Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı'nın (IARC), östrojen ve progesteron içeren kombine doğum kontrol haplarını "Grup 1 kanserojen" olarak sınıflandırması, kadınlar arasında endişe yarattı. Bu sınıflandırma, bu hormon kombinasyonlarının insanlarda bazı kanser türleriyle ilişkilendirildiğine dair güçlü bilimsel kanıtların bulunduğunu gösteriyor.

Grup 1 Kanserojen Ne Anlama Geliyor?

Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op. Dr. Burak Özköse, "Grup 1 Kanserojen" ifadesinin halk arasında korkuya neden olmaması gerektiğini belirtti. Dr. Özköse, "Bu sınıflandırma, maddenin kanser yapma gücünden çok, kanser yapabildiğine dair kesin kanıtların varlığına işaret eder. IARC, yalnızca kanser yapma potansiyelini değerlendirir, risk büyüklüğünü değil. Bu nedenle dikkatli olunmalı ancak korkulmamalıdır" dedi.

Sigara ile Aynı Riskte mi?

Sigara, asbest ve alkol gibi maddeler de Grup 1 listesinde yer alıyor. Dr. Özköse, "Aynı grupta bulunmak, aynı risk seviyesine sahip olmak anlamına gelmez. Toplumda yanlış algı oluşuyor; doğum kontrol haplarının sigara kadar kanser riski taşıdığı düşünülüyor ancak bu doğru değil" ifadelerini kullandı.

Hangi Kanser Türlerinde Risk Artışı Var?

IARC raporuna göre, kombine doğum kontrol hapları bazı kanser türlerinde risk artışıyla ilişkilendirildi:

• Meme kanserinde hafif artış (özellikle yakın dönemde kullananlarda)
• Serviks kanserinde uzun süreli kullanımda artış
• Karaciğer kanserinde belirli popülasyonlarda potansiyel artış

Ancak bu riskler, sigara gibi yüksek riskli faktörlerin yanında çok daha düşük seviyededir. Ayrıca stres, sigara kullanımı, alkol ve hareketsiz yaşam gibi faktörler kanser gelişiminde daha etkili rol oynar. Bu bağlamda, vejetaryen beslenmenin bazı kanser türlerinde riski azaltması önemli bir sağlık yaklaşımıdır.

Uzun Süreli Kullanımda Risk Artışı

Dr. Özköse, rahim ağzı kanseri riskinin genellikle 5 yıldan uzun süre kesintisiz doğum kontrol hapı kullanımında belirginleştiğini, 10 yılı aşan kullanımlarda riskin yaklaşık iki katına çıkabileceğini söyledi. Fakat hap bırakıldıktan sonra risk zamanla azalarak yaklaşık 10 yıl içinde normale döner.

Eski ve Yeni Dozlar Arasındaki Fark

Dr. Özköse, IARC’ın kanser riskine dair kanıtlarının daha çok yüksek dozlu eski tip kombine haplarla ilgili olduğunu belirtti. Günümüzde kullanılan düşük dozlu mikrodoz hapların risk profili bunlarla aynı olmayabilir ancak geniş ve uzun dönemli veriler henüz yetersizdir. Bu nedenle doz ile risk arasındaki ilişki üzerine yapılan yorumlar sınırlıdır.

Dünya Sağlık Örgütü'nün Tavsiyesi

Dr. Özköse, Dünya Sağlık Örgütü'nün doğum kontrol haplarının fayda ve zararlarını değerlendirirken şu bilgileri dikkate aldığını belirtti:

• Yumurtalık (over) kanseri riskini azalttığı
• Endometrium kanseri riskini düşürdüğü
• Bu koruyucu etkinin yıllarca devam ettiği

Örgüt, küresel ölçekte doğum kontrol haplarının anne ölümlerini azalttığını, kadın sağlığını iyileştirdiğini ve sosyoekonomik faydalar sağladığını vurguluyor.

Temel İlaç Listesinde Yer Alıyor

Dr. Özköse, "Küçük kanser risk artışlarından çok daha büyük faydalar sağladığı için Dünya Sağlık Örgütü, doğum kontrol haplarını temel ilaç listesine dahil ediyor. Ancak her kadına her durumda uygun değil; riskli gruplarda kullanımı kişiselleştiriliyor" dedi. Ayrıca, "IARC 'Kanser yapar mı?' sorusunu sorarken, WHO 'Toplumda kullanımı fayda sağlar mı?' sorusuna yanıt arar" şeklinde konuştu. Bu konuda daha fazla bilgi için kanser riskini etkileyen beslenme ve yaşam tarzı faktörleri incelenebilir.