti içinde tespit edilmesinin hedeflendiğini belirtti.

Yüksel, önerilen yasal düzenlemenin ne af ne de cezasızlık anlamına gelmediğini, ağır suçlarla bireysel sorumluluğu net ayıran, mağdur adaletini koruyan, şiddeti reddedenlere onurlu dönüş imkanı sağlayan ölçülü ve denetlenebilir bir sistem olduğunu kaydetti.

İnfaz Sistemi ve İnsan Hakları

MHP Genel Başkan Yardımcısı ve İstanbul Milletvekili Feti Yıldız, süreçte birçok iftiraya maruz kaldıklarını ancak cevap vermediklerini söyledi. Komisyonun Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş felsefesini, temel ilkelerini ve üniter devlet yapısını koruduğunu belirten Yıldız, milletin tamamını kucaklayan, terörle mücadelede hukukun üstünlüğünden sapılmadan hazırlanan çerçeve metnin önemine değindi.

Yıldız, infaz sisteminin yamalı bohçaya döndüğünü ve eşitliğin sağlanması amacıyla infaz düzenlemesinin komisyondaki ilk tavsiyeler arasında olduğunu ifade etti. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) ve Anayasa Mahkemesi (AYM) kararlarına uyulmasının hukuk devleti gereği olduğunu da vurguladı.

Cezaevlerinde hasta ve yaşlı mahkumların durumuna dikkat çeken Yıldız, bakım sorunlarının Meclis'in öncelikli gündeminde olduğunu belirtti.

Rapor Hakkında Farklı Görüşler

CHP Grup Başkanvekili Murat Emir, raporun ilk beş bölümündeki dilin sorunlu olduğunu savunarak, yasal düzenleme ve demokratikleşme önerilerinin önemli beklentiler yarattığını söyledi. Ancak raporun beklenen demokratik ilerlemeyi sağlamadığını ileri sürdü ve raporun uygulanmasının zorunlu olduğunu dile getirdi.

CHP İstanbul Milletvekili Türkan Elçi ise faili meçhullerle ilgili beklentilerin karşılanmadığını ifade ederek, rapora vicdani olarak onay vermediğini belirtti.

Demokratik Emek Partisi (DEM) Grup Başkanvekili Gülistan Kılıç Koçyiğit, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli ve sürece katkı sunan siyasi liderlere teşekkür ederek, katkı sağlamaya devam edeceklerini söyledi.

DEM İstanbul Milletvekili Cengiz Çiçek, Kürt meselesinin terör kavramıyla anılamayacağını ve sorunun çok boyutlu olduğunu vurguladı. Ana dil hakkına yönelik kısıtlamaların kaldırılması gerektiğini ifade etti.

Diğer Partilerin Görüşleri

Yeni Yol Partisi Grup Başkanı Mehmet Emin Ekmen, yasanın fesih iradesi ortaya çıkar çıkmaz çıkarılması gerektiğini belirtti. Yumuşama görüldüğünü ancak fesih ve tasfiye sürecinin eş zamanlı yürütülmesinin önemli olduğunu kaydetti.

Yeni Yol Partisi Grup Başkanvekili Bülent Kaya, sürecin Türkiye'de yeni bir başlangıca vesile olması gerektiğini söyledi. Yasal düzenlemelerin hızlıca hayata geçirilmesi çağrısında bulundu.

DSP Genel Başkanı Önder Aksakal, yürütme içinde mekanizma kurulmasına itiraz etti ve raporun Suriye sürecine benzer riskler taşıdığını savundu.

Türkiye İşçi Partisi (TİP) İstanbul Milletvekili Ahmet Şık, raporun grubu olmayan partilere son anda sunulduğunu belirterek, "dayatmacılık içeren bir oldu bitti operasyonu" olarak nitelendirdi ve rapora "hayır" oyu vereceklerini açıkladı.

Yeniden Refah Partisi İstanbul Milletvekili Doğan Bekin, belediyelere yapılan görevlendirmeleri eleştirerek, dış güçlerin Türkiye üzerindeki planlarına karşı birlik ve beraberliğin önemine vurgu yaptı.

Emek Partisi (EMEP) İstanbul Milletvekili İskender Bayhan, rapor yazım sürecine grubu olmayan partilerin dahil edilmemesini eleştirdi ve rapora "hayır" oyu vereceklerini bildirdi.

HÜDA PAR Genel Başkanı Zekeriya Yapıcıoğlu, rapora yönelik eleştirilerde bulunarak, "ortak inanç" ifadesinin ne anlama geldiğinin açıklanmadığını, meselenin asayiş ve güvenlik parantezine hapsedilmesi riskinin bulunduğunu ifade etti.