Haber7 yazarı Prof. Dr. Zakir Avşar, ana muhalefet partisinin demokrasi ile bağını sürekli sorgulayan tutumunu ele aldı. Son günlerde, CHP Genel Başkanı ile bir belediye başkanı arasında yaşanan hakaret ve küfürlerle dolu ilişki modeli kamuoyuna yansıdı ve bu tartışmalar devam ederken Cumhurbaşkanlığı Hükümeti Kabinesi’nde iki bakan değişikliği gerçekleşti. TBMM’deki yemin töreninde yaşanan kavga da olayların şiddetini artırdı.

Ayrıca, bir milletvekili ile parti arasındaki kötü ilişkinin disiplin süreci, istifa ve ardından iktidar partisine geçişle sonuçlanması da gündemde yer aldı. Tüm bu gelişmeler üzerine, Avşar, demokratik sistem içerisinde milletvekili veya belediye başkanı ile parti arasındaki ilişki yapısının neden bu kadar belirsiz olduğu ve bakanların yemin törenlerinin düzenlenip düzenlenmediği sorularını yöneltiyor.

Demokratik Düzen ve Siyasi İlişkiler

Avşar, demokratik düzenin iktidar ve muhalefetle birlikte siyasetin toplumla kurduğu ilişki biçimlerini tanımlayan kurumsal ve sembolik bir bütünlük olduğunu ifade ediyor. Bu bütünlük, güç kullanımına dair sınırları belirlerken, hangi aktörlerin ve nasıl bu sınırları koruyacağına da karar verir. Sınırların sadece hukuki değil, kültürel ve ahlaki nitelikte olduğunu vurgulayan yazar, siyasal rekabette hangi davranışların meşru sayılacağını bu eşiklerin belirlediğini belirtiyor.

Demokrasinin istikrarı için iktidar ve muhalefetin bu sınırları içselleştirmesi gerektiğini belirten Avşar, muhalefetin sadece pasif bir unsur olmadığını, sistemin kendisini yenileyen kurucu bir aktör olduğunu dile getiriyor. Muhalefetin dili ve kurumsal yaklaşımlarının siyasal alanın yapısını şekillendirdiğini ekliyor.

Son Dönemde Yaşanan Gerilimler

Yazar, muhalefetin son dönemde yaşanan olumsuz olaylarda kurucu işlevinden uzaklaştığını ifade ediyor. Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi çerçevesinde bakan atama yetkisinin Cumhurbaşkanında olduğunu ve TBMM’deki yemin törenlerinin anayasal bir zorunluluk olduğunu hatırlatıyor. Ancak muhalefetin bu törenlere müdahale etmesinin devletin sembolik temsil düzenine zarar verdiğini savunuyor.

Milletvekili ve yerel düzeyde yaşanan istifaların muhalefet üst düzey temsilcileri tarafından aşağılanması siyasal alanın sınırlarının aşındığını gösteriyor. Ayrıca, başka partilerden gelen milletvekili ve belediye başkanlarına hoşgörü gösterilirken, kendi partisinden ayrılanlara karşı yürütülen kampanya çelişkili bir tutum olarak değerlendiriliyor.

Demokrasi, Temsil ve Siyasal Ahlak

Devlet kurumlarının toplumsal düzenin sürekliliğini sağlayan sembolik yapılar olduğunu belirten Prof. Dr. Avşar, yasama organının bu görünürlüğün merkezinde yer aldığını ifade ediyor. Törenlerin fiili müdahalelerle bozulmasının temsil ve temsilciyi askıya alma anlamına geldiğini, bunun da vatandaş ile devlet arasındaki ilişkiyi soyutlaştırarak kurumsal güveni zedelediğini vurguluyor.

Siyasal dilin sınırları belirlediğini ve aşağılayıcı söylemlerin siyasal özneliği yok ettiğini, siyaseti müzakere alanından çıkarıp çatışma ve güç mücadelesine dönüştürdüğünü belirtiyor. Bu durumun uzlaşma ihtimalini ortadan kaldırdığını ve çatışmaları kalıcı hale getirdiğini ifade ediyor.

Son olarak, siyasal meşruiyetin gücü kontrol eden çerçeveyle mümkün olduğunu, bu çerçevenin aşındığı durumlarda siyasal aktörlerin davranışlarını gerekçelendirme gereği duymadığını, hukukun siyasal hesaplaşmanın aracı haline geldiğini söylüyor. Devlet ahlakının, iktidar kadar muhalefet için de bağlayıcı olduğunu ve bu sorumluluğun terk edilmesinin siyasal alanda çözülmeye yol açtığını belirtiyor.

Avşar, ortaya çıkan tablonun geçici bir gerilim olmadığını, siyasal düzenin yapısal dönüşümüne işaret eden bir eşik geçişi olduğunu ifade ediyor. Demokratik muhalefet ile yıkıcı siyasal aktör arasındaki çizginin söylem, davranış ve kurumsal saygıyla belirleneceğini, demokrasinin ancak iktidar ve muhalefetin kendini sınırlayabildiği ölçüde varlığını sürdürebileceğini vurguluyor.