Nörobilim ve Nöroteknoloji Mükemmeliyet Ortak Uygulama ve Araştırma Merkezi (NÖROM) tarafından yapılan araştırmada, migrenin yalnızca baş ağrısıyla sınırlı olmadığı, beyindeki görsel işleme ve ağrı mekanizmalarıyla doğrudan ilişkili olduğu belirlendi.

Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından paylaşılan bilgiye göre, Ankara Üniversitesi araştırmacılarının katkısıyla NÖROM bünyesinde yürütülen çalışma, saygın bilimsel dergi The Journal of Headache and Pain'de yayımlandı.

Migrenli Beynin Görsel Uyaranlara Tepkisi

Çalışmada, migren hastalarının tekrarlayan görsel uyaranlara karşı alışma (habituasyon) geliştiremediği, bu uyaranların beyin tarafından sürekli "önemli" olarak değerlendirildiği tespit edildi. Toplam 59 kadın katılımcı incelendi; bunların 30'u migren hastası, 29'u sağlıklı bireydi. Atak döneminde olmamalarına rağmen migrenli bireylerin beyinlerinin görsel uyaranlara farklı tepkiler verdiği gözlendi.

NÖROM Müdürü Prof. Dr. Hayrunnisa Bolay Belen’in Açıklamaları

Prof. Dr. Hayrunnisa Bolay Belen, elde edilen bulguların literatürde ilk kez ortaya konduğunu belirtti. Normal beyinde tekrarlayan uyarılar karşısında tepkinin azaldığını vurgulayan Belen, migrenli beyinde ise tepkinin giderek arttığını ifade etti.

Bu artışın, görsel işlemenin gerçekleştiği beynin arka kısmı yerine, beynin ön kısmında yer alan ve üst düzey kontrol merkezi olan orbitofrontal bölgede gerçekleşmesinin önemli olduğunu belirtti. Belen, "Burası görmenin üst düzey kontrol merkezi ve aynı zamanda gelen uyarıya zararlı, faydalı ya da duygusal bir değer biçen yer" dedi.

Çalışmanın migrenli beyinde tekrarlayan uyaranların filtrelenemediğini ve bunun doğrudan ağrı mekanizmalarıyla ilişkili olduğunu ilk kez gösterdiğini vurgulayan Belen, "Sorun, gereksiz ya da önemsiz uyaranları filtreleme sisteminde yaşanan bir problem olarak görünüyor ve bunun beyinde ön kısımda bir alanla bağlantılı olduğunu kanıtladık" ifadelerini kullandı.

Deney aşamasında katılımcılara günlük hayatta karşılaştıkları sorunlara benzer görevler verildiğini ve MR cihazıyla bulgular elde edildiğini aktaran Belen, migrenli hastaların yaşam kalitesini artırmak amacıyla market ve alışveriş merkezlerindeki ışık şiddetinin azaltılmasının önerilebileceğini söyledi. Özellikle yatay çizgili ışıkların migrenlileri rahatsız ettiğini belirtti.

Diğer Araştırmacıların Görüşleri

Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Dr. Sertaç Üstün, migrenin duyusal işleme boyutuna dikkat çekerek, "Migren sadece baş ağrısı hastalığı olarak düşünülmemeli; hastalar çeşitli görsel uyaranların rahatsızlık verdiğini ve farklı algılandığını rapor ediyor" dedi.

Doktora sonrası araştırmacı Dr. İlkem Güzel, alt düzey görsel işleme bölgelerinin doğrudan ağrı bölgesiyle bağlantılı olduğunu belirterek, bu bulgunun migren hastalarında ışığa duyarlılığı açıklamada yardımcı olduğunu ifade etti.

Doktora öğrencisi Ceren Onlat ise, migren hastalarının sıkça rahatsız olduğu görsel uyaranların laboratuvar ortamında gerçek hayatla ilişkilendirilerek kullanıldığını ve bunun araştırmanın ekolojik geçerliliğini artıran bir deney tasarımı olduğunu kaydetti.