Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Esra Acıman Demirel, sirkadiyen ritim bozukluğunun Alzheimer ve çeşitli kronik hastalıklara yol açabileceğini açıkladı.

Sirkadiyen Ritim ve Sağlık Üzerindeki Etkileri

Demirel, Anadolu Ajansı muhabirine yaptığı açıklamada, sirkadiyen ritmin uykuya dalma ve uyanma süreçlerinin düzenlenmesinde önemli rol oynadığını belirtti. Ayrıca vücut ısısı, kortizol, melatonin ve iştah gibi faktörlerin de bu ritim tarafından kontrol edildiğini ifade etti.

Bu düzenin bozulmasının özellikle uyku kalitesinde düşüşe neden olduğunu vurgulayan Demirel, "Uyku kalitesi azaldığında beynin temizleme sistemi olarak bilinen glimfatik sistem etkilenir. Bu durum toksik proteinlerin, örneğin amiloid beta ve tau gibi maddelerin beyinde birikmesine yol açar ve bu da Alzheimer hastalığına zemin hazırlar," dedi.

Sirkadiyen Ritim Bozukluğunun Diğer Sonuçları

Demirel, sadece demans ve Alzheimer değil, sirkadiyen ritim bozukluğunun unutkanlık, hafıza sorunları, konsantrasyon güçlüğü, kalp hastalıkları, psikiyatrik bozukluklar, obezite ve diyabet gibi hastalıklara da neden olabileceğini belirtti. Bu durumların dolaylı yoldan unutkanlığı artırdığına dikkat çekti.

Günlük Hayat Alışkanlıklarının Rolü

Sirkadiyen ritim bozukluğunun günlük yaşamla doğrudan bağlantılı olduğunu ifade eden Demirel, gece vardiyasında çalışanlar ve sık sık ülke ya da saat dilimi değiştiren kişilerin doğal ritimlerinin bozulduğunu söyledi. Ayrıca akşam saatlerinde telefon, bilgisayar ve tablet gibi cihazlardan yayılan mavi ışığın ritim bozukluğuna ciddi katkı sağladığını açıkladı.

Düzensiz uyku alışkanlıkları, geç yatmak veya erken kalkmak gibi durumların da sirkadiyen ritim bozukluğuna yol açtığını belirten Demirel, "Mavi ışık özellikle biyolojik saati olumsuz etkiliyor. Birçok araştırma, sirkadiyen ritim bozukluğunun demans ve çeşitli unutkanlık türleriyle ilişkisini ortaya koyuyor," dedi. Bu konuda daha fazla bilgi için saatlerin ileri alınmasının uyku ve sağlık üzerindeki etkileri incelenebilir.

Öneriler ve Önlemler

Doç. Dr. Demirel, mavi ışık maruziyetinin azaltılması gerektiğini vurgulayarak, her gün aynı saatte yatıp kalkmanın önemine dikkat çekti. "Hafta sonları da dahil olmak üzere düzenli uyku alışkanlığı öneriyoruz. Özellikle gece 22.00 ile sabah 04.00-05.00 saatleri arasında uyumak, melatonin salgısının en yoğun olduğu dönemdir," dedi.

Demirel, akşam saatlerinde telefon, tablet ve televizyondan uzak durulmasını, kafein tüketiminin azaltılmasını, düzenli egzersiz yapılmasını, gece yemek yemekten kaçınılmasını önerdi.

Alzheimer Hastalarında Sirkadiyen Ritim Bozukluğu

Demirel, sirkadiyen ritim bozukluğunun Alzheimer hastalarında sık görüldüğünü, bu hastaların gece uyanık kalıp gündüz uyuma eğiliminde olduğunu belirtti. Bu durumun hasta yakınları ve bakım verenler üzerindeki yükü artırdığını ifade etti. Alzheimer hastalığı ve çevresel faktörler hakkında daha detaylı bilgi için hava kirliliğinin Alzheimer riskini artırması başlıklı araştırma incelenebilir.

Sonuç ve Uyarılar

Sirkadiyen ritim bozukluğunun çağımızda önemsenmesi gereken bir sorun olduğunu söyleyen Demirel, şunları ekledi: "Beynin temizlenmesi görevini üstlenen glimfatik sistem en iyi uyku sırasında çalışır. Bu sistem bozulduğunda beyin toksik maddeleri atamaz ve birikir. Bu da hafıza sorunları, demans ve Alzheimer riskini ciddi ölçüde artırır. Bu nedenle sirkadiyen ritim bozukluğunu hafife almamak gerekir."