ABD Yüksek Mahkemesi, Başkan Donald Trump’ın geniş çaplı vergi tarifelerine ilişkin yetki kullanımını anayasal sınırlar içinde değerlendirdi. 6’ya karşı 3 oyla alınan kararda, Trump’ın ulusal acil durum yasası kapsamında uyguladığı tarifelerin yetki aşımı olduğu belirtildi. Bu karar, Trump'ın küresel gümrük tarifelerinin anayasal sınırları konusunda önemli bir emsal teşkil ediyor.

Karar sonrası Trump, mahkeme üyelerini, özellikle kendisinin atadığı Amy Coney Barrett ve Neil Gorsuch’u eleştirerek, "Çok vatansever değiller ve anayasaya sadakatsizler" ifadelerini kullandı. Barrett ve Gorsuch’a yönelik "aileleri için utanç verici" yorumu da dikkat çekti.

Trump’ın Tarifelere İlişkin Tepkisi ve Yeni Hamleleri

Trump, mahkemenin kararına rağmen geri adım atmayarak, küresel vergi oranlarını önce %10’a, sonra %15’e yükselttiğini açıkladı. Ancak Uluslararası Acil Ekonomi Güçler Yasası (IEEPA) yetkileri mahkeme tarafından sınırlandırılınca, Trump 1974 tarihli Ticaret Yasası’nın 122. maddesine dayanarak yeni tarifeler yürürlüğe koydu. Bu tarifeler sadece 150 gün geçerli olacak, aksi takdirde Kongre’den yeniden onay alınması gerekecek.

Ekonomik Belirsizlik ve Olası Sonuçları

ABD kamu borcu 38 trilyon doları aşarken, faiz oranları da son 20 yılın zirvesinde seyrediyor. Ekonomistler, %15’lik küresel tarifenin ithalat maliyetlerini artırarak fiyatlara yansıyacağını ve FED’in faiz indirim alanını kısıtlayacağını belirtiyor. ABD’nin yıllık yaklaşık 4 trilyon dolarlık ithalat hacmi göz önüne alındığında, bu tarife yüz milyarlarca dolarlık ek maliyet anlamına geliyor.

2019 analizlerine göre tarifeler Amerikan hane halkına yıllık ortalama 500-800 dolar ek maliyet getiriyordu. Kongre Ortak Ekonomi Komitesi, yeni tarifelerin bu maliyeti yaklaşık 1.200 dolara yükseltebileceğini açıkladı. Artan tarifeler, küresel tedarik zincirinde aksamalara, enflasyon baskısının yükselmesine ve ekonomik büyümenin yavaşlamasına yol açabilir.

Küresel Tepkiler ve Güven Kaybı

Trump’ın tarifeleri artırması, Avrupa ve Çin gibi önemli oyuncuların karşı önlemler almasına zemin hazırlayabilir. Avrupa karşı tarife uygulayabilir, Çin alternatif pazar ağlarını güçlendirebilir ve küresel şirketler üretimlerini ABD dışına kaydırabilir. Bu gelişmeler ABD’nin küresel ekonomik liderliğini tehlikeye atabilir.

Yargı ve yürütme arasındaki bu gerilim, ABD’nin hukuki öngörülebilirlik avantajını zayıflatıyor. Ekonomik kararların belirsizleşmesi, Wall Street ve şirketlerin yatırım planlarını etkiliyor. Küresel piyasalarda "Bir sonraki adım ne?" sorusu cevapsız kalırken, bu durum ulusal değil, küresel bir sarsıntı riski taşıyor.

Tarifelerden Elde Edilen Gelir ve Hukuki Mücadeleler

ABD hükümet verilerine göre IEEPA kapsamında şimdiye kadar en az 130 milyar dolar tarife geliri toplandı. Bu tutarın %90’ı ABD işletmeleri ve tüketicileri tarafından karşılandı. ABD Ticaret Odası, toplanan tarifelerin hızlı geri ödemesi için çağrıda bulundu ancak Trump, hukuki süreçlerin uzun süreceğini belirterek bu kaynaklara el koyduklarını ima etti.

Mahkeme kararı, ithalatçıların ödedikleri vergilerin iadesi için yasal zemin sağladı. İthalatçı firmaların, mahkeme kararını kullanarak toplu davalar açması bekleniyor. Şu anda Uluslararası Ticaret Mahkemesine binden fazla dava başvurusu bulunuyor. Bu durum, süreci karmaşık bir hale getirebilir. Bu konuda detaylı bilgi için mahkemenin gümrük tarifeleri iptal kararı incelenebilir.

Siyasi ve Ekonomik Riskler

Trump’ın yargı kararına rağmen tarifeleri sürdürme çabası, siyasi tabana kararlılık mesajı verirken, ekonomik alanda belirsizlik ve güvensizlik yaratıyor. ABD’de hukuk ile yürütme arasındaki bu gerilim, daha büyük bir sistem sarsıntısına işaret edebilir.

Bu ortamda, 3 Kasım ara seçimleri öncesinde artan maliyetler, tedarik zinciri sorunları ve borsa dalgalanmaları seçmen ve küçük işletmeler için endişe kaynağı oluşturuyor. Tarife politikalarının getirdiği belirsizlik, Trump için ağır siyasi sonuçlar doğurabilir.

Tarife savaşının yaraları sarılsa bile, bıraktığı belirsizlik uzun süre devam edebilir. Tarih, en pahalı hataların genellikle güç gösterileriyle başladığını gösteriyor. Trump’ın bu hamlesi, hem rakiplerine hem de kendisine ve ABD ekonomisine zarar verebilir. Sonucu zaman gösterecek.