2022 yılı verilerine dayanan kapsamlı bir araştırmaya göre, dünya çapında 36 farklı kanser türüyle mücadele eden 19 milyon hasta incelendi. Çalışma, kanser vakalarının %38'inin, yani yaklaşık 7 milyon 100 bin kişinin, değiştirilebilir yaşam tarzı faktörlerinden kaynaklandığını ortaya koydu.

Tütün Kullanımı İlk Sırada

Sigara içme oranları dünya genelinde azalma göstermesine rağmen, tütün kullanımı değiştirilebilir kanser risk faktörleri arasında altı vakada bir oranla en önde yer aldı. Erkeklerde de sigara, değiştirilebilir risk faktörleri arasında başı çekti.

Enfeksiyonlar Kadınlarda Önde

Cinsel yolla bulaşan, aşı ve korunma yöntemleriyle önlenebilen HPV virüsü, rahim ağzı ve makat kanserlerinin en büyük sebebi olarak belirlendi. Ayrıca enfeksiyonlar, kadınlarda görülen 10 kanser vakasından birine neden olarak, kanser nedenleri arasında başı çekti. Enfeksiyonlar arasında HPV, hepatit, öpücük hastalığı ve Helicobacter pylori önemli yer tuttu.

Alkol ve Diğer Risk Faktörleri

Alkol tüketiminin kanserlerin %3'ünden sorumlu olduğu tespit edildi. Ayrıca yetersiz emzirme, çevresel kirlilik, az spor yapma ve asbest gibi kimyasallar da kanser riskini artıran diğer faktörler arasında sayıldı.

Kanser Türlerinde Önlenebilirlik

Akciğer, mide ve rahim ağzı kanserleri, önlenebilir kanser vakalarının yaklaşık yarısını oluşturdu. Araştırmacılar, sigara ve alkol tüketimi ile beslenme alışkanlıkları gibi değiştirilebilir faktörlere odaklanılması gerektiğini vurguladı.

Gençlerde Bazı Kanser Türleri Artıyor

Amerikan Kanser Topluluğu'nun geçen ay yayınladığı rapora göre, ABD'de kanser hastalarının iyileşme oranı 2000 yılına kıyasla %64, 1970'lere göre ise yaklaşık %50 arttı. Ancak bazı kanser türleri, özellikle gençler arasında yaygınlaşıyor. 20-39 yaş arası kadınlarda meme kanseri vakalarında 2004-2021 arasında %3 artış gözlemlendi. Bilim insanları bu artışın nedenlerini aşırı işlenmiş gıda tüketimi, alkol kullanımı, obezite ve çevre kirliliği gibi faktörlerle ilişkilendiriyor.

Bölgesel Farklılıklar ve Cinsiyet Dağılımı

Kadınlarda değiştirilebilir kanser risk faktörlerine bağlı vakaların en yüksek olduğu bölge Sahraaltı Afrika olup, burada yeni kanser teşhislerinin %38'i bu faktörlerle ilişkilendirildi. Kuzey Amerika'da ise kadın vakalarının %34'ü önlenebilir olarak değerlendirildi. Erkeklerde Doğu Asya, önlenebilir kanser vakalarının %57'si ile listenin başında yer aldı. Kuzey Amerika erkeklerinde ise bu oran yaklaşık üçte bir düzeyinde.

Sigara ve Akciğer Kanseri İlişkisi

ABD'deki veriler, son beş yılda sigara bağımlılığının %17 azaldığını ve 1965-2022 yılları arasında sigara içen yetişkin oranının %75 gerilediğini gösteriyor. Ancak sigara, özellikle genç yetişkinlerde artan kolon kanseri vakalarının da nedenleri arasında sayılıyor. Erkeklerde değiştirilebilir risk faktörleri arasında sigara %23 ile ilk sırada yer alırken, enfeksiyonlar %9,1 ve alkol kullanımı %4,6 ile takip etti.

Akciğer kanseri vakalarının önemli bir kısmı sigara kullanımına bağlı olarak ortaya çıkıyor. Kadınlarda görülen akciğer kanserlerinin yaklaşık 500 bini önlenebilir olup, bu vakaların %60,5'i sigara bağımlılığından kaynaklanıyor. Erkeklerde ise önlenebilir akciğer kanseri vakalarının oranı %69, sayısı 1 milyon 300 bine ulaşıyor.

Meme Kanseri ve Yaşam Tarzı

Meme kanseri vakalarının %33'ü yeterince spor yapılmamasına, %29'u yüksek vücut kitle indeksine ve %18'i yetersiz emzirmeye bağlanıyor. Emzirmenin, hasarlı hücrelerin atılmasına ve meme kanserini tetikleyebilen östrojen maruziyetinin azalmasına yardımcı olduğu biliniyor.

Kaynak: Daily Mail